De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

Samuel Beckett (1906 — 1989) was een Ierse toneelschrijver en dichter. Beckett werd geboren op Goede Vrijdag, 13 april 1906. Over deze datum bestond een tijd lang verwarring doordat Beckett volgens zijn geboortebewijs niet op 13 april, maar een maand later werd geboren. Een geboortebericht in een krant van 14 april 1906 bewijst echter het tegendeel. Hij studeerde Frans, Italiaans en Engels aan het Trinity College in Dublin van 1923 tot 1927. Vlak daarna werd hij aangenomen als leraar in Parijs. Daar ontmoette hij James Joyce, die een enorme invloed op hem had. Beckett schreef zijn eigen verhalen terwijl hij secretaris was van Joyce. In 1929 bracht hij zijn eerste werk uit, een kritisch essay dat Joyce's werk verdedigde. Zijn eerste korte verhaal Assumption werd hetzelfde jaar uitgebracht. In 1930 won hij een kleine literatuurprijs met zijn gedicht Whoroscope dat voornamelijk over René Descartes gaat, een andere grote invloed op zijn schrijven.

In 1930 ging hij terug naar Ierland en werkte aan het Trinity College, maar vertrok weer na 2 jaar. Hij reisde door Europa en vestigde zich uiteindelijk permanent in Frankrijk. Hij publiceerde daar een kritische studie van het werk van Marcel Proust.

Hij deed een poging een boek te schrijven in de stijl van James Joyce, maar dit werd later uitgebracht als een serie korte verhalen More Pricks than Kicks. Er wordt wel gezegd dat elk van deze verhalen een milde parodie is op de verhalen in Dubliners van Joyce. Hierna bracht hij de roman Murphy uit.

Zijn bekendste boeken zijn waarschijnlijk de drie die bekend staan als "de trilogy": Molloy (1951), Malone Dies (1951) in het Frans, in 1958 vertaald in het Engels) en The Unnamable (1953, vertaald in 1960). De laatste opent als volgt, hetgeen typisch genoemd mag worden voor Becketts stijl:

"Where now? Who now? When now? Unquestioning. I, say I. Unbelieving. Questions, hypotheses, call them that. Keep going, going on, call that going, call that on."

Beckett is het meest beroemd geworden door het toneelstuk Waiting for Godot (Wachten op Godot (inhoud)|Wachten op Godot) (uitgebracht in 1952 in het Frans (En attendant Godot), Engelse vertaling uitgebracht in 1955). Het stuk kreeg in eerste instantie slechte kritieken, maar langzaam werd het erg populair. Hetzelfde geldt voor het stuk Endgame.

Omdat zijn stukken na 1947 vrijwel alle in het Frans geschreven zijn, wordt hij samen met Eugène Ionesco gezien als de beste Franse toneelschrijver van de twintigste eeuw. Hij vertaalde zijn stukken zelf in het Engels.

De theaterstukken die hij schreef zijn kaal, minimalistisch en diep pessimistisch over menselijke natuur en de lotsbestemming van de mens. Na zijn laatste boek, How it is, werden zijn thema's ook steeds cryptischer.

Hij kreeg de Nobelprijs voor de Literatuur in 1969.

Hij ligt begraven op het Cimetière du Montparnasse in Parijs.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur, alsmede zijn overige bijdragen aan voorstellingen

 
Wachten op Godot - Toneelgroep Theater - 1955-03-06
Acte sans paroles - Holland Festival - 1958-06-21
Fin de partie - Holland Festival - 1958-06-21
Fin de partie - Théâtre d' Aujourd'hui - 1958-06-21
Krapp's Last Tape - Holland Festival - 1960-06-29
Gelukkige dagen - Stichting Toneelgroep Studio - 1962-10-10
Eindspel - Nieuwe Komedie - 1964-10-05
Spel - Stichting Toneelgroep Studio - 1964-10-08
Wachten op Godot - Studententoneel en Studentencabaret - 1965-11-09
Komen en gaan - Stichting Toneelgroep Studio - 1966-04-14
Krapps laatste band - Stichting Toneelgroep Studio - 1966-04-14
Allen die vallen - Stichting Toneelgroep Studio - 1967-04-20
Toneel en poëzie - Studententoneel en Studentencabaret - 1967-07-21
Krapps laatste band - Toneelgroep Theater - 1967-09-23
Wachten op Godot - Proloog - 1968-02-26
Krapp's Last Tape - Holland Festival - 1968-06-16
Woorden en muziek - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-01-27
Cascando - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-01-27
SamenSPel scholenprogramma- Samuel Beckett - Toneelgroep Theater - 1969-10-12
Eindspel - Toneelgroep Theater - 1969-11-15
En attendant Godot - Compagnie Jean Davy - 1970-01-30
Gelukkige dagen - De Noorder Compagnie - 1970-11-04
Spel - De Noorder Compagnie - 1970-12-19
Wachten op Godot - De Nederlandse Comedie - 1971-02-13
Wachten op Godot - Haagse Comedie - 1971-12-30
Eindspel - Haagse Comedie - 1972-12-30
Niet ik - The Family - 1974-04-23
Krapp's laatste band - The Family - 1974-04-23
Endgame - Holland Festival - 1975-06-09
Ausgespielt Spielen - Stichting Mickery Workshop - 1975-11-05
Eindspel - Het Koert Kamertoneel - 1976-04-07
Wachten op Godot - Zuidelijk Toneel Globe - 1976-05-20
Wachten op Godot - Onafhankelijk Toneel - 1977-05-31
Gelukkige dagen - Katrijn Theaterproducties B.V. - 1978-09-30
Waiting For Godot - ESTA - 1981-02-18
Krap's laatste band - Arnhem Theaterstad - 1983-05-28
Footfalls - Maatschappij Discordia - 1983-11-17
Mercier und Camier + Ohio Impromptu - Schaubuhne Berlin - 1983-12-02
Gelukkige dagen - Theaterassociatie - 1983-12-22
En attendant Godot - Compagnie Dominique Houdart - 1984-02-16
Wachten op Godot - Arca - 1984-11-01
Wachten op Godot - Toneelgroep De Appel - 1984-12-19
Krapp's laatste band - Haagse Comedie - 1985-01-20
Testimonies - Jail Warehouse Company - 1985-04-13
Krapp's Last Tape & A Piece of Monlogue - ESTA - 1985-05-01
Spel - Haagse Comedie - 1985-09-16
Rockaby - Haagse Comedie - 1985-12-04
Ohio impromptu - Haagse Comedie - 1985-12-04
A Piece of Monoloque - Haagse Comedie - 1985-12-04
Act without Words I - Pandemonia Science Theater Nederland - 1986-02-20
Rolverdeling - Toneelgroep Baal - 1986-05-08
Good-bye and Good Riddance (oftewel, die zijn we gelukkig kwijt) - Studio's Onafhankelijk Toneel - 1986-05-09
Gluckliche Tage - Shakespeare Festival - 1986-05-25
Fin de partie / Design for Living - Maatschappij Discordia - 1986-06-13
Where What - LAKtheater - 1986-10-31
Where What - Ton Pompert - 1986-10-31
Part One - Cees Brandt - 1986-12-26 Act without Words
Act without Words, Part One - Cees Brandt - 1986-12-26
Spel - Mimestudio Haarlem - 1987-01-04
Adem - Mimestudio Haarlem - 1987-01-04
Viva ma non troppo - Theaterschool - 1987-03-09
Krapp's laatste band - De Moor Theaterprodukties - 1987-03-25
Viva, ma non troppo - Theaterschool - 1987-04-08
Toen - Stichting FACT - 1987-04-11
Beckett 1 - De Salon - 1987-05-07
I'll Go On - Holland Festival - 1987-06-26
Rockaby - Balie Produkties - 1987-09-22
Adem, niet ik, theater 2 - Stichting FACT - 1987-10-20
Gezelschap - THeks - 1987-11-09
Back to Beckett - De Salon - 1988-02-04
Komen en gaan - Stichting Zinnober - 1988-03-23
Wachten op Godot - Stichting Toneelschuur Producties - 1988-04-12
Beckett 3 - De Salon - 1988-04-20
Eindspel - Stichting Theatergroep Den Haag - 1988-05-17
Ends and Odds - Avant-Garde Collective Theatre - 1988-06-15
Waiting for Godot - Berlin Play Actors - 1988-07-28
Eerste liefde - Het Nationale Toneel - 1988-10-20
Waiting for Godot - The Young Vic - 1988-11-22
Wachten op Godot - Koninklijk Conservatorium - 1989-02-02
Warten auf Godot - Theater an der Ruhr - 1989-11-25
… overige resultaten

Bibliografie Toneel

Verzameld in The Complete Dramatic Works (1986):

  • Wachten op Godot, 1955
  • Allen die vallen, 1957
  • Acts Without Words I, 1958
  • Acts Without Words II, 1959
  • Krapp's Last Tape, 1958
  • Endgame, 1958
  • Embers, 1959
  • Happy Days, 1961
  • Words and Music, 1962
  • Cascando, 1963
  • Play, 1963
  • The Old Tune, 1963
  • Come and Go, 1966
  • Film, 1967
  • Eh Joe, 1967
  • Breath, 1970
  • Rough for Theatre I, 1976
  • Rough for Theatre II, 1976
  • Rough for Radio I, 1976
  • Rough for Radio II, 1976
  • Not I, 1976
  • That Time, 1976
  • Footfalls, 1976
  • Ghost Trio, 1976
  • ... but the clouds ..., 1977
  • A Piece of Monologue, 1979
  • Rockaby, 1982
  • Ohio Impromptu, 1982
  • Quad, 1984
  • Catastrophe, 1984
  • Nacht und Träume, 1984
  • What Where, 1984

Rel om Wachten op Godot

‘Wachten op Godot’ van Samuel Beckett mocht van de schrijver zelf niet door vrouwen gespeeld worden. In Nederland deed men dat in 1988 toch. Beckett spande een rechtszaak aan en verloor deze. Daarna verbood hij jarenlang het spelen van ‘Wachten op Godot’ in Nederland.

De volledige registratie van deze voorstelling uit 1988 is op de Theaterencyclopedie te zien. Zie: Wachten op Godot

Externe Links

Zie voor een verslag van de rechtszaak rond Wachten op Godot in 1988: "De Beckett-rel", artikel door Simon van den Berg

Bronnen