De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Rika Hopper.jpg


Portret van Rika Hopper, 1907. Foto: M. Büttinghausen. Collectie TIN.

NaamRika Hopper
Volledige naamHendrika Ellina Hopper
Geboren24 oktober 1877
Assen
Overleden1 januari 1964
Amsterdam
BeroepActeur, Directeur
DisciplineToneel
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Rika Hopper (1877 - 1964) was een Nederlands actrice en toneeldirecteur.

Biografie

Hoewel haar ouders, die bevriend waren met Aletta Jacobs], graag gezien hadden, dat ze medicijnen ging studeren, koos zij voor een loopbaan aan het toneel. In 1892 werd zij toegelaten tot de Toneelschool, Amsterdam, waar zij in 1896 haar diploma haalde.

Direct daarna debuteerde ze bij het Hollandsch Tooneelgezelschap o.l.v. Lion van Lier en zijn broers als Grace Rosebarry in Een zondares van W. Collins]. Zij was toen 19 jaar. Na twee seizoenen kreeg Rika Hopper in 1897 een engagement aangeboden bij de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.), waar ze 22 jaar aan verbonden zou zijn. In de loop der jaren ontwikkelde ze zich daar tot één van de meest geliefde actrices van haar tijd. Groot succes oogstte zij met haar rollen als Marguérite in Vriendinnetje van Eugène Brieux; de rol van haar leven was die als Katuscha Maslova in Opstanding van Leo Tolstoj die ze in 1903 voor het eerst speelde.

Nadat in 1917 de artistieke leiding van de Koninklijke Vereeniging in ander handen was overgegaan en binnen het gezelschap een conflict ontstond over de vernieuwing van het toneel, verliet Rika Hopper in 1919 het gezelschap om bij de Tooneelvereeniging o.l.v. Herman Heijermans te spelen. Zij speelde onder andere Rita in Allerzielen en Jo in Op hoop van zegen.

In 1922 richtte Rika Hopper een eigen gezelschap op, het (1922-1930) NV Het Rika Hopper Tooneelgezelschap Regisseur was Jacques van Hoven (1895-1942, artiestennaam voor Jacques David Citroen). Jacques van Hoven had tevens ervaring als acteur en als exploitant van een openluchttheater in Bilthoven. Rika Hopper en Jacques van Hoven richtten bovendien samen een eigen theater op, dat ook de naam van de gevierde actrice zou dragen. Daartoe nam Jacques van Hoven een bestaande N.V. over, de N.V. Bouw- en Handelsmaatschappij 'Tubantia II'. Hijzelf en Rika Hopper, waarmee hij in 1926 in het huwelijk zou treden, vormden de directie. In augustus 1926 werd het Theater Frascati aan de Plantage Middellaan in Amsterdam aangekocht. In het jaar daarop liet de N.V. het theater ingrijpend verbouwen naar plannen van de architect J. Boterenbrood, waarbij ook de voorgevel een metamorfose onderging.

Op 1 augustus 1927 wordt de naam van de N.V. Bouw- en Handelsmaatschappij 'Tubantia II' gewijzigd in de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Rika Hopper Theater. Vlak voor de opening van het nieuwe Rika Hopper Theater werd de N.V. Het Rika Hopper Tooneelgezelschap opgericht op 20 september 1927. De directie werd gevormd door Rika Hopper en Jacques van Hoven. Op 27 september vond de openingsvoorstelling van het nieuwe toneelgezelschap en het theater plaats met de opvoering van Het leven grijpt van Knut Hamsun. Voor deze voorstelling had Rika Hopper de spraakmakende regisseur Peter Scharoff uit Moskou laten overkomen om de regie te doen.

Het zat de directie van het theater en het gezelschap echter niet mee. Het lukte niet om voldoende publiek naar het Rika Hopper Theater te krijgen, mede omdat de Plantage als uitgaansbuurt uit de mode raakte. De N.V. Het Rika Hopper Tooneelgezelschap hield dan ook al in 1930 op met spelen. Op 7 november 1937 treedt Rika Hopper tevens af als directrice van het theater. Op 21 november 1938 wordt de N.V. tot Exploitatie van het Rika Hopper Theater failliet verklaard, en een jaar later op 3 juli 1939 opgeheven. Het toneelgezelschap werd pas in 1943 officieel opgeheven.

Na de ambitieuze ondernemingen met het eigen theater en het eigen gezelschap, kwam de loopbaan van Rika Hopper in een wat rustiger vaarwater terecht. Zij heeft nog bij diverse gezelschappen gespeeld, zoals het Gezelschap Verkade (van 1931 tot 1933), en de Nederlandsche Tooneelgroep (van 1936 tot 1939). Tijdens de oorlog speelde zij twee seizoenen bij De Ghesellen van den Spele o.l.v. Adriaan Hooykaas, en van 1942 tot 1945 bij Willem Goossens' Volkstooneeel. Na de oorlog werd zij door Guus Hermus gevraagd voor zijn gezelschap Comedia.

In 1954 nam Rika Hopper afscheid van het toneel met de opvoering van Anastasia. Zij was toen 77 jaar. Bij die gelegenheid kreeg zij bovendien de 'Kleine-Gartman stoel' aangeboden, de stoel die de actrice Maria Johanna Kleine-Gartman in 1885 ter gelegenheid van haar 50 jarig jubileum kreeg aangeboden.

In 1964 overleed Rika Hopper in haar woonplaats Amsterdam. In Hengelo is een straat naar haar genoemd.

Zie ook haar biografie op de website van Resources Huygens.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin zij is opgetreden, alsmede haar overige bijdragen aan voorstellingen, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Lentewolken - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1914-01-06
Mea Culpa - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1915-11-25
De verheerlijckte schoenlappers of- de gecroonde leerse - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1916-08-09
De figurante - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1916-09-26
Mademoiselle de Belle-Isle - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1918-03-16
Hein Roekoe - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1918-06-03
De rozenkrans - Vereenigde Schouwspelers - 1927-04-30
Het leven grijpt - (1922-1930) NV Het Rika Hopper Tooneelgezelschap - 1927-09-27
Herfstviolen - (1922-1930) NV Het Rika Hopper Tooneelgezelschap - 1929-11-02
Vlam - (1922-1930) NV Het Rika Hopper Tooneelgezelschap - 1931-01-15
Scrooge en Marley - Nederlandsche Tooneelgroep o.l.v. J.B. Schalij - 1937-12-30
Dat, wat je niet hebt... - Vereenigde Schouwspelers - 1940-10-09
Lanceloet van Denemarken - Utrechts Tooneel Gezelschap De Ghesellen van den Spele - 1941-07-17
Den speyghel der salicheyt van Elckerlyc - Utrechts Tooneel Gezelschap De Ghesellen van den Spele - 1941-07-25
Levensavond - Amsterdamsche Toneelvereniging - 1942-11-12
De verloren zoon - Willem Goossens' Volkstoneel - 1942-11-29
Moeder - Willem Goossens' Volkstoneel - 1943-06-05
Weekend in Californië - Toneelgroep Comedia - 1945-09-01
Pas op voor stille waters - Toneelgroep Comedia - 1945-10-08
De vijfde colonne - Toneelgroep Comedia - 1945-11-10
Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet! - Toneelgroep Comedia - 1945-12-23
De mooiste ogen van de wereld - Toneelgroep Comedia - 1946-03-05
Tartuffe - Toneelgroep Comedia - 1946-03-31
Spel met het noodlot - Toneelgroep Comedia - 1946-06-08
Een maand op het land - Toneelgroep Comedia - 1947-03-10
De reiziger zonder bagage - Toneelgroep Comedia - 1947-05-06
Maya - Toneelgroep Comedia - 1947-07-31
Het glazen paleis - Toneelgroep Comedia - 1947-10-21
Een ander deel van het woud - Toneelgroep Comedia - 1948-03-20
Vorstelijke emigranten - Toneelgroep Comedia - 1948-04-13
Nachtasyl - Toneelgroep Comedia - 1949-04-08
Wat iedere vrouw wel weet - Toneelgroep Comedia - 1949-10-06
Armada - Toneelgroep Comedia - 1950-02-24
Oom Wanja - Toneelgroep Comedia - 1950-12-04
De ander - Comoedia - 1952-10-20
Anastasia - Toneelgroep Theater - 1954-01-22

Scènefoto's en kostuum

Film

Rika Hopper was, tijdens haar lange carrière, slechts te zien in drie films:

  • Pro domo - regie:Theo Frenkel sr. (1918)
  • L'oeuvre immortelle - regie: Jules Divivier, (1925)
  • De Jantjes - regie: Jaap Speyer, (1934)

TV

  • De verloren melodie - VARA seizoen '52/'53
  • Anastasia - VARA seizoen '53/'54
  • Cesare - VARA seizoen '57/'58

Onderscheidingen en jubilea

Rika Hopper, die benoemd werd tot Officier d'Académie (1924) en Officier in de Orde van Oranje Nassau (1947), vierde op 11 januari 1923 haar 25-jarig jubileum met Opstanding en op 24 oktober 1947 haar 50-jarig jubileum met Het glazen paleis. Met Anastasia nam zij in 1954 afscheid.

Trivia

Rika Hopper trouwde twee maal. In 1911 met dr Djurre de Jong en op 20 oktober 1926 met J.D. Citroen, die speelde onder de naam Jacques van Hoven. Beide huwelijken werden door echtscheiding ontbonden.

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Tuja van den Berg, Inventarissen van de archieven van Rika Hopper (1877-1964), de N.V. Mij tot exploitatie van het Rika Hopper Theater (1927-1939), en de N.V. Het Rika Hopper Tooneelgezelscahp (1927-1943), Theater Instituut Nederland 1996.