Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arthur Schnitzler 1912.jpg


Arthur Schnitzler

NaamArthur Schnitzler
Geboortedatum15 mei 1862
Geboorteplaats Wenen
Overlijdensdatum21 oktober 1931
Overlijdensplaats Wenen
BeroepAuteur
DisciplineToneel
DBNL-profielDBNL-profiel
IMDb-profiel0774217
IBDb-profielarthur-schnitzler-4323
VIAF-profiel82526567

Biografie

Arthur Schnitzler (1862- 1931) was een Oostenrijks huisarts en schrijver. Schnitzlers vader was een bekende arts en had daarom Arthur voorbestemd tot een medische loopbaan, die Arthur gedurende tien jaar zou volgen. Schnitzler werkte onder meer als assistent in de kliniek van Freud's leermeester, Theodor Meynert, en werd een expert in klinische hypnose-technieken. Toen Arthur zich steeds meer tot de literatuur geroepen voelde, verzette zijn vader zich tegen de plannen van zijn zoon.

Zijn bekendste toneelwerk is Reigen (in het Nederlands vertaald als Reidans over het decadente Weense leven rond 1900. Destijds was het stuk zo controversieel dat het lange tijd niet mocht worden opgevoerd.

Ook als prozaschrijver is Schnitzler belangrijk. Zijn novelle Leutnant Gustl (1900) is het eerste verhaal in het Duits dat helemaal als innerlijke monoloog is geschreven. Het is een satire op de huichelachtige erecode in het toenmalige Oostenrijkse leger.

Opvattingen van Schnitzler

Hoewel Schnitzler de moralistische traditie aanviel omdat deze er niet in slaagde het instinctieve te begrijpen, wees hij toch ook op de onvermijdelijke wreedheid die de instinctieve bevrediging voor het zelf en de anderen inhield.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur

 
Minne-spel - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1896-12-15
Litteratuur - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1902-08-06
Zijn speelgoed (Liebelei) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1902-11-08
Paraselsus - De Hagespelers (1907-1912) - 1908-03-07
De gezellin - De Hagespelers (1907-1912) - 1909-10-11
Afscheidssouper - Gezelschap Louis de Vries - 1911-07-01
Minne-spel - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-01-31
Afscheidssouper - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-02-10
De roepstem van het leven - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1915-10-19
Litteratuur - Verkade's Klein Tooneel - 1916-08-01
Huwelijksmorgen - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1916-12-01
Professor Bernardi - Die Haghespelers (1913-1917) - 1917-01-06
Professor Bernhardi - Die Haghespelers (1913-1917) - 1917-01-06
Een vraag aan het noodlot - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1917-04-01
Litteratuur - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1917-07-01
Episode - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1917-07-24
Een huwelijksmorgen - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1917-07-25
De roepstem van het leven (Der Ruf des Lebens) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1917-09-01
Het afscheidssouper - Intieme Kunst onder impressario van Max van Gelder - 1918-07-31
Paracelsus - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1918-11-11
Literatuur - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1919-02-07
De gezellin - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1919-03-11
Professor Bernhardi - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1919-10-28
De eenzame weg - Het Schouwtooneel - 1920-12-20
Litteratuur - Intieme kunst onder impressario van Max van Gelder - 1926-10-01
De zusters of Casanova in Spa - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1927-01-19
Professor Bernhardi - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1927-11-19
Intermezzo - Vereenigd Tooneel - 1929-02-09
In de groene papagaai - N.V. Amsterdamsche Tooneelvereeniging (1932-1938) - 1932-09-01
Minnespel - Comœdia - 1932-10-29
Grand Guignol Tooneel-avonden - Theatre du Grand-Guignol - 1944-11-04
De gezellin - Producent onbekend - 1947-05-28
Komtesse Mizzi - Holland Festival - 1954-07-02
Liebelei - Holland Festival - 1954-07-02
Anatole - De Nederlandse Comedie - 1959-03-28
Anatol - Holland Festival - 1960-07-04
Literatuur - Toneel- en Televisiegezelschap Ensemble - 1961-01-01
Professor Bernhardi - De Haagsche Comedie - 1966-04-16
Reigen - Studententoneel en Studentencabaret - 1967-02-04
Liebelei - Euro-Studio - 1968-03-27
Het wijde land - Haagse Comedie - 1968-11-02
De eenzame weg - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1969-09-20
Das Wort - Holland Festival - 1970-06-18
De eenzame weg - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1970-09-20
Rondedans - Haagse Comedie - 1971-02-27
Liebelei - Rotterdams Toneel - 1972-12-16
Liebelei - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1972-12-16
Afscheidssouper - Toneelgroep Theater - 1973-05-29
Literatuur - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1975-10-23
De levensgezellin - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1975-10-23
Geëxalteerd wezen - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1975-10-23
De grote scène - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1975-10-23
Half twee - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1975-10-23
Kerstinkopen - Ramses Shaffy - 1977-08-04
Haft und Urteil II - Holland Festival - 1983-06-19
Reidans - Stichting ATIV - 1983-11-09
De dappere Cassian - Theatergroep Piek - 1985-12-26
Literatur - Theatergroep Piek - 1986-01-08
Laatste masker - Theatergroep Piek - 1986-04-26
Het wijde land - Publiekstheater - 1987-03-14
Anatole - Theaterwerkplaats InDependance - 1987-05-01
Kerstinkopen - Theater Kikker - 1988-12-26
Rei! - Theatergroep Hollandia - 1989-02-08
De groene kaketoe - Festival Theater aan de Werf - 1989-06-16
Professor Bernhardi - Het Nationale Toneel - 1989-12-01
Liebelei - Theaterwerkplaats InDependance - 1990-11-03
De eenzame weg - Het Zuidelijk Toneel - 1992-01-10
Liebelei - Maatschappij Discordia - 1992-02-08
Repertoire - Een greep uit het wereldrepertoire - Maatschappij Discordia - 1993-04-14
Casanova's thuisreis - Stichting Rein Edzard Produkties - 1994-02-10
De eenzame weg - Toneelgroep De Appel - 1994-02-25
Reidans - Noord Nederlands Toneel - 1995-01-07
Ontrouw - Stichting Nora - 1995-12-08
Else - Het Nationale Toneel - 1996-04-12
Liebelei - Studio Herman Teirlinck - 1996-06-25
Flirt - Het Zuidelijk Toneel - 1997-02-03
Familie - Maatschappij Discordia - 1997-02-11
Else - Theaterburo Profile - 1998-06-06
De komedie van de liefde - Het Nationale Toneel - 1998-10-02
Reigen - Prinz Regent Theater - 1999-05-20
… overige resultaten

Bibliografie

Verhalen, novelles & romans

  • Sterben (novelle, 1892)
  • Die Frau des Weisen (novelle, 1897)
  • Die Toten schweigen (novelle, 1897)
  • Frau Berta Garlan (roman, 1900)
  • Leutnant Gustl (novelle, 1900)
  • Der blinde Geronimo und sein Bruder (novelle, 1900)
  • Der Weg ins Freie (roman, 1908)
  • Casanovas Heimfahrt (novelle, 1917)
  • Fräulein Else (verhaal, 1924)
  • Traumnovelle (novelle, 1926)
  • Spiel im Morgengrauen (verhaal, 1926/27)
  • Therese. Chronik eines Frauenlebens (roman, 1928)
  • Flucht in die Finsternis (verhaal, 1931)

Theaterstukken

  • Das Märchen (toneelstuk, 1891)
  • Anatol (eenakter, 1893)
  • Liebelei (toneelstuk, 1895)
  • Reigen. Zehn Dialoge (komedie, 1896/97)
  • Paracelsus (toneelstuk, 1898)
  • Der grüne Kakadu (groteske, 1898)
  • Die Gefährtin (drama, 1898)
  • Freiwild: Schauspiel in 3 Akten (1898)
  • Der Schleier der Beatrice (drama, 1899)
  • Die Frau mit dem Dolche (drama, 1900)
  • Lebendige Stunden (drama, 1901)
  • Die letzten Masken (drama, 1901)
  • Literatur (Drama, 1901)
  • Der einsame Weg (toneelstuk, 1904)
  • Der Ruf des Lebens (drama, 1906)
  • Komtesse Mizzi oder Der Familientag (toneelstuk, 1909)
  • Der junge Medardus (toneelstuk, 1910)
  • Das weite Land (tragikomedie, 1911)
  • Professor Bernhardi (toneelstuk, 1912)
  • Fink und Fliederbusch (komedie 1916)
  • Komödie der Verführung (toneelstuk, 1924)

Autobiografie

  • Jugend in Wien (uitgegeven in 1968)

Dagboeken

  • Tagebuch 1879-1931 (uitgegeven: 1981-2000)
  • Briefe 1875-1912 (uitgegeven: 1981)
  • Briefe 1913-1931 (uitgeven: 1984)

Bronnen