Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken



Canon 1986

Canonlogo.jpgOpera-apotheose aan de Amstel

Een eigen huis voor de opera in Nederland

Opening van het Muziektheater

Op 23 september 1986 opende Koningin Beatrix het nieuwe Muziektheater, onderdeel van de Stopera (stadhuis en opera/danstheater in één). Ruim driehonderd jaar nadat Theodoro (Dirk) Strijcker een operatheater begonnen was aan de Amsterdamse Leidsegracht, had Amsterdam weer een gebouw dat helemaal was toegerust voor het opvoeren van opera’s. Het zou leiden tot een opmerkelijke bloei van dit genre. Vanaf 1988 wist artistiek leider Pierre Audi met een groot aantal schitterende producties de aandacht te trekken van operaliefhebbers over de hele wereld.

Ontwerp voor Stadhuis en Muziektheater te Amsterdam, 1986. Ontwerp: Willem Holzbauer i.s.m. Cees Dam. Collectie TIN Zicht op de Amstel met het Stadhuis en het Muziektheater, 1986. Ontwerp: Willem Holzbauer i.s.m. Cees Dam. Collectie TIN Nachtperspectief van Stadhuis en Muziektheater te Amsterdam, 1986. Ontwerp: Willem Holzbauer i.s.m. Cees Dam. Collectie TIN

Een lange aanloop

Het Muziektheater kende overigens een lange aanloop. Al in 1925 had de Wagnervereeniging een prijsvraag uitgeschreven voor een operagebouw dat op het Museumplein zou moeten verrijzen, tegenover het Concertgebouw. Zestig jaar later stond het er dan, niet op het Museumplein, maar aan de Amstel, gecombineerd met het nieuwe Amsterdamse stadhuis. Vaste bespeler werd De Nederlandse Opera, die zich nu niet meer hoefde te bewegen tussen de Amsterdamse Stadsschouwburg en het Circustheater in Scheveningen. Daarnaast werd het Muziektheater het thuishonk van Het Nationale Ballet.

Opera in Nederland

De Nederlandse Opera, voorheen Stichting De Nederlandse Opera (vanaf 1946) en De Nederlandse Operastichting (vanaf 1965), was sinds 1946 hét operagezelschap van Nederland. Onder diverse artistiek leiders was – met wisselend succes – geprobeerd de Nederlandse operacultuur levend te houden. De programmering mikte voornamelijk op het internationale repertoire: Claudio Monteverdi, Georg Friedrich Händel, Mozart, Giuseppe Verdi, Richard Wagner en Giacomo Puccini, met af en toe eens iets van eigen bodem. Het nieuwe huis aan de Amstel betekende een enorme impuls voor de opera in Nederland.

Het artistieke beleid van Pierre Audi

Na het aantreden van Pierre Audi als artistiek leider, bouwde De Nederlandse Opera al snel een uitstekende, internationale reputatie op. Audi’s handelsmerk is eenvoud en het werken vanuit de emoties die de muziek oproept. Of, in zijn eigen woorden: ‘opera is in de kern een kunstvorm die meditatieve beelden, gedachten en gebeurtenissen oproept op basis van de natuurlijke adem die in de muziek zit’. Maar Audi neemt ook risico’s. Zijn Monteverdi-cyclus, de complete Ring des Nibelungen, en Berlioz’s Les Troyens waren grote, gewaagde projecten die hij stuk voor stuk tot een succes wist te maken. Daarbij slaagt hij er vaak in om gelukkige combinaties van componisten, regisseurs en vormgevers tot stand te brengen.

Nederlandse opera’s

Het is dus zeker niet zo dat Pierre Audi voor de geheide kassuccessen kiest. Hij programmeert ook regelmatig Nederlandse opera’s. Zelf regisseerde hij werk van Guus Janssen en Robin de Raaff, maar hij bracht ook werk van Otto Ketting, Peter Schat, Theo Loevendie, Michel van der Aa en Louis Andriessen. Die laatste heeft in het Muziektheater intussen een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd. Zijn opera’s De materie, Rosa, a horse drama en Writing to Vermeer waren, ook dankzij de regies van Robert Wilson en Peter Greenaway, spectaculaire operagebeurtenissen die internationaal sterk de aandacht trokken. Een aardig aspect van de opera’s van Andriessen is dat hij regelmatig typisch Nederlandse onderwerpen ten tonele voert. Zo passeerden in De materie de Acte van Verlating, Mondriaan en De Stijl de revue. Writing to Vermeer speelde zich af in de wereld van een van onze beroemdste schilders. Dé Nederlandse opera - zoals de Gijsbreght en Op hoop van zegen dé Nederlandse toneelstukken zijn - bestaat echter nog niet.

Writing to Vermeer. Foto: Hans van den Boogaard/Hollandse Hoogte. Collectie TIN Writing to Vermeer. Foto: Hans van den Boogaard/Hollandse Hoogte. Collectie TIN Writing to Vermeer. Foto: Hans van den Boogaard/Hollandse Hoogte. Collectie TIN

De materie. Foto: Jaap Pieper. Collectie TIN De materie. Foto: Jaap Pieper. Collectie TIN De materie. Foto: Jaap Pieper. Collectie TIN

Gezelschappen en ontwikkelingen

Naast De Nederlandse Opera kent Nederland sinds de jaren vijftig nog twee andere grote operagezelschappen: De Nationale Reisopera (voorheen Opera Forum) en Opera Zuid (een afstammeling van de vroegere Zuid Nederlandse Opera). Daar is de afgelopen jaren een aantal kleinere operaproducenten bijgekomen. Sinds de val van de muur, in 1989, zijn hier ook regelmatig Oost-Europese producties te zien geweest. Een interessante ontwikkeling is dat ook toneelregisseurs en (muziek)theatergezelschappen met het genre zijn gaan experimenteren (Ivo van Hove, Johan Simons, het Onafhankelijk Toneel). Frank Groothof maakt sinds 1990 opera's voor 'volwassenen vanaf zeven jaar'. Hij snijdt opera’s uit het wereldrepertoire toe op een jeugdig publiek. Ook het gezelschap Holland Opera Xpress (voorheen Xynix Opera) brengt opera’s voor jongeren en noemt zich ‘het eerste jeugdoperahuis van Europa’.

Styx, spetterend operaspektakel van Xynix Opera, 2007. Met Leonie van Veen, Wiebe Pier Cnossen, Nick Idelenburg. Foto: Ben van Duin. Collectie TIN Orpheus en de hellehond van de Hades Orfeo (werktitel) van Stichting Vrije Val, 2005-2006. Rechts: Frank Groothof. Foto: Stephen van Hesteren. Collectie TIN


Dit is één van de canonteksten. Voor meer informatie zie: Canon van het Theater in Nederland

In 1986 geboren

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Jim DeddesDeddes, Jim1986
Ilrish KensenhuisKensenhuis, Ilrish1986
Martin HarriagueHarriague, Martin1986
Mattijs VerhallenVerhallen, Mattijs1986
Davide BellottaBellotta, Davide1986
Malou van SluisSluis, Malou van1986
Mattias van de VijverVijver, Mattias van de1986
RadioheadRadiohead1986
Igor PodsiadlyPodsiadly, Igor1986
Nishant BholaBhola, Nishant1986
Raymond MullerMuller, Raymond1986
Karlijn KistemakerKistemaker, Karlijn1986
Ruben WijnstokWijnstok, Ruben1986
Maia MakhateliMakhateli, Maia1986
Igor VrebacVrebac, Igor1986
UnderworldUnderworld1986
Eline ArboArbo, Eline1986
Rob's Prop ShopRob's Prop Shop1986
Inge ZeilingaZeilinga, Inge1986
Yiannis MouravasMouravas, Yiannis1986
... meer resultaten

In 1986 overleden

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Toni Engel-BolkesteinEngel-Bolkestein, Toni19031986
Marika NardiNardi, Marika1986
Ronald BatesBates, Ronald19321986
Otto Glastra van LoonGlastra van Loon, Otto28 april 19061986
Bernard DaydéDaydé, Bernard3 februari 19211986
Annie VerhulstVerhulst, Annie1 oktober 18955 januari 1986
Lucia ChaseChase, Lucia24 april 18979 januari 1986
Joseph Beuys12 mei 192123 januari 1986
Machteld van WeeleWeele, Machteld van12 maart 19066 februari 1986
William DollarDollar, William20 april 190728 februari 1986
Albert van DoornDoorn, Albert van15 mei 18911 maart 1986
Johan de Meester jr.Meester jr., Johan de24 juni 189718 maart 1986
Erik BruhnBruhn, Erik3 oktober 19281 april 1986
Peter PearsPears, Peter2 juni 19103 april 1986
Vera BaresováBaresová, Vera6 april 1986
Valentin KataevKataev, Valentin16 januari 189712 april 1986
Simone de BeauvoirBeauvoir, Simone de14 april 1986
Jean GenetGenet, Jean19 december 191015 april 1986
Mies EloutElout, Mies16 december 190518 april 1986
Heddy BouberBouber, Heddy24 april 190822 april 1986
... meer resultaten

In 1986 in première

 PremieredatumLocatie
Cri d'amour - Danscompagnie Limburg - 1986-01-011 januari 1986Cultureel Centrum Maastricht
Pelléas et Mélisande - Forum - 1986-01-011 januari 1986Twentse Schouwburg, Enschede
De vogelverschrikker ziet ze vliegen - Cyclowns - 1986-01-011 januari 1986Op locatie
Daar gaan we! - Stichting Jeugdtheater Zoethout - 1986-01-01 Hou je vast1 januari 1986Op locatie
Hou je vast, daar gaan we! - Stichting Jeugdtheater Zoethout - 1986-01-011 januari 1986Op locatie
Meningen van clowns - Cyclowns - 1986-01-011 januari 1986Op locatie
Pandora danst Pandora - Muziek- & Danstheater Pandora - 1986-01-011 januari 1986Museon, 's-Gravenhage
Longing Four - De Haan-Henken Company - 1986-01-022 januari 1986Polanentheater, Amsterdam
Miranda in het oerwoud - Poppentejater Knots - 1986-01-022 januari 1986Schouwburg Het Park, Hoorn (1969-2004)
Danny en Roberta - Stalles Theater Produkties - 1986-01-022 januari 1986De Brakke Grond, Amsterdam
De kleine zeemeermin - Orkater - 1986-01-022 januari 1986Theater Lantaren / Venster, Rotterdam
Minus Mozart - Teo Joling - 1986-01-033 januari 1986FRASCATI , Amsterdam
Dressmen - Stichting Het Tij - 1986-01-044 januari 1986Theater Bis, 's-Hertogenbosch
Onverwachte sneeuw - Theatergroep Panter - 1986-01-044 januari 1986De Balie Politiek Cultureel Centrum, Amsterdam
Achtervolging - Het Danshuis - 1986-01-055 januari 1986Op locatie
Raks el Sjamadan - Caractère Dansensemble Aidjamal - 1986-01-055 januari 1986Cultureel Centrum De Tamboer, Hoogeveen
Ab in den Orient-Express - NIKOS - 1986-01-066 januari 1986Op locatie
Piaf - Theater Arena - 1986-01-066 januari 1986De Brakke Grond, Amsterdam
Macbeth - Stichting Dansers Collectief - 1986-01-077 januari 1986Theaters Tilburg
Over leven - Paul van Vliet - 1986-01-077 januari 1986Stichting Cultureel Centrum De Molenberg, Delfzijl
... meer resultaten

Edit deze pagina