De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Theaterfotografie

Farid Chopel in Chopelia. Stichting Mickery Workshop, 1978. Foto: Bob van Dantzig Endless. Bewegingstheater Bart Stuyf, 1981. Foto: Bob van Dantzig

Foto's: Bob van Dantzig

Biografie

Bob van Dantzig (1944-2018) was een Nederlandse theaterfotograaf. Hij begon op 18-jarige leeftijd te fotograferen voor Het Nationale Ballet, waar hij via zijn broer, Rudi van Dantzig, mee in aanraking is gekomen.

In 1968 begint hij een opleiding in de theaterfotografie bij Maria Austria, toentertijd een van de belangrijkste theaterfotografen in Nederland. In de jaren ’60 is Austria actief in het avant-garde theater, waardoor Van Dantzig hier ook veel mee in aanraking komt. Daarnaast legt hij vaak het Holland Festival en De Nederlandse Opera vast samen met Jaap Pieper, een andere leerling van Austria. Ook na zijn tijd bij Austria blijft Van Dantzig actief in het avant-garde circuit, zo fotografeert hij veel voorstellingen die in het Mickery en het Shaffy Theater spelen. Naast het experimentele theater heeft Van Dantzig ook moderne dans, jeugdgezelschappen, teksttoneel en poppentheater gefotografeerd. Gezelschappen waarvoor hij fotografeerde zijn onder andere Dogtroep, Dansgroep Krisztina de Châtel, Stichting Dansproduktie, Stichting Theaterunie, Holland Festival en Festival of Fools. Een enkele keer heeft hij ook gefotografeerd voor het Nederlands Dans Theater, Het Werkteater en Toneelgroep Amsterdam.

Wat opvalt aan deze fotograaf is het experimentele circuit waarin hij zich begeeft, tegenover zijn heldere, weinig experimentele manier van fotograferen. Hij geeft de situatie duidelijk gecentreerd weer in overzichtelijke beelden, waardoor de spanning vaak vanuit de situatie op het toneel komt. Anders dan veel andere fotografen in de jaren '70 en '80, verdiept Van Dantzig zich niet in de voorstelling, bezoekt hij geen repetities en werkt dus vanuit een blanco positie. Hij is ook nooit dieper verbonden geweest met een bepaald gezelschap in de rol van huisfotograaf. Waar andere fotografen de essentie van een stuk proberen weer te geven aan de hand van samenwerking met de makers en kennis van het stuk, geeft Van Dantzig zijn persoonlijke kijk op de materie weer. Hij werkt vaak tijdens voorstellingen waarbij ook publiek aanwezig is, wat hem beperkt in bewegingsvrijheid. Dit is terug te zien in de ongewenste elementen die soms in het beeld verschijnen, zoals de rand van het podium. De foto’s tonen vaak een blik op het stuk die het publiek ook waar kan nemen. Wanneer het decor een belangrijke rol speelt in de voorstelling, verschijnt dat prominent in het beeld.

Van Dantzig heeft alleen in zwart/wit gefotografeerd, waarbij hij belang hechtte aan het tonen van grijswaarden. De meeste van zijn tijdgenoten maakten vaak gebruik van sterke contrasten om heftige beelden te maken, maar Van Dantzig heeft dit vermeden. Hierdoor geeft hij een veel helderder en duidelijkerer weergave van het theater. Veel meer dan zijn collega’s laat hij het theater voor zich spreken en probeert hier weinig aan toe te voegen.

Zijn dansfoto’s bestaan voornamelijk uit medium en overzichtshots waarbij de dansers meestal ten voeten uit zijn vastgelegd. Vaak zijn deze beelden gemaakt vanuit het publiek, waardoor er weinig afwijkende standpunten voorkomen. Onder zijn toneelfoto’s zitten vaker close-ups. Dubbelportretten op toneel geven meestal iemand op de voorgrond en iemand op de achtergrond weer en zijn zo opgebouwd dat er een dramatische spanning ontstaat. Van Dantzig neemt dus een aparte plek in de theaterfotografie in. Vanwege het ontbreken van een band met de theatermaker, komt hij met een open blik het theater binnen. Het pluspunt hiervan is dat hij het theater erg voor zich laat spreken en heldere, overzichtelijke en sprekende foto’s maakt. De fotograaf is minder zichtbaar in de foto’s, hij lijkt zich meer dienstbaar aan de voorstelling te hebben gemaakt en zijn eigen creativiteit achterwege te hebben gelaten.

Opdrachtgevers

Bob van Dantzig heeft onder andere gefotografeerd voor:

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase voor de fotografie

 
Epitaaf - Het Nationale Ballet - 1969-06-26
Onvoltooid verleden tijd - Het Nationale Ballet - 1971-06-19
The Art of Saying Bye Bye - Het Nationale Ballet - 1973-06-27
Fairground - Stichting Mickery Workshop - 1975-03-04
Fanshen - Stichting Mickery Workshop - 1975-03-25
An die Musik - Children of The Night - 1975-04-08
Doom Duckers Ball - Stichting Mickery Workshop - 1975-04-22
Klassieke balletavonden - Stichting Mickery Workshop - 1975-05-06
Lay off - Stichting Mickery Workshop - 1975-09-16
The Unnamed - Stichting Mickery Workshop - 1975-10-07
Hannya Shingyo - Stichting Mickery Workshop - 1975-10-21
Ricchiamo - Stichting Mickery Workshop - 1976-02-18
De drie zusters - Stichting Mickery Workshop - 1976-03-03
Folter Follies - Stichting Mickery Workshop - 1976-04-13
The Confidence Man - Stichting Mickery Workshop - 1976-08-25
Eventail - Bewegingstheater Bart Stuyf - 1976-09-07
The Saint and The Football Players - Stichting Mickery Workshop - 1976-10-05
England Expects - Stichting Mickery Workshop - 1976-11-16
Illuminations I & II - Stichting Mickery Workshop - 1977-01-18
Mouse in A Repetitive Structure - Stichting Mickery Workshop - 1977-02-08
Dodenklas - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-01
The Salmon Show - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-07
The Immortalist - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-12
Hein, ou les aventures de Mr. Ballon - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-15
Ou les aventures de Mr. Ballon - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-15 Hein
Paranoia - Stichting Mickery Workshop - 1977-03-29
Tenth Spectacle - Stichting Mickery Workshop - 1977-04-11
Vox dei - De reconstructie van een heiligverklaring - Stichting Mickery Workshop - 1977-06-02 Vox populi
Vox populi, vox dei - De reconstructie van een heiligverklaring - Stichting Mickery Workshop - 1977-06-02
The Masque of The Red Death - Stichting Mickery Workshop - 1977-09-01
Sacco - Stichting Mickery Workshop - 1977-10-04
Cottimisti - Stichting Mickery Workshop - 1977-10-22
Ave You Eard of The One About Joey Baker - Stichting Mickery Workshop - 1977-11-01
Writer's Cramp - Stichting Mickery Workshop - 1977-12-06
Five Solo Pieces - Stichting Mickery Workshop - 1978-01-17
Cloud Cuckooland, a visit / Nuhikun - Stichting Mickery Workshop - 1978-01-31
A visit / Nuhikun - Stichting Mickery Workshop - 1978-01-31 Cloud Cuckooland
Voltage Controlled Temperaments - Dansgroep Krisztina de Châtel - 1978-02-01
Voltage Control 2 - Dansgroep Krisztina de Châtel - 1978-02-01
Vermiljoen - Stichting Dansproduktie - 1978-02-15
A Cool Million - Stichting Mickery Workshop - 1978-03-14
Dynamon - Shusaku & Dormu Dance Theater - 1978-03-29
Says He - Stichting Mickery Workshop - 1978-04-04 Says I
Says I, Says He - Stichting Mickery Workshop - 1978-04-04
As Time Goes by - Stichting Mickery Workshop - 1978-04-18
Lady Juanita (Many Doors...) - Stichting Mickery Workshop - 1978-05-02
Spiegels - Bewegingsgroep Bart Stuyf - 1978-05-06
Studi per ambiente - Stichting Mickery Workshop - 1978-05-09
Ame-Tsuchi - - 1978-05-23
Ame-Tsuchi - Stichting Mickery Workshop - 1978-05-23
Het gesprek - Stichting Mickery Workshop - 1978-06-06
Dialog / Network - Stichting Mickery Workshop - 1978-06-16
Part Two - Stichting Mickery Workshop - 1978-08-29
Sakonett Point - Stichting Mickery Workshop - 1978-09-19
Rumstick Road - Stichting Mickery Workshop - 1978-10-04
Nayatt School - Stichting Mickery Workshop - 1978-10-18
Cool King Kong - Stichting Mickery Workshop - 1978-10-31
No Regrets - Stichting Mickery Workshop - 1978-11-21
Dressed Like An Egg - Stichting Mickery Workshop - 1978-11-30
An Interest in Strangers - Stichting Mickery Workshop - 1979-01-23
Outside - Stichting Mickery Workshop - 1979-01-23
Don Quijotesssss - Stichting Mickery Workshop - 1979-02-20
Bits of Louisa-Jane Plampin - Stichting Mickery Workshop - 1979-03-06
Eleventh Spectacle 'The Erotic' - Stichting Mickery Workshop - 1979-03-20
We - Stichting Mickery Workshop - 1979-04-03
Frühlingserwachen - Stichting Mickery Workshop - 1979-05-15
Chopelia - Stichting Mickery Workshop - 1979-06-05
Belshazzar's Feast - Stichting Mickery Workshop - 1979-10-30
Lopen - Stichting Dansproduktie - 1979-11-23
Living and Breathing Underwater - Stichting Mickery Workshop - 1980-02-12
Excuse Me - Stichting Mickery Workshop - 1980-02-26
The Remake van Mal-ander - Stichting Mickery Workshop - 1980-03-18
High up on A Baroque Palazzo - Stichting Mickery Workshop - 1980-04-08
Point Judith - Stichting Mickery Workshop - 1980-05-06
Sex & Death to The Age 14 - Stichting Mickery Workshop - 1980-05-16
Humboldt's Current - Stichting Mickery Workshop - 1980-06-03
Grey - Bewegingstheater Bart Stuyf - 1980-09-02
Integendeel - Dansgroep Krisztina de Châtel - 1980-11-19
Sky Saver - Stichting Mickery Workshop - 1980-11-20
Duet - Stichting Dansproduktie - 1980-12-16
… overige resultaten

Bronnen

  • Fotocollectie Theater Instituut Nederland
  • Iris van Vliet, 'Belicht. Theaterfotografie in Nederland van 1945 tot 2011' Masterscriptie UvA Theaterwetenschap, 2011.
  • Carla van der Stap, Van registratie tot verbeelding: theaterfotografie in Nederland, 1945 - 1988. Ongepubliceerde scriptie: aanwezig bij TIN, 1988