De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

August Strindberg (1849 – 1912) was een Zweeds auteur. Hij heeft vooral als toneelschrijver naam gemaakt, maar zijn werk omvat vrijwel elk literair genre.

Biografie

Hij werd geboren als 4e kind in een kleinburgerlijk gezin met acht kinderen in Stockholm. Zijn grootvader was kruidenier, zijn vader een niet onbemiddelde scheepsmakelaar. Zijn autoritaire vader trouwde met de meid, dochter van een kleermaker. Zij stierf echter al vroeg en zijn vader hertrouwde met een vrouw die door August gehaat werd. Strindberg begon aan een studie in de medicijnen Uppsala, die hij echter niet afmaakte. Hij probeerde acteur te worden, maar dit was tevergeefs. Het leverde hem wel een baan op als schrijver.

Tijdens zijn eerste periode schreef Strindberg voornamelijk gedichten, waarin hij stelling nam tegen de laat-romantische stroming en met opzet gebruik maakt van niet-poëtische woorden. Ook in de inhoud ligt de nadruk op de strijdlust van de jaren na 1880, op het vernieuwende.

In 1892 begon Strindberg een bohèmeleven in Duitsland en Frankrijk. In Parijs raakte hij in een zware psychische crisis, door hemzelf steeds Infernocrisis (1894-1896) genoemd. Latere psychiatrische studies wezen uit dat in deze crisis van Strindberg een duidelijk psychopathologisch element aanwezig was. Na deze crisis zag hij de noodzaak een nieuw begin te maken, wat zijn werken opdeelt in twee verschillende groepen. In zijn tweede periode geeft hij nog een gedichtenbundel uit en dramatiek en lyriek hangen nauw samen. De Infernocrisis bracht Strindberg tot een nieuw, ondogmatisch en onkerkelijk maar wel christelijk religieus geloof, waarin schuld en boete een grote rol spelen. Volgens Strindberg was het lijden een soort mystiek gebeuren en het leven een zuiveringstoestand die aan de mensen was opgelegd.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur

 
Met vuur spelen - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1915-10-23
Doodendans - N.V. Het Tooneel - 1916-11-12
'n Roes - N.V. Het Tooneel - 1919-11-17
Droomspel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1921-10-16
Paschen - N.V. Het Residentie Tooneel - 1942-04-04
Dodendans - Amsterdams Toneelgezelschap (A.T.G.) - 1950-11-25
De vader - De Haagsche Comedie - 1962-02-17
Met vuur spelen - Toneelgroep Theater - 1963-02-23
Freule Julie - De Nederlandse Comedie - 1963-10-12
Spooksonate - Toneelgroep Theater - 1964-01-04
Schuldeisers - Toneelgroep Theater - 1964-01-04
De sterkste - Toneelgroep Theater - 1965-03-13
Pasen - Toneelgroep Theater - 1965-03-13
De pelikaan - Toneelgroep Theater - 1966-03-05
Der Vater - Euro-Studio - 1967-05-02
Dodendans - Toneelgroep Theater - 1967-11-04
Paria - Studententoneel en Studentencabaret - 1968-11-07
Dodendans - De Nederlandse Comedie - 1968-11-30
Freule Julie - Studententoneel en Studentencabaret - 1970-04-25
Het droomspel - Holland Festival - 1971-06-18
Freule Julie - Toneelgroep Theater - 1971-08-06
De schuldeisers - Theaterschool - 1972-04-13
Met vuur spelen - Studententoneel en Studentencabaret - 1972-06-03
Droomspel - Studententoneel en Studentencabaret - 1974-03-21
De andere dodendans - Toneelgroep Theater - 1975-11-13
Deadedouns - Fryske Toaniel Stifting Tryater - 1975-12-20
Een droomspel - Zuidelijk Toneel Globe - 1976-01-08
Freule Julie - Stichting ATIV - 1976-11-24
De vader - Toneelgroep Theater - 1977-09-24
The Stronger - Kiss - 1978-12-26
Freule Julie - Toneelgroep Baal - 1980-02-23
De pelikaan - Stichting FACT - 1980-03-04
Naar Damaskus - Publiekstheater - 1982-05-12
Dodendans - Stichting De Omweg - 1984-01-12
Freule Julie - Toneelgroep De Appel - 1984-08-29
Vader - Theatergroep Yaddo - 1984-11-08
De eerste waarschuwing - Theater Persona - 1984-11-13
Met vuur spelen - Theater Persona - 1984-11-13
Stinkende onzucht - Het Theater In Alle Staten - 1984-11-21
De schuldeisers 'X-Y-Z' - Nieuwe Komedie - 1984-12-13 Strindberg
Strindberg, de schuldeisers 'X-Y-Z' - Nieuwe Komedie - 1984-12-13
Freule Julie - Theater Persona - 1985-01-05
Schuldeisers - Theater Persona - 1985-02-23
Moederliefde - Theater Persona - 1985-04-12
Voor de dood - Theater Persona - 1985-04-12
De sterkere - Theater Persona - 1985-05-18
Paria - Theater Persona - 1985-05-18
De band - Theater Persona - 1985-06-08
De schuldeisers - De Akteursstudio - 1985-12-18
De sterkere - De Akteursstudio - 1985-12-22
Onweer - Publiekstheater - 1986-01-23
Dodendans 1 - Stichting Amai - 1986-07-03
De pelikaan - La Terrazza - 1986-11-28
Een droomspel - I.N.S. Mannen van de Dam - 1986-12-17
Freule Julie - De Akteursstudio - 1987-03-27
Freule Julie - Krochttheater - 1987-11-15
Fräulein Julie - Unima Poppentheater Festival - 1988-05-14
Dodendans - Toneelgroep De Appel - 1988-09-30
Droomspel - Theater aan de Rijn - 1989-03-22
De vader - Theatergroep Carrousel - 1989-11-16
De pelikaan - Hogeschool voor de Kunsten Arnhem - 1989-12-15
Freud & Julie - Theaterschool - 1989-12-20
Dodendans - Koninklijke Vlaamse Schouwburg - 1990-04-19
Freule Julie - Het Nationale Toneel - 1990-04-28
Voader - Blauwe Maandag Compagnie - 1991-01-04
Freule Julie - De Nieuw Amsterdam - 1991-02-14
Miss Julie - The In Players - 1991-05-07
Dodendans - Theatergroep Delta - 1991-06-21
De sterkste - Theater aan de Haven - 1991-12-12
Miss Julie - Chayka - 1992-05-15
De spooksonate - Theaterwerkplaats Het Balkon - 1992-06-16
Spooksonate - Maastrichts Theaterensemble Het Vervolg - 1992-10-23
Freule Julie - Toneelacademie Maastricht - 1992-12-19
De meid slaan - Nationaal Fonds - 1993-03-25
Dodendans - Wolfsmond - 1993-11-26
Dodendans - Maatschappij Discordia - 1995-03-21
De eerste waarschuwing - Toneelacademie Maastricht - 1995-04-07
Spelen met vuur - Toneelacademie Maastricht - 1995-04-07
Julie - Julie - 1995-09-29
Schuldeisers - Leenderts Consort - 1996-01-10
… overige resultaten

Man-Vrouw problematiek

Strindberg, 56 jaar(Richard Bergh)

Strindberg nam het in zijn werk op voor de, in zijn ogen moeilijke, positie van mannen en vaders. Dit komt met name tot uitdrukking in zijn toneelstuk "De vader", waarin hij de strijd tussen een vader en een moeder beschrijft over de opvoeding van hun dochter.

Strindberg stelt als probleem van het vaderschap dat het niet eenduidig gekend kan worden. Moederschap is wel altijd duidelijk. Dit brengt met zich mee dat vaders afhankelijk worden gemaakt van moeders. Hoewel critici deze stellingname slechts zagen als een projectie van zijn persoonlijke ervaringen kan niet worden ontkend dat het thema nog steeds maatschappelijk relevant is. De erkenning van kinderen door hun vaders is nog steeds afhankelijk van de goedkeuring door moeders.

Critici (met name vanuit het feminisme) menen dat Strindberg een ziekelijke vrouwenhater was. Zijn stellingen stonden in zijn tijd al op gespannen voet met het pril ontluikende feminisme.

Occulte interesses

Strindberg had in de loop van zijn leven verschillende vrij excentrieke interesses. Zo hield hij zich in bepaalde perioden bezig met alchemie en occultisme en de geschriften van Emanuel Swedenborg. In zijn merkwaardig autobiografisch werk 'Inferno' - in het Frans geschreven - geeft hij een paranoïde en verwarrend relaas van zijn jaren in Parijs. Daarin beweert hij met succes alchemistische experimenten te hebben uitgevoerd en zwarte magie te hebben uitgeoefend op zijn dochter.

Dood

In 1899 keerde Strindberg terug naar Stockholm. De laatste jaren van zijn leven was hij eenzaam en leefde hij geïsoleerd. Hij overleed op 63-jarige leeftijd aan de gevolgen van maagkanker.

De belangrijkste Zweedse literaire onderscheiding, de Augustprijs, is naar Strindberg genoemd.

Bibliografie

  • Meester Olaf (1872)
  • De Vader (1887)
  • Freule Julie (1888)
  • Schuldeisers (1888)
  • Droomspel (1909)
  • Onweer (ca. 1907)
  • Het afgebrande huis (ca. 1907)
  • Spooksonate (ca. 1907)
  • De pelikaan (ca. 1907)
  • De grote Straatweg (1909)

Bronnen