Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

Louis Saalborn (1891-1957) was een Nederlandse acteur, regisseur, ontwerper en artistiek leider. Hij was een zoon van de regisseur Alexander Saalborn (1853-1924) en de actrice Jeanne de Groot. Hij stond in 1908 voor het eerst op de planken in een operette onder leiding van zijn vader, bij wie hij 3 jaar werkte. Intussen had hij de HBS doorlopen en was hij met het plan kunstschilder te worden naar de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten gegaan. Piet Mondriaan, Piet van Wijngaerdt en Klaas van Leeuwen waren o.m. zijn leraren. Hij maakte abstracte composities, schilderde landschappen, portretten en stillevens, en etste. Een deel van zijn werk bevindt zich in het Gemeentelijk Museum in Den Haag.

Zijn eigenlijke toneelloopbaan begon in 1911 bij Willem Royaards, die zijn leermeester werd en bij wie hij ook zijn eerste regie deed. In 1925 richtte hij het Nieuwe Nederlandsche Tooneel op, dat vijf jaar bestond, van 1930 tot 1932 was hij directeur van de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.), met als uitlopers de Vereenigde Spelers (1931/32) en de Zomercombinatie 1932 (1931/32). Van 1931 tot 1935 bestond het Gezelschap (in 1933/34 Ensemble) Saalborn, van 1936 tot 1940 leidde hij met Maurits Parser het Gezelschap Saalborn-Parser.

Als regisseur was hij verbonden aan het stuk Vrij Volk, dat na de oorlog in de Stadsschouwburg Amsterdam werd opgevoerd door theatermakers die hadden geweigerd te spelen in de Tweede Wereldoorlog.[1] Na de oorlog was hij verbonden aan ATG. In 1956/57 maakte hij met zijn schoonzoon Lo van Hensbergen deel uit van de directie van Het Zuidelijk Toneel.

Louis Saalborn wordt gerekend tot de belangrijkste toneelleiders en werd in 1953 benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Talloze decors en kostuums werden door hem ontworpen; daarnaast publiceerde hij essays over toneel- en schilderkunst en een roman, De vader en de zoon.

Jubilea: 25 en 40 jaar op 10 december 1932 en 5 mei 1948 met de titelrol in Egmond van Goethe, 30 jaar op 15 december 1937 als Philippe Dantry in De arme miljonair van Wilhelm Lichtenberg.

In Hengelo is een straat naar Louis Saalborn genoemd

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
't Café'tje - N.V. Het Tooneel - 1912-09-26
Het levende lijk - N.V. Het Tooneel - 1913-04-12
Het levende lijk - N.V. Het Tooneel - 1913-04-13
Arsène Lupin - N.V. Het Tooneel - 1913-09-19
Elisa - N.V. Het Tooneel - 1914-04-11
Een midzomernachtdroom - N.V. Het Tooneel - 1914-06-11
De heks van Haarlem - N.V. Het Tooneel - 1915-02-13
'n Avond uit - N.V. Het Tooneel - 1915-05-22
Z'n excellentie - N.V. Het Tooneel - 1915-11-06
Buitengewone voorstellingen van Royaards' klein tooneel - Willem Royaards - 1917-08-01
Faust - N.V. Het Tooneel - 1918-03-30
Cyrano de Bergerac - N.V. Het Tooneel - 1918-11-02
'n Roes - N.V. Het Tooneel - 1919-11-17
't Gouden haantje - N.V. Het Tooneel - 1920-05-26
Een mid-zomernachtdroom - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1920-10-16
Faust - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1921-03-27
De duivel in de vrouw - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1921-06-11
Allah Karim (God is genadig) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1921-09-10
Droomspel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1921-10-16
'n Schoon avontuur - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1922-05-10
Fientje Beulemans - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1922-04-24
Liefdesfantasie - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1922-08-26
Een winteravondsprookje - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1922-12-16
Danton's dood - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1923-03-14
De causa Kaiser - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1923-08-11
Cyrano de Bergerac - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1923-12-24
Ik dien - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-02-16
't Gouden haantje - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-09-01
Het gestolen collier (Perlen) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-09-23
Het huis van de duisternis - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-09-24
De duivel in de vrouw - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-10-18
Blauwbaards achtste vrouw - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-10-30
Schakels - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1924-12-06
Inkwartiering - Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-06-20
Schakels - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-06-21
Oud Heidelberg - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-06-27
De bibliothekaris - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1925-07-11
De Bibliothecaris - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-07-11
De baas zoekt een vrouw - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-09-01
Blanke ballast - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1925-10-17
De Tokayer - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1926-01-16
De familie Lehmann - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1926-09-26
De opstandigen - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1926-11-06
De krijtkring - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1927-01-08
Boeven en burgers - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1927-09-24
Broadway - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1927-11-26
Abie's Rose Mary - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1928-03-01
De getemde feeks - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1928-10-27
De zilveren doos - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1928-12-08
Een midzomernachtdroom - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1929-01-01
Andere leiders - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1929-02-16
Rivalen - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1929-09-21
Veel leven om niets - N.V. Het Nieuwe Nederlandsche Tooneel - 1929-11-09
Liefdes lief en leed - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1930-08-30
De satanskerel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1930-10-25
De Engelsche prof - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1930-12-06
Gijsbreght van Aemstel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1931-01-01
Oplichters - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1931-04-27
Misdadigers - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1931-09-19
De kapitein van Köpenick - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1931-10-31
Süss, de jood - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1931-12-24
Gijsbreght van Aemstel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1932-01-01
Gijsbreght van Aemstel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel - 1932-01-01
De blauwe engel - Gezelschap Louis Saalborn - 1932-09-24
'n Lot... 'n nacht... 'n millioen - Gezelschap Louis Saalborn - 1932-10-17
Egmond - Gezelschap Louis Saalborn - 1932-12-08
Het joodsche bruidje - Gezelschap Louis Saalborn - 1933-02-03
De vrede van Versailles - Gezelschap Louis Saalborn - 1933-04-01
Harmonie - Centraal Tooneel - 1933-05-02
Moeder worden - Gezelschap Louis Saalborn - 1933-09-15
Kalenner geeft vol gas - Gezelschap Louis Saalborn - 1933-11-11
Dwaallichtjes - Gezelschap Louis Saalborn - 1933-12-20
Eindelijk alleen! - Ensemble Julia de Gruyter - 1934-04-01
Rubber - Gezelschap Louis Saalborn - 1934-06-02
De kamerolifant - Gezelschap Louis Saalborn - 1934-12-22
Het Modehuis - Gezelschap Louis Saalborn - 1935-03-21
De andere wereld - Gezelschap Louis Saalborn - 1935-05-22
De andere wereld - Het Hollandsch Tooneel - 1935-10-26
Blanke ballast (White cargo) - Het Hollandsch Tooneel - 1935-11-15
Het getrouwde schoolmeisje (Die Unentschuldigte Stunde) - Gezelschap Saalborn en Parser - 1936-12-12
… overige resultaten
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstellingen in een regie van hem
  • Idem de voorstellingen waarbij hij geregistreerd werd voor de bewerkingen van bestaande teksten en stukken
  • Idem voor de vertaling
  • Idem voor het decor

Decors en kostuums ontworpen door Louis Saalborn

In de Theatercollectie Bijzondere Collecties UvA (Stichting TiN) bevinden zich veel decor- en kostuumontwerpen van Louis Saalborn.

Kostuumontwerp voor Belial in Lucifer 70520.jpg Kostuumontwerp voor Michael in Lucifer 70519.jpg

Links: Kostuumontwerp door Louis Saalborn voor Belial in Lucifer, 1930; Rechts: Kostuumontwerp voor Michael in Lucifer, 1930.

Decorontwerp voor Rubber 70522.jpg Decorontwerp voor De Storm 70525.jpg

Links: Decorontwerp van Louis Saalborn voor Rubber, 1934. Rechts: Decorontwerp door Louis Saalborn voor De Storm, 1928.

Beeldende kunst

  • Grote stad. 1918. Droge naald ets op papier. 15,5 × 11,5 cm. Utrecht, Centraal Museum.
  • Bloemstilleven. 1942. Olieverf op doek. 76,5 × 64,5 cm. Utrecht, Centraal Museum.

Tentoonstelling

  • De Branding, 15 september-15 oktober 1918, Haagsche Kunstkring, Den Haag.

Bronnen

  1. "Theater in de oorlog" Vrij Nederland, 21 augustus 1993 (p.49)