Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
51xxx2024.001.jpg


Peter Schat, 1980. Fotograaf onbekend. Collectie TIN.

NaamPeter Schat
Volledige naamPeter Ane Schat
Geboortedatum5 juni 1935
Geboorteplaats Utrecht
Overlijdensdatum3 februari 2003
Overlijdensplaats Amsterdam
BeroepComponist
DisciplineMuziektheater
TrefwoordenOpera
 Website
Externe databases:
IMDb
VIAF

Peter Schat (1935 - 2003) was een Nederlands componist. Hij studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Kees van Baaren. Hij gold al tijdens zijn opleiding als een groot talent. Schat was een van de oprichters van de Amsterdamse Studio voor Elektro-Instrumentale Muziek (Stichting STEIM). Ook ontwikkelde hij de toonklok.

In zijn geboortestad Utrecht studeerde Schat piano bij Jaap Callenbach en in Den Haag bij Kees van Baaren. Daarna werd hij leerling in Londen bij Matyas Seiber, gevolgd door studies bij Pierre Boulez in Bazel.

Als componist ontwikkelde hij zich in de jaren vijftig. Hij begon, zoals vele componisten in die tijd, met componeren via structurele processen. Dit is dan ook goed merkbaar in zijn eerste stukken. Later zou hij juist meer de werking tussen de emotie van de componist en zijn publiek vertalen in zijn werk. Hij dreef zelfs naar het sociale en politieke engagement: Schat was in de jaren zestig actief in de bewegingen voor maatschappelijke hervorming. Zijn werken uit die tijd stelden zich ook in dienst, zoals men dat noemt, van democratische idealen.

Aan het eind van de jaren zestig verstomde dit en begonnen zijn werken meer verwijzingen naar muziekstijlen uit het verleden te vertonen; eerst ironisch bedoeld, later meer vanuit het historische oogpunt. In de loop der jaren zeventig deed hij afstand van het muzikale modernisme. Hij sloot zich aan bij de meer traditionele muziek en omarmde het eens zo geviseerde ‘traditionele’ Concertgebouworkest. (Nog in 1969 had een beweging fel geprotesteerd tijdens een concert van dit orkest, met de zogeheten Notenkrakersactie. Schat was één van de belangrijkste figuren in deze protestbeweging.)

Vanaf 1974 tot 1983 was Schat leraar compositie aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. In de laatste jaren van zijn docentschap ontwikkelde hij de Toonklok. Volgens de basis van dit principe en systeem dient de samenklank en opeenvolging van tonen gedicteerd te worden door muzikale wetten en niet door ‘administratieve manipulatie’, zoals zich voordoet in het serialisme. Vanuit die basis ontwikkelde hij een compositiesysteem, dat op drieklanken was gebaseerd. Hierin staan de muzikale relaties tussen tonen op een niet-hiërarchische basis centraal. Een nieuwsoortig ‘chromatische tonaliteit’ was het resultaat. Hiermee zou de breuk met de geschiedenis zijn hersteld, aldus Schat zelf.

Dit compositiesysteem maakte hij in 1982 bekend in een publicatie in NRC Handelsblad. Nadien verschenen hierover boeken van zijn hand: De toonklok: essays en gesprekken over muziek (1984), De wereld chromatisch (1989) en The tone clock (1993).

In 1988 hield Schat in Leiden de Huizingalezing onder de titel 'Adem, een vergelijking'.

In 1990 ontving Schat de Joost van den Vondelprijs van de Alfred Toepfer Stiftung.

Peter Schat leefde jarenlang samen met de actrice Marina Schapers, die overleed op 26 juli 1981 in Griekenland. Schapers, Schat en hun zoontje Bastiaan waren er op vakantie met Schapers' vriendin Kitty Courbois en haar kind. Deze gebeurtenis was inspiratiebron voor het boek Lucifer van de schrijfster Connie Palmen.

Peter Schat overleed in 2003 aan kanker.


Peter Schat heeft bijgedragen aan 16 productie(s).

Peter Schat heeft gewerkt in de volgende functies:


Het gehele overzicht van voorstellingen waaraan Peter Schat heeft meegewerkt, voor zover geregistreerd in de Theaterencyclopedie:

NB: Bij de carrièreoverzichten zijn de voorstellingen gekoppeld aan de premièredatum. Het kan echter voorkomen dat personen niet aan de première meewerkten, maar pas later bij de voorstelling betrokken raakten.

Curriculum Vitae Theatrum
Productie Functie Producent Seizoen Premièredatum In regie van
Het vijfde seizoen Auteur (schrijver libretto, scenario) Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Canto General Auteur (schrijver libretto, scenario) Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Chili Auteur (schrijver libretto, scenario) Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Aap verslaat de knekelgeest Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1979/1980 7 juni 1980 Annemarie Prins
Aap verslaat de knekelgeest Auteur (schrijver libretto, scenario) Nationale Reisopera 1996/1997 12 oktober 1996 Ernst-Theo Richter
A Person of The Place Muziek Stichting Eigentijdse Dans 1964/1965 8 december 1964
Een Finse auto Muziek Het Nationale Ballet 1964/1965 8 december 1964
Labyrint Muziek De Nederlandse Operastichting 1965/1966 23 juni 1966 Peter Oosthoek
Reconstructie Muziek De Nederlandse Operastichting 1968/1969 9 juni 1969 Harry Mulisch, Hugo Claus
To you Muziek Holland Festival 20 juni 1972
To You Muziek Het Werkteater 1971/1972 20 juni 1972
Chili Muziek Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Het vijfde seizoen Muziek Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Canto General Muziek Amsterdams Electrisch Circus 1972/1973 24 juni 1973 Floris Guntenaar
Houdini Muziek De Nederlandse Operastichting 1977/1978 29 september 1977 Donya Feuer
Aap verslaat de knekelgeest Muziek De Nederlandse Operastichting 1979/1980 7 juni 1980 Annemarie Prins
Houdini Muziek De Nederlandse Operastichting 1980/1981 2 februari 1981 Annemarie Prins
Onder mijne voeten Muziek Het Nationale Ballet 1981/1982 10 december 1981
Symposion Muziek De Nederlandse Opera 1993/1994 29 april 1994 Ian Strasfogel
Aap verslaat de knekelgeest Muziek Nationale Reisopera 1996/1997 12 oktober 1996 Ernst-Theo Richter
Kind en kraai Muziek Nationale Reisopera 1996/1997 12 oktober 1996 Ernst-Theo Richter


Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd als componist, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

Op deze plek stond tot voor kort een tabel met het carrièreoverzicht van Peter Schat, maar deze is ondertussen vervangen door het nieuwe overzicht hierboven.
Dit oude informatieblok zal binnenkort worden verwijderd of verplaatst.

Foto: Maria Austria/MAI. Collectie TIN. Labyrint. Foto: Particam Pictures/MAI. Collectie TIN.

Composities

kamermuziek
  • Oktet (1958)
  • Improvisations and symphonies (1960)
  • Signalement (1961)
  • First essay on electrocution (1966)
  • Hypothema (1969)
koorwerken
  • The fall (1960)
  • Het vijfde seizoen (1973)
  • Adem (1984)
  • Een Indisch requiem (1995)
opera en muziektheater
  • Labyrint (1966)
  • Reconstructie (1969)
  • Houdini (1977)
  • Aap verslaat de knekelgeest (1980)
  • Symposion (1989)
pianomuziek
  • Variaties (1956)
  • Inscripties (1959)
  • Anathema (1969)
  • Polonaise (1981)
overig
  • Passacaglia en Fuga (1954)
  • Thema
  • To you
  • Canto General
  • Kind en Kraai
  • De Hemel (1991)

Externe link

Bronnen