De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

51xxx2079.003.jpg


Els Ingeborg Smits, 1971. Foto: George Verkuil.

NaamEls Ingeborg Smits
Geboren30 juni 1944
Amsterdam
Overleden5 december 2011
Amsterdam
BeroepActeur
DisciplineToneel
IMDb-profiel

Els Ingeborg Smits (1944 - 2011) was een Nederlands toneel-, televisie- en filmactrice.

Biografie

Smits studeerde aan de Toneelschool van Amsterdam. Ze debuteerde in de musical "De Kleine Waarheid" van Wim Sonneveld en was daarna van 1973 tot 1984 verbonden aan Toneelgroep Baal van Leonard Frank. In de jaren tachtig was zij verbonden aan het gezelschap Art & Pro waar ze in stukken speelde als Oidipoes en Hitchcock's driesprong.

Voor haar rol Hitchcock's driesprong van Art & Pro werd zij in 1988 beloond met de Colombina, de jaarlijkse prijs die wordt uitgereikt voor de meest indrukwekkende vrouwelijke, ondersteunende acteursrol in het Nederlands theaterseizoen.

Naast haar carrière op het toneel was Els Ingeborg Smits ook te zien in diverse film- en televisieproducties, waaronder Bekende gezichten, gemengde gevoelens (1980) en de jeugdserie Thomas en Senior met onder meer Lex Goudsmit in de hoofdrol. Daarna had ze (gast)rollen in televisieseries als Pleidooi, Jiskefet, Grijpstra & De Gier, De Daltons, de jongensjaren en films als Ik ga naar Tahiti, Van God Los en Timboektoe.

Sinds 2009 was ze te zien in de dramaserie Verborgen Gebreken, waarin ze de rol vertolkte van Liselore Rademaker-van de Meer.

Els Ingeborg Smits overleed in 2011.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin zij is opgetreden, alsmede haar overige bijdragen aan voorstellingen, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
De markiezin van Arcis - Ensemble - 1963-10-18
De klaploper - Ensemble - 1964-01-24
De kleine parade - Wim Sonneveld Productie - 1969-10-16
Naar Archangel - Instituut voor Onderzoek naar het Nederlands Theater - 1971-12-22
Teresa - Stichting Het Amsterdams Toneel - 1972-03-09
De vossejacht - Stichting Het Amsterdams Toneel - 1972-12-23
Baal - Toneelgroep Baal - 1973-11-02
Joko viert zijn verjaardag - Toneelgroep Baal - 1974-01-11
Pitten - Toneelgroep Baal - 1974-05-24
De geduldige dood - Toneelgroep Baal - 1974-05-24
Puntje - Toneelgroep Baal - 1974-05-24
De rit over het Bodenmeer - Toneelgroep Baal - 1974-11-07
De dame met de camelia's - Toneelgroep Baal - 1975-02-26
La plagiata - Toneelgroep Baal - 1975-05-10
Getrommel in de nacht - Toneelgroep Baal - 1975-11-11
De laatsten der onverstandigen - Toneelgroep Baal - 1976-03-17
Het koninkrijk - Toneelgroep Baal - 1977-04-16
Orpheus - Toneelgroep Baal - 1977-10-19
Sentimenten - Stichting FACT - 1978-03-10
Baal onwel - Toneelgroep Baal - 1978-09-05
Bekende gezichten, gemengde gevoelens - Toneelgroep Baal - 1978-11-18
Sloppengarga - Onafhankelijk Toneel - 1979-02-27
Le piège de Méduse - Holland Festival - 1979-06-01
Tasso in Weimar - Toneelgroep Baal - 1979-08-22
Nekrassov - Toneelgroep Baal - 1979-10-27
George Sand - Toneelgroep Baal - 1980-05-29
Anarchie in de Sillian - Toneelgroep Baal - 1980-09-06
Het jachtgezelschap - Toneelgroep Baal - 1980-11-08
Voor het pensioen - Toneelgroep Baal - 1981-05-02
De zelfmoordenaar - Toneelgroep Baal - 1981-10-17
Leedvermaak - Toneelgroep Baal - 1982-03-27
Kalldewey, Farce - Toneelgroep Baal - 1982-09-11
De scheiding van Figaro - Toneelgroep Baal - 1983-03-26
Maria - Toneelgroep Baal - 1983-11-05
Het belang van Ernst - Toneelgroep Baal - 1983-12-15
Soundman I - Toneelgroep Baal - 1984-06-01
Schuldeisers - Theater Persona - 1985-02-23
Een maand later - Toneelgroep Baal - 1985-10-11
Oidipoes - Art & Pro - 1986-02-19
Hensbergen - Art & Pro - 1986-10-19
Lang ben ik vroeg gaan slapen - Toneelgroep Centrum - 1987-03-21
Ober - Publiekstheater - 1987-05-02
Hitchcock's driesprong - Art & Pro - 1987-10-22
De rit over het Bodenmeer - Art & Pro - 1988-01-01
School for Scandal - Toneelgroep Baal - 1988-04-29
Postscriptum - Toneelgroep Baal - 1988-06-07
De hertogin van Coralli - Het Theaterfestival - 1989-09-02
De voorwetenschap - Het Theaterfestival - 1989-09-02
Het syndroom van Stendhal - Art & Pro - 1989-10-05
Het ratteplan - RO Theater - 1989-12-26
Hedda Gabler - Art & Pro - 1990-05-17
Yvonne - Art & Pro - 1991-01-12
Uit de lucht gegrepen, of: De zaken van Baron Laborde - Art & Pro - 1991-05-11
Uit de lucht gegrepen, of- De zaken van Baron Laborde - Art & Pro - 1991-05-11
Heldenplatz - Het Nationale Toneel - 1991-09-28
Bas en Elze kijken terug - Cas Enklaar & Els Ingeborg Smits - 1992-03-16
Leonie ontploft voorheen- Leonie staat op springen daarvoor- - Het Nationale Toneel - 1992-12-10
Monte Santa Maria - Theatercombinatie Bellevue / Nieuwe de la Mar - 1993-05-02
Het onderzoek - Het Nationale Toneel - 1993-05-04
Duifje Klok - Het Nationale Toneel - 1993-09-18
Lief zijn voor Sloane - Theater van het Oosten - 1994-03-11
Aan het eind van de aspergetijd (werktitel) - Festival van het Ongespeelde Stuk - 1994-11-06
De dreun uit het niets - Festival van het Ongespeelde Stuk - 1994-11-13
Ritter / Dene / Voss - Art & Pro - 1994-12-01
Kleine Eyolf - Stichting Toneelschuur Producties - 1995-03-24
Rijgdraad - Theater van het Oosten - 1995-10-27
Anna Karenina - Festival van het Ongespeelde Stuk - 1995-11-26
Bas en Elze dansen - Stichting Toneelschuur Producties - 1996-01-18
Richaar Deuzième - Blauwe Maandag Compagnie - 1998-01-07
Edwaar The King - Blauwe Maandag Compagnie - 1998-01-07
Risjaar modderfokker den Derde - Blauwe Maandag Compagnie - 1998-01-07
De nieuwe tijd - Het Oranjehotel - 1998-04-26
Figuranten - Bos Theaterproducties - 1999-02-13
Bas en Elze in de hel - Theater van het Oosten - 1999-11-10
De tweeling - WinterBos B.V. - 2000-03-15
Never Land - Bos Theaterproducties - 2000-10-01
De Trojaansen - Onafhankelijk Toneel - 2001-03-31
Uit den vreemde - Theaterschool - 2001-11-14
De vloer op - Ryninks Films - 2002-02-10
Koffers op reis - Het Schrijverspodium - 2002-04-05
… overige resultaten

In memoriam

Ten Slotte: Els Ingeborg Smits (1944-2011)
Artikel in Het Parool door Simon van den Berg, december 2011

Al op de toneelschool liet ze klassieke tragedies als Elektra liever over aan actrices als Ank van der Moer of Kitty Courbois. De maandagavond overleden actrice Els Ingeborg Smits speelde harde rollen in nieuwe stukken, die juist door haar gedrevenheid grimmig grappig werden. Generatiegenoten uit de Amsterdamse toneelschooltijd, onder wie Trudy de Jong, Olga Zuiderhoek en Cas Enklaar, werden levenslange vrienden en geestverwanten in een zoektocht naar nieuw toneelrepertoire in de vlakke-vloerzalen.

Smits, een geboren Amsterdamse, was dochter van een antiquair en belde als tiener aan bij bekende acteurs als Mary Dresselhuys en Ina van Faassen voor een handtekening. Na de Toneelschool debuteerde ze in 1969 in het cabaret van Wim Sonneveld en in 1973 was ze betrokken bij de oprichting van een nieuwe toneelgroep: Baal. Bij dat gezelschap, dat voornamelijk nieuw toneelrepertoire opvoerde, speelde ze in befaamde voorstellingen als Leedvermaak van Judith Herzberg en Bekende gezichten, gemengde gevoelens van Botho Strauß.

In de jaren tachtig werd ze samen met Trudy de Jong en Han Kerckhoffs een van de gezichtsbepalende actrices van theatergroep Art & Pro, waar regisseur Frans Strijards driftig en vitaal anti-psychologisch acteren propageerde en Smits precies de juiste mix van explosiviteit, schokkerige motoriek, humor en lelijkheid tentoon kon spreiden. “In het alledaagse leven ben ik nogal ijdel. Ik draag graag mooie kleren. Op het toneel kan me dat niet schelen. Dan ontleen ik er juist vreugde aan om een dikke aardappel te zijn.”

Voor haar rol in Hitchcock’s Driesprong, een eigen stuk van Strijards won ze in 1988 een Colombina, de prijs voor de beste vrouwelijk bijrol. En zo werd Smits een exponent van een typisch Nederlands fenomeen: een grote actrice zonder klassieke grote rollen. Ze speelde Strauß, Thomas Bernhard en Peter Handke, maar nooit Shakespeare. In een interview daarover zij ze: “Het nadeel van de toneelvernieuwingen die wij voorstonden, was het gebrek aan repertoire. Wij speelden nauwelijks de grote klassieke stukken. Ik heb nooit in een Tsjechov gestaan, terwijl bij Baal geweldige actrices werkten die zo Drie Zusters konden spelen.”

Smits was als actrice een perfectioniste en een doorzetter. Iets kan pas goed zijn als het moeite kost, vond ze, en ze was dan ook een groot liefhebber van dans. “Dat is het hoogste, daarvan kan ik in extase raken.”

In een interview zei ze: “Humor wordt onderschat. Mensen denken dat het vanzelf gaat. Er wordt niet hard genoeg gewerkt.” Toch maakt ze samen met oude vriend Cas Enklaar, die bij het Werkteater juist uit de losse pols heeft leren spelen, een mooie serie voorstellingen over het hoogbejaarde acteurspaar Bas en Elze, een voortzetting van hun gezamelijke act ter gelegenheid van het honderjarig bestaan van de Toneelschool.

In 1996 vertrekt ze samen met haar echtgenoot, componist Elmer Schönberger, naar Gent. Als enige Nederlandse speelt ze mee in de megavoorstelling Ten Oorlog, waaraan regisseur Luk Perceval bijna twee jaar repeteert. De laatste jaren viel ze vooral op in twee voorstellingen in Eric de Vroedt’s Mightysociety-serie. Bij hem speelde ze strenge vrouwen met scherpe oneliners en een vernietigende blik, die ineens met een klein gebaar toch mededogen opwekten. Tegelijkertijd speelde ze in televisieseries, zoals de makelaarsserie Verborgen gebreken.

Uiteindelijk speelde ze deze zomer alsnog een Anton Tsjechov, de kleine rol van Maria in Oom Wanja van Theatergroep Suburbia, een zomerse locatievoorstelling. Het zou haar laatste rol blijken. Ze repeteerde nog voor koningin Wilhelmina in de musical Soldaat van Oranje, maar ze was uiteindelijk te ziek om die rol nog te spelen.

Film

  • 1980 - Bekende gezichten, gemengde gevoelens - Doris
  • 1985 - Thomas en Senior - Moeder Thomas
  • 1988 - Thomas en Senior op het spoor van Brute Berend - Moeder Thomas
  • 1992 - Ik ga naar Tahiti - Greet
  • 2003 - Van God Los - Moeder Anna
  • 2007 - Timboektoe - Oma
  • 2007 - De Daltons, de jongensjaren - Rectrix
  • 2009 - Verborgen Gebreken - Liselore Rademaker-van de Meer

Hoorspelen

  • 1970 - Drie rozen van papier - Janne

Bronnen