De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

Jacoba van Velde (1903 - 1985) was een Nederlandse schrijfster. Haar romandebuut De grote zaal verscheen in 1953 en werd binnen 10 jaar vertaald in dertien talen. Er werden tijdens haar leven omstreeks 75.000 exemplaren van De grote zaal verkocht. In 2010 werd het boek in het kader van de landelijke campagne Nederland Leest (22 oktober t/m 19 november) gratis weggegeven aan de leden van alle openbare bibliotheken.

Jacoba was de jongste uit een gezin van vier, met een oudere zuster en twee oudere broers. Haar vader was tijdens haar jeugd veelvuldig afwezig en haar moeder was wasvrouw. Ze ging slechts tot haar tiende naar school, maar wist zichzelf toch verschillende talen eigen te maken. Al op haar zeventiende ging ze naar Parijs om een dansopleiding te volgen. In 1924 trouwde ze met de violist Harry Polah; zij traden op in Berlijn. Later vormde ze met een mannelijke partner het dansduo Pola Maslowa & Rabanoff. Samen trokken ze langs cabarets en variététheaters in een groot aantal Europese landen. In 1937 trouwde ze met de schrijver Bob Clercx. Beide huwelijken bleven kinderloos.

Van Velde woonde een groot deel van haar leven in Parijs, net als haar broers Geer en Bram van Velde, die na de Tweede Wereldoorlog naam zouden maken als schilder. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was ze onder de naam Tonny Clerx literair agent voor het Franse werk van de Ierse (toneel)schrijver en dichter Samuel Beckett, maar die functie legde ze in 1947 neer om zich op haar eigen schrijven te concentreren. Zij vertaalde onder andere toneelstukken van Samuel Beckett, Eugène Ionesco en Jean Genet van het Frans naar het Nederlands en speelde een belangrijke rol bij de introductie van het absurdistisch theater in Nederland in de jaren '50. Van Veldes eigen oeuvre bleef klein; voornamelijk was ze werkzaam als vertaalster en dramaturg. Van 1965 tot 1971 was zij als dramaturge verbonden aan de Toneelgroep Studio. Grote bekendheid kreeg Jacoba van Velde door haar novelle "De Grote Zaal" (1953) die in 13 talen werd vertaald.

Haar tweede en laatste roman, Een blad in de wind (1961), ontving minder goede kritieken. Jacoba van Velde begon nog aan een derde roman, De verliezers, maar voltooide die nooit.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij zij geregistreerd werd in de Productiedatabase voor de vertaling, alsmede haar overige bijdrage aan en voorstelling.

 
Een huis van de nacht - Toneelgroep Theater - 1954-11-06
Wachten op Godot - Toneelgroep Theater - 1955-03-06
Gelukkige dagen - Stichting Toneelgroep Studio - 1962-10-10
De koning sterft - De Nederlandse Comedie - 1963-12-21
Eindspel - Nieuwe Komedie - 1964-10-05
Cel - Stichting Toneelgroep Studio - 1964-10-08
Spel - Stichting Toneelgroep Studio - 1964-10-08
Een geur van bloemen - Stichting Toneelgroep Studio - 1965-10-09
Krapps laatste band - Stichting Toneelgroep Studio - 1966-04-14
Komen en gaan - Stichting Toneelgroep Studio - 1966-04-14
Allen die vallen - Stichting Toneelgroep Studio - 1967-04-20
Krapps laatste band - Toneelgroep Theater - 1967-09-23
Wachten op Godot - Proloog - 1968-02-26
De zomer - Stichting Toneelgroep Studio - 1968-03-08
Cascando - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-01-27
Woorden en muziek - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-01-27
De tuin der lusten - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-03-05
Eindspel - Toneelgroep Theater - 1969-11-15
De nonnen - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-12-13
En zelfs de bloemen werden geboeid - Stichting Toneelgroep Studio - 1970-06-22
Gelukkige dagen - De Noorder Compagnie - 1970-11-04
Spel - De Noorder Compagnie - 1970-12-19
Wachten op Godot - De Nederlandse Comedie - 1971-02-13
Makabere kermis - Nieuwe Komedie - 1971-10-06
Wachten op Godot - Haagse Comedie - 1971-12-30
De greep van de macht - Stichting Het Amsterdams Toneel - 1972-03-16
Eindspel - Haagse Comedie - 1972-12-30
Macbett - Toneelgroep De Appel - 1974-01-10
Krapp's laatste band - The Family - 1974-04-23
Niet ik - The Family - 1974-04-23
Wat een geweldige rotzooi! - Haagse Comedie - 1975-03-08
De koning sterft - Theaterschool - 1975-06-04
Wachten op Godot - Zuidelijk Toneel Globe - 1976-05-20
Wachten op Godot - Onafhankelijk Toneel - 1977-05-31
Gelukkige dagen - Katrijn Theaterproducties B.V. - 1978-09-30
Eenoog - Toneelgroep De Appel - 1980-04-11
Footfalls - Maatschappij Discordia - 1983-11-17
Gelukkige dagen - Theaterassociatie - 1983-12-22
Onder toezicht - Theatergroep Piek - 1984-10-31
Wachten op Godot - Toneelgroep De Appel - 1984-12-19
Spel - Haagse Comedie - 1985-09-16
De koning sterft - Theatergroep Carrousel - 1985-11-09
De koning sterft - Nederlands Toneel Gent - 1986-02-14
Fin de partie / Design for Living - Maatschappij Discordia - 1986-06-13
Krapp's laatste band - De Moor Theaterprodukties - 1987-03-25
Toen - Stichting FACT - 1987-04-11
Adem, niet ik, theater 2 - Stichting FACT - 1987-10-20
Komen en gaan - Stichting Zinnober - 1988-03-23
Wachten op Godot - Stichting Toneelschuur Producties - 1988-04-12
Eindspel - Stichting Theatergroep Den Haag - 1988-05-17
Eindspel - Jeugdtheaterschool Partoet - 1990-06-10
Eindspel - Het Zuidelijk Toneel - 1991-04-06
Spel - Theaterschool - 1991-05-21
Omtrent de vloedlijn - Toneelgroep De Appel - 1992-01-17
Wachten op Godot - Het Nationale Toneel - 1992-04-08
Hè, Joe - Stichting Momenttheater - 1992-04-17
Joe - Stichting Momenttheater - 1992-04-17 Hè
Toen - Stichting Momenttheater - 1992-04-17
Gelukkige dagen - Toneelgroep De Appel - 1992-08-28
Het liegen in ontbinding - Kaaitheater - 1993-02-12
Krapp's laatste band - Noord Nederlands Toneel - 1994-02-18
Happy Days - Maatschappij Discordia - 1994-11-03
De koning en de rest - Muziektheatergroep Het Filiaal - 1995-03-11
Eindspel - Toneelgroep De Appel - 1997-03-11
Gelukkige dagen - Noord Nederlands Toneel - 1997-11-29
Eindspel - De Nieuw Amsterdam - 1999-02-19
Wachten op Godot - Noord Nederlands Toneel - 2000-01-25
Wachten op Godot - Theaterschool - 2000-06-22
Fin de partie - Maatschappij Discordia - 2000-07-15
Wachten op Godot - Dood Paard - 2002-04-05
Eindspel - 't Barre Land - 2004-03-16
Wachten op Godot - Het Nationale Toneel - 2004-05-22
Not I - Toneelacademie Maastricht - 2005-04-12
Macabere kermis - De Acteerstudio - 2006-02-07
De koning sterft - Theaterschool - 2006-05-01
Wachten op Godot - Toneelgroep Oostpool - 2009-10-10
Happy Days - Leny Breederveld - 2009-11-20
Eindspel - Theaterproductiehuis Zeelandia - 2010-08-25
Happy Days - Theaterschool - 2011-06-28
Niet ik - Toneelgroep Oostpool - 2012-09-15
… overige resultaten
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstellingen waarbij zij geregistreerd werd als auteur

Bibliografie

  • 1947 - Évasion (verhaal)
  • 1953 - De grote zaal (roman)
  • 1961 - Een blad in de wind (roman)
  • 1987 - Verzameld werk (twee romans en tien verhalen)

Externe links

Bronnen