Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

Joan Remmelts (1905-1987) was een Nederlandse acteur en regisseur. Hij studeerde na zijn HBS-opleiding één jaar Engels en ging in 1926 naar de toneelschool. Hij slaagde in 1929 en kwam bij het gezelschap van Cor van der Lugt Melsert in september van dat jaar. Zijn debuut had toen al plaatsgevonden bij het gezelschap van Rika Hopper. Vanaf 1931 speelde hij bij het Centraal Tooneel, waar hij al spoedig tot de steunpilaren ging behoren en tijdens afwezigheid van Cees Laseur plaatsvervangend directeur was. Hij ging regisseren en maakte in die periode ook een Indische tournee met een gezelschap o.l.v. Adolphe Engers (zomer 1936). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Remmelts voorzitter van het NOT, ofwel de Nederlandse organisatie van Toneelkunstenaars. Na de oorlog zat hij in de leiding van twee gezelschappen: het Rotterdams Toneel (1947/50), en Toneelgroep Comedia (1950/52). Hij maakte jaren deel uit van de Nederlandse Comedie en werkte vanaf 1968 ook in de vrije sector. Verder kon men de stem van Remmelts horen in hoorspelen en was hij te zien in films en op televisie. Hij vertaalde, was ontwerper van decors en leraar aan de toneelschool. Hij werd in 1948 onderscheiden met een "Regieplak" en kreeg in 1959 de Zilveren Bouwmeesterpenning.
Bij Toneelgroep Centrum regisseerde hij "Landschap" en "Stilte" van Harold Pinter. In de laatste jaren van zijn carrière speelde Remmelts bij het Publiekstheater. Joan Remmelts is gehuwd geweest met actrices Mary Dresselhuys en Elisabeth Versluys en was vervolgens jarenlang samen met danseres Karin Hauer.

Werkzaamheden

Joan Remmelts was een echte duizendpoot: hij acteerde in klassieke toneelstukken, kluchten en komedies, maar was ook regisseur én hielp bij het decorontwerp en vertalen van verscheidene stukken. Remmelts speelde in films, televisie en hoorspelen. Ook zat hij meerdere malen in de leiding van toneelgezelschappen en andere organisaties (zoals het NOT) en was hij leraar aan de toneelschool. [1] Remmelts vervulde vaak meerdere rollen binnen één productie. Zo zei hij ooit over zijn acteerwerk: ‘Er kwam veel mannetjesmakerij bij kijken: soms speelde ik wel vier verschillende rollen in één stuk. Ik moest dan vooral opletten er niet al te vermomd uit te zien’.[2] Volgens het NRC speelde Remmelts fijnzinnig en naturel. Hoewel Remmelts in veel TV-programma's en films heeft gespeeld, leek zijn voorkeur toch uit te gaan naar theater, met name als het om acteren ging. Zo vond Remmelts dat er bij deze nieuwe vormen van toneel te weinig plaats was voor de acteur om écht in zijn/haar rol op te gaan, aangezien de vertoning slechts eenmalig was. Bij het theater is dit wel anders. Zo zei Remmelts zei hierover: ‘iedere acteur weet dat een rol vaak pas na 50 voorstellingen zijn volle diepte krijgt.’[3]

Remmelts was geliefd bij het publiek. Op 27 oktober 1934 noemt het Algemeen Handelsblad hem een ‘jong en veelbelovend talent.’ Ook later in zijn carrière werd zijn werk geprezen. Remmelts won meerdere prijzen en werd in 1959 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.[4]

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
'n Jongen of 'n meisje - (1922-1930) NV Het Rika Hopper Tooneelgezelschap - 1929-05-18
Shakespeare's Julius Caesar - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1929-09-19
Men trouwt geen meisjes zonder geld - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1929-11-21
Mélo - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-01-18
De keizer van Amerika - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-03-15
Aan den blauwen Donau - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-05-03
De Sabijnsche maagdenroof - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-05-27
De Wonderdoktoor - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-09-20
De wonderdoktoor - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-09-20
Dwangarbeid - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-15
Het souper - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-29
Een souper - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-29
Een-twee-drie - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-12-09
Eugène, Eugène en Eugènie - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-02-21
Men kan nooit weten - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-04-21
De bruiloft van Kloris en Roosje - Het Schouwtooneel - 1931-06-22
Klokslag 12 - Centraal Tooneel - 1931-09-04
De familie van mijn vrouw - Centraal Tooneel - 1931-12-05
Huwelijk up to date - Centraal Tooneel - 1932-01-13
Wat in Parijs te koop is - Centraal Tooneel - 1932-03-01
De ware Jacob - Centraal Tooneel - 1932-04-27
Domino - Centraal Tooneel - 1932-09-02
Mademoiselle - Centraal Tooneel - 1932-09-29
De kus voor den spiegel - Centraal Tooneel - 1933-03-11
Als de wijn is in den man... - Centraal Tooneel - 1933-03-31
Harmonie - Centraal Tooneel - 1933-05-02
Gelijk spel - Centraal Tooneel - 1933-05-22
Het proces Vivien Ware en Dolores Divine - Nederlandsch Tooneelgezelschap - 1933-06-03
De gouden kooi - Centraal Tooneel - 1933-09-02
Voor bewezen diensten - Centraal Tooneel - 1933-10-03
Op-en-top William! - Centraal Tooneel - 1933-12-28
Bernard en Jeanne - Centraal Tooneel - 1934-03-02
Mannen in 't wit - Centraal Tooneel - 1934-03-30
Vijf millioen losprijs - Centraal Tooneel - 1934-08-01
De lachende vrouw - Centraal Tooneel - 1934-10-05
De ouweluitjes thuis - Centraal Tooneel - 1934-12-08
De verklikker - Centraal Tooneel - 1935-03-29
Oost West - Egypte 't best - Centraal Tooneel - 1935-09-06
De figurant - Centraal Tooneel - 1935-09-21
Drie dagen onder de levenden - Centraal Tooneel - 1935-11-01
Oude liefde - Centraal Tooneel - 1935-12-20
Meisjeslyceum - Centraal Tooneel - 1936-01-25
Het voorste legioen - Centraal Tooneel - 1936-04-16
Met St. Juttemis...! - Centraal Tooneel - 1937-01-01
Lorelei 1937 (French without tears) - Centraal Tooneel - 1937-02-03
De reis - Centraal Tooneel - 1937-03-13
Het droomschip - Centraal Tooneel - 1937-03-18
Tijger - Centraal Tooneel - 1937-05-28
Naar 't u lijkt - Centraal Tooneel - 1937-10-08
Feestweek in Salzburg - Centraal Tooneel - 1937-12-14
De koning gaat voor - Centraal Tooneel - 1938-01-22
Het droomschip - Centraal Tooneel - 1938-03-18
Wintersport - Centraal Tooneel - 1938-04-16
De nachtwacht (Le veilleur de nuit) - Centraal Tooneel - 1938-05-10
Eenheid door Oranje - Centraal Tooneel - 1938-08-26
Soubrette - Centraal Tooneel - 1938-12-09
Je kunt 't toch niet meenemen - Centraal Tooneel - 1939-01-06
Hoe was 't ook weer - Centraal Tooneel - 1939-04-12
De wrekende God - Centraal Tooneel - 1939-05-09
Aias - Gelegenheidscombinaties - 1939-05-23
Het drijvende eiland - Gelegenheidscombinaties - 1939-06-03
Er was eens.... - Centraal Tooneel - 1939-09-02
Het is er geen tijd voor - Centraal Tooneel - 1939-09-27
De verstoorde bruidsnacht - Centraal Tooneel - 1939-12-08
'n Familie in Nazareth - Centraal Tooneel - 1940-01-12
Chronique Scandaleuse - Centraal Tooneel - 1940-03-15
Vader thuis - Centraal Tooneel - 1940-04-28
De Mallemolen - Het Ruys Ensemble - 1940-05-04
Het concert - Centraal Tooneel - 1940-09-18
Het versteende woud - Centraal Tooneel - 1940-11-29
Sara Burgerhart - Centraal Tooneel - 1940-12-20
Ze wisten wat ze wilden - Centraal Tooneel - 1941-02-20
Het spel der vergissingen - Centraal Tooneel - 1941-03-20
Adriaan en Olivier - Centraal Tooneel - 1941-05-24
De zomer in 't hoofd - Gezelschappen Martie Verdenius - 1941-07-01
De Barbier van Sevilla, of de nuttelooze voorzorg - Centraal Tooneel - 1941-10-17
Kapitein Brassbound - Centraal Tooneel - 1941-12-20
Om de lieve vrede - Centraal Tooneel - 1942-03-18
De klucht van den braven moordenaar - Centraal Tooneel - 1942-05-02
Wat de pot schaft - Centraal Tooneel - 1942-06-06
… overige resultaten

Film

  • Als je begrijpt wat ik bedoel (1983, stem Commissaris Bulle Bas)
  • Twee vorstinnen en een vorst (1981)
  • Duizend zielen (1977)
  • Lifespan (1975)
  • De Aristokatten (1970, stem Napoleon)
  • De Onzichtbare verzameling (1970)
  • Monsieur Hawarden (1969)
  • Jungle Boek (1967, stem Bagheera)
  • Ciske de Rat (1955)
  • Drie weken huisknecht (1944)
  • De Jantjes (1934)

TV

  • Mensen zoals jij en ik (1981/1982)
  • Erik of het klein insectenboek (1979/1980)
  • De komst van Joachim Stiller (1976)
  • Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan (1975)
  • De kleine waarheid (1970)
  • Kaas (1968)
  • De onderkruiper (1966)
  • De vier dochters Bennet (1961)

Centraal Tooneel

Vanaf 1931 maakte Remmelts deel uit van het theatergezelschap Centraal Tooneel. Samen met Mary Dresselhuys, Cees Laseur en Rie Gilhuys vormde hij de kern van de groep. Volgens het NRC was de blijvende invloed die Het Centraal Toneel heeft achtergelaten op de Nederlandse theatergeschiedenis deels te danken is aan Joan Remmelts.[5] Tijdens de afwezigheid van Cees Laseur was Remmelts plaatsvervangend directeur van het gezelschap. Remmelts was als acteur te zien in de stukken Wat in Parijs te koop is (1932) en Petrus (1933), en had de vertaling gedaan voor Het concert (1940). Zijn tijd bij het gezelschap is van grote betekenis geweest voor zijn ontwikkeling.

De Nederlandse Comedie

Remmelts maakte vijftien jaar lang deel uit van het toneelgezelschap De Nederlandse Comedie. Hier bewees hij dat zijn talenten verder strekten dan alleen blijspel. Een voorbeeld is het stuk Muiterij op de "Caine", een tragisch drama.[6] Naast drama’s bleef Remmelts ook te zien in de lichtere genres. Vaak verscheen Remmelts dan in de rol van de bedrogen echtgenoot. Volgens het NRC was hij zeer getalenteerd op het gebied van ironie en mimiek.[7] In enkele komedies speelde Joan samen met zijn vrouw Mary Dresselhuys.

Annie M.G. Schmidt en Wat een planeet

In 1968 speelde Joan Remmelts voor het eerst in een stuk van Annie M.G. Schmidt. En ik dan? was het eerste toneelstuk van Schmidt dat voor het grote publiek bedoeld was. Remmelts vertolkte de rol van Marius Vos en speelde opnieuw samen met Mary Dresselhuys. In 1973 werkten Remmelts en Schmidt opnieuw samen, ditmaal aan de musical Wat een planeet. Wat een planeet had veel thema’s, waaronder de opkomende zorgen over het klimaat in de jaren 70. Een voorbeeld is het lied ‘Kwik in de vis’, dat kritiek gaf op milieuvervuiling en de consumptiemaatschappij. Remmelts vertolkte de rol van De Haan in Wat een planeet. Tevens zong hij mee in de liederen: (4) ‘Ze weten niet wat leven is’, (8) ‘Winter ‘54’ (I), en (14) ‘Winter ‘54’ (II). Het lied ‘Ze weten niet wat leven is’ is te beluisteren in de Theatercollectie (zie voetnoot).[8] Met Conny Stuart aan zijn zijde, heeft Remmelts de rol van De Haan driehonderd keer gespeeld.[9] Recensies van Wat een planeet waarin specifiek naar het acteerwerk van Joan Remmelts wordt verwezen, zijn helaas nog niet gevonden. Aanvullingen zijn welkom.

Lesgeven aan de toneelacademie

Remmelts vond het aangenaam om te regisseren, omdat hij genoot van het werken met acteurs. Dit contact pleziert hem opnieuw als hij start met lesgeven aan de toneelacademie, waar hij zich tot 1972 mee bezighoudt. Hij werkte als speldocent: ‘geen theorie, maar praktijk’, dat vond hij fijn. Remmelts zei in een interview dat lesgeven hem altijd heeft geboeid, omdat de leerlingen nog geen vaste manieren hebben. Je houdt je bezig met waar het toneel begint en dat interesseerde hem. Namen noemen van zijn (succesvolle) studenten deed hij niet. Volgens het Algemeen Dagblad was Remmelts in dat opzicht een bescheiden man. Zo zei hij ‘Ik wil de schijn vermijden dat er verband zou bestaan tussen hun bekendheid en mijn lessen.’ Ook werden zijn jubilea wel opgemerkt, maar op uitdrukkelijk verzoek van hem nooit gevierd.[10]

Bronnen

Voetnoten

  1. Wikipedia Joan Remmelts, laatst bewerkt op 30 mei 2021
  2. Auteur onbekend, NRC, 21 december 1987.
  3. Auteur onbekend, Telegraaf, 21 maart 1959.
  4. Wikipedia Joan Remmelts, laatst bewerkt op 30 mei 2021
  5. Auteur onbekend, NRC, 30 september 1969.
  6. Auteur onbekend, NRC, 30 september 1969.
  7. Auteur onbekend, NRC, 30 september 1969.
  8. Annie M.G. Schmidt, Harry Bannink, Joan Remmelts, en John Koch, ‘’Ze weten niet wat leven is’’, Theatercollectie Universiteit van Amsterdam, 1973.
  9. Auteur onbekend, De Telegraaf, 5 april 1975.
  10. Auteur onbekend, Algemeen Dagblad, 10 september 1969.