De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Je kunt t toch niet meenemen 151846.jpg


Rie Gilhuys en Jan Teulings in Je kunt 't toch niet meenemen, Centraal Tooneel, 1938/39. Foto: Kurt Kahle.

NaamJan Teulings
Volledige naamJohannes Marinus Antonius Teulings
Geboren29 mei 1905
Hilversum
Overleden21 september 1989
Rotterdam
BeroepActeur, Regisseur, Vertaler
DisciplineToneel
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Jan Teulings (1905-1989) was een Nederlandse acteur en regisseur. Hij doorliep de MULO in Amsterdam en nam lessen in kunstgeschiedenis en literatuur bij dr. Wijnand Frans. Door diens toedoen kwam hij in 1923 bij De Rotterdammers o.l.v. Louis Chrispijn jr.. Hij bleef er een jaar en reisde vervolgens als Ben Abdur, de Arabische sprookjesverteller, lagere en middelbare scholen af. Vanaf 1925 speelde hij met uitzondering van de jaren 1942-1945, toen hij in Zwitserland vertoefde, tot 1977 bij tal van theatergezelschappen. Hij is na een huwelijk met actrice/schrijfster Marie-Sophie Nathusius hertrouwd met Lenie Buchter, toneelkapster.

Toen de Nederlandse toneelspelers zich in februari 1942 van de Duitse bezetter bij de Kultuurkamer moesten aanmelden, was Teulings een van de eerste die dat weigerde. Hij stopte met spelen. Hij sloot zich aan bij het verzet en zette een vluchtroute naar Zwitserland op waarlangs hijzelf als laatste voor de Duitsers vluchtte. In het vluchtelingenkamp werd hij gevraagd de leiding op zich te nemen van de recreatie. Daar leerde hij te regisseren.

Na de bevrijding kwam hij aan het Centraal Tooneel, daarna bij het gezelschap van Cor Ruys. Aanvankelijk bij zijn cabaret, maar later bij diens gezelschap het Vrije Toneel. Daar ontwikkelde hij zijn talent voor het regisseren van blijspelen. Daarnaast regisseerde hij ook andere disciplines. Later combineerde hij zijn regie's bij het Vrije Toneel met regie's bij de Nederlandse Comedie.

In de periode 1954-1958 maakte Teulings deel uit van de directie van het Rotterdams Toneel, waar hij onder meer stukken regisseerde van Tennessee Williams, John Osborne, maar ook Herman Heijermans.

Hij had het vermogen om mensen te laten acteren op een zo'n natuurlijk mogelijk wijze, door uit te gaan van de ieders specifieke eigenschappen. Zijn uitgangspunt was altijd mensen te laten geloven in wie je tracht voor te stellen. Zijn eigen spel ging hier ook altijd van uit. Dat maakte hem tot een goed filmacteur. Al voor de oorlog had hij verschillende filmrollen op zijn naam staan.

In Amstelveen is een laan naar hem genoemd.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, alsmede zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
De pastoor van Neuvillette - NV Het (1925-1929) Nieuw Rotterdamsch Tooneel - 1927-10-04
Het adelaarsjong - Toneelgroep Het Masker (1933-1947) - 1934-12-10
Naar het u lijkt - Centraal Tooneel - 1937-10-08
Droomschip - Centraal Tooneel - 1938-03-18
Hamlet - Centraal Tooneel - 1940-11-08
Het versteende woud - Centraal Tooneel - 1940-11-29
Sara Burgerhart - Centraal Tooneel - 1940-12-20
Ze wisten wat ze wilden - Centraal Tooneel - 1941-02-20
Het spel der vergissingen - Centraal Tooneel - 1941-03-20
Mensch erger je niet - De Komedianten - 1941-06-27
Koninginnedag in Zwitserland - Max Tailleur's Feestrevue - 1943-08-31
Fransch Zonder Moeite - Ad Hoc Gezelschap Jan Teulings - 1944-01-31
De duivel - Eduard Verkade - 1945-09-06
De man, die Blauwbaard niet was - Centraal Tooneel - 1945-10-06
Jacobowsky en de overste - Centraal Tooneel - 1946-02-21
Arsenicum en... oude kant - Het Vrije Toneel (v.h. Het Ruys-Ensemble) - 1946-05-04
Zee-geruijs - Cabaret Cor Ruys - 1946-06-14
Cor-veetjes! - Cabaret Cor Ruys - 1946-07-20
Van toen en thans - Cabaret Cor Ruys - 1946-08-27
Per luchtpost - Het Vrije Toneel (v.h. Het Ruys-Ensemble) - 1946-12-24
Speelt u ook mee? - Het Vrije Toneel (v.h. Het Ruys-Ensemble) - 1947-04-15
Aan d'oever van 'n snelle vliet - Het Vrije Toneel (v.h. Het Ruys-Ensemble) - 1947-11-10
Fluffy neemt de leiding - Het Vrije Toneel (v.h. Het Ruys-Ensemble) - 1948-05-01
Waar is mijn dochter? - Toneelgroep Comedia - 1948-09-03
Kleine kinderen worden groot - Toneelgroep Comedia - 1948-11-01
Korporaal Elizabeth - Toneelgroep Comedia - 1949-02-18
Goud en antiek - Toneelgroep Comedia - 1949-09-01
De drie zusters - Toneelgroep Comedia - 1950-02-20
Uitstekend Mylord - Toneelgroep Comedia - 1950-04-01
Anna Lucasta - Toneelgroep Comedia - 1950-10-31
De eerbiedige lichtekooi - Toneelgroep Comedia - 1950-12-09
Majoor Barbara - De Nederlandse Comedie - 1952-08-30
Welkom thuis, Helena - De Nederlandse Comedie - 1953-03-11
Kleine kinderen worden groot - De Nederlandse Comedie - 1954-03-13
Thee en sympathie - Rotterdams Toneel - 1955-03-19
Bekentenis - Rotterdams Toneel - 1955-09-17
Krik krak - Rotterdams Toneel - 1956-06-16
De wilde eend - Rotterdams Toneel - 1956-10-26
De wals van de toreadors - Rotterdams Toneel - 1957-02-15
De boomgaard - Rotterdams Toneel - 1958-02-08
Toneel op het kasteel - Rotterdams Toneel - 1959-12-22
De Kaukasische krijtkring - Holland Festival - 1961-06-15
Mijnheer gaat op jacht - De Nederlandse Comedie - 1961-09-02
Caroline - De Nederlandse Comedie - 1961-12-21
Andorra - De Nederlandse Comedie - 1962-06-18
Het leven van Galilei - De Nederlandse Comedie - 1962-09-29
Mary, Mary - De Nederlandse Comedie - 1963-03-14
De krijgshaftige held - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1963-12-20
Schakels - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1964-02-22
De plaatsbekleder - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1964-04-03
Op blote voeten in het park - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1964-09-18
'n Vreemd paar - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1965-10-16
Arsenicum en oude kant - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1966-02-11
Het balkon - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1967-04-14
Interview - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1968-02-16
De zelfmoordenaar - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1970-10-31
Tchao! - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1970-12-23
Rinkelrooien - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1971-11-20
De vijanden - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1972-02-19
'n Oogje op Amélie - Rotterdams Toneel - 1972-10-07
Op blote voeten in het park - Rotterdams Toneel - 1973-01-13
Nina - Toneelgroep Theater - 1974-01-19
Priesterhuwelijk - De Noorder Compagnie - 1976-12-10
Dorp in opstand - Toneelgroep Theater - 1977-03-25

Film (selectie)

  • Lentelied (1936)
  • De Dijk is Dicht (1950)
  • Ciske de Rat (1955)
  • Dorp aan de rivier (1958)
  • Makkers Staakt uw Wild Geraas (1960)
  • De Dans van de Reiger (1966), met onder andere Kitty Janssen en Manfred de Graaf
  • Maigret (1967-1969)
  • De kleine waarheid (begin jaren 70)
  • De klop op de deur (1970)
  • Merijntje Gijzen (1974)
  • Klaverweide (1975)
  • Hollands Glorie (1977)
  • Dagboek van een herdershond (1978)
  • Erik of het klein insectenboek (1979)
  • Mata Hari (1981)
  • Willem van Oranje (1983), met onder andere Ellen Vogel
  • De Weg (1983), met onder andere Jan Retèl, Teddy Schaank en Ine Veen
  • Herenstraat 10 (1983), met onder andere Mary Dresselhuys en Max Croiset

TV en Radio

Teulings werkt veelvuldig voor radio en televisie. Dat laatste medium bracht hem vooral door zijn vertolking van commissaris Maigret in de verhalen van Georges Simenon (1966-1970) grote bekendheid.

Overig

Hij regisseerde en vertaalde een groot aantal toneelstukken en werd voor zijn activiteiten in 1975 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Bronnen