Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Portret van Louis Chrispijn sr. 366880.jpg


Louis Chrispijn sr., 1900. Foto: H.C. de Graaff.

NaamLouis Chrispijn sr.
Volledige naamLouis Hendricus Chrispijn
Geboren13 mei 1854
Amsterdam
Overleden1 november 1926
Amsterdam
BeroepActeur, Regisseur, Directeur
DisciplineToneel
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Louis Chrispijn sr. (1854 - 1926) was een Nederlands acteur, regisseur en toneeldirecteur. Hij maakte zijn debuut bij de kinderkomedie van Verwoert, kwam in 1869 bij het gezelschap van Johannes Tjasink c.s., waar hij als pseudoniem de naam Otten gebruikte, en bracht korte tijd op de toneelschool door. Na zijn jaren bij Willem van Zuylen was hij enige tijd ziek. Hij werkte vervolgens als costumier, maar begon in 1885 weer bij Alex Faassens Rotterdamse gezelschap.
Per 1 september 1893 richtte hij de Nederlandsche Tooneelvereeniging op, waarvan hij vier jaar de artistieke leiding zou hebben. Er volgde een tiental jaren bij de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (KVHNT) als acteur, maar vooral als regisseur, hij maakte in 1908/09 een Indische tournee met Anton Kimmel. Daarnaast had hij de artistieke leiding van het "Hollandia Tooneel", een uit filmspelers bestaand gezelschap, dat in seizoen 1913/14 opereerde. In de periode 1914/16 leidde hij met Frans Seignette de "Internationale Tooneelvereeniging", hij was jarenlang een belangrijke kracht voor het Rotterdamsch Tooneel van Matthieu van Eysden en Frits Tartaud (later met Cor van der Lugt Melsert) en richtte na de fusie van dit gezelschap met het N.V. Het Hofstad Tooneel in 1923 "De Rotterdammers" op.
Zijn 40- en 50-jarig jubileum werden 13 maart 1912 (Figaro in De bruiloft van Figaro van De Beaumarchais) en 9 april 1924 (De Nar in Driekoningenavond van William Shakespeare) gevierd in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Chrispijn senior, zoals hij zich noemde toen zijn zoon Louis ook als acteur ging werken, werd gezien als een toneelvernieuwer en heeft menige jonge acteur het vak bijgebracht. Hij was in 1903/04 ook leraar aan de toneelschool. Hij trouwde met de actrices Marie van Westerhoven (in 1875), Christine van Meeteren (in 1909) en Martha Walden (in 1918). Hij schreef enkele toneelstukken, waaronder Van Houten's Cacao, Majoor Frans (naar A.L.G. Bosboom-Toussaint) en Mama Sans-Gêne (naar Emile Moreau).

Zie ook de biografie op de website van Resources Huygens.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Martha Dalesme - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1876-11-01
De kruik of twee processen om echtscheiding - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1876-12-13
Een gevangen vogel - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1876-12-19
De familie Fourchambault - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1878-10-03
De gevolgen van een leugen - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1878-11-14
De ingezetenen van Pont-Arcy - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1879-01-23
De keerzijde van de groote wereld - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1879-02-20
Anne-Mie - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1879-02-25
De militaire Willemsorde (William's military order) - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1880-06-09
De bibliothekaris - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1881-06-28
De koopman in oudheden - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1881-07-05
Een gril - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-09-02
Inkwartiering - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-09-04
Marmeren beelden - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-09-11
Den laatsten van de maand - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-10-12
De sprookjes van Tante Weydenmann - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-11-10
De twee Zouaven - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-12-05
De wereld waar men zich verveelt - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-12-08
De salon-luitenant (Der Veilchenfresser) - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1882-11-10
De Vonk - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1882-11-28
Marietje - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1883-02-01
Onnadenkendheid (Die Sorglosen) - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1883-03-06
't Is maar een Smid - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1884-02-22
Moederzegen of de parel van Savoye - N.V. Nieuwe Rotterdamsche Schouwburgmaatschappij (1881-1890) -1886-04-28
Berlijn bij dag en bij nacht - N.V. Nieuwe Rotterdamsche Schouwburgmaatschappij (1881-1890) - 1886-08-09
Het 17e Regiment Lanciers - N.V. Nieuwe Rotterdamsche Schouwburgmaatschappij (1881-1890) - 1886-09-28
Een pikante roman - N.V. Nieuwe Rotterdamsche Schouwburgmaatschappij (1881-1890) - 1887-04-03
Zwitsersche pillen - N.V. Nieuwe Rotterdamsche Schouwburgmaatschappij (1881-1890) - 1887-08-14
Lena, of de Vadervloek - Nederlandsche Tooneelisten 1886-1900 - 1888-09-04
Inkwartiering - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1889-04-09
De macht der duisternis - Nederlandsche Tooneelisten 1886-1900 - 1889-07-05
De krekel (die Grille) - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1889-09-04
Een bezoek - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1889-09-08
De wilde jacht - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1889-12-02
Eva - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1889-12-10
Huwelijksgeluk (Le bonheur conjugal) - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1890-02-04
De speeldoos - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1890-02-04
Een gevaarlijke vriendendienst - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1890-02-25
Vorstenschool - Vereenigde Rotterdamsche Tooneelisten - 1890-04-18
Veel leven om niets - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-10-04
Het Studentenleven - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-10-04
De Familie Kegge - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-10-06
De toekijker - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-10-25
Mercadet - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-11-05
Eerloos - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-11-17
Een beurskoning - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1890-12-03
Hedda Gabler - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1891-02-27
Afgeperst geld - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1891-03-16
Mijn Leopold - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1891-03-29
Een Onweerswolkje - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1891-04-04
Thermidor - Gezelschap van Tivoli Schouwburg - 1891-04-13
De Amerikaansche - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1892-10-08
De kinderroofster - Hollandsch Tooneelgezelschap (o.l.v. Van Lier) - 1892-10-09
De gebochelde - Hollandsch Tooneelgezelschap (o.l.v. Van Lier) - 1893-02-17
De familie Pont-Biquet - Hollandsch Tooneelgezelschap (o.l.v. Van Lier) - 1893-04-21
De verborgen hand - Hollandsch Tooneelgezelschap (o.l.v. Van Lier) - 1893-08-06
Vorstenschool - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1893-09-02
'n Vrouwtje dat in Parijs geweest is - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1893-10-22
Een bittere pil - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1893-11-26
Erfenisjagers - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1894-05-26
'n Dolle dag - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1894-08-16
Eenzamen - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1894-10-10
Emma-Zathe - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1894-12-18
Twee wapens- De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1895-01-20
Het staat geschreven!...... - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1895-02-04
Een visioen - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1895-02-27
De kunst om geld te krijgen! - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1895-06-19
De lijdensweg (Der Dornweg) - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1896-01-17
Een vrouw, die liefheeft - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1896-02-21
De Ledige Wieg - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1896-04-02
Burger-edelman (Le bourgeois-gentilhomme) - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1896-09-25
Het troetelkind - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1896-11-13
Zippora - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1897-01-22
Bokkesprongen! - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1897-03-19
De Maagd van Orleans - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1897-09-15
Eerloos - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1897-10-03
Veel leven om niets - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1897-10-31
Boezemvrienden - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1898-02-03
Coriolanus - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1898-04-06
Een kriezis - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1898-04-20
… overige resultaten

Trivia

  • Gehuwd met Marie van Westerhoven op 26-8-1875 en gescheiden vóór 1883.
  • Gehuwd met Carolina Christina Manssen (= Christine van Meeteren) op 17-6-1909 te Soerabaja.
  • Gescheiden van Christine van Meeteren in 1917.
  • Gehuwd met Wilhelmina Martina Rührup (= Martha Walden) op 11-7-1918.
  • In Amsterdam en Almere is een straat naar Louis Chrispijn genoemd.

Film

Hij hield zich vanaf 1913 ook bezig met het regisseren van "stomme" films. Zo vervaardigde hij in drie jaar Nederland en Oranje (1913), Silvia Silombra (1913), Mijntje en Trijntje (1913), Mijntje en Trijntje op de schaats (1914), Twee Zeeuwse meisjes in Zandvoort (1914), Gebroken levens/De dochter van de portier/Heilig recht, De drie vrijgezellen/Verstokte vrijgezellen, Liefde waakt/De levende mummie (1914), Luchtkastelen (1914), Een partij schaak (1914), Weergevonden/Liefde overwint (1914 i.s.m. Edmond Edren), Zijn viool/De Stradivarius (1914 i.s.m. Maurits Binger), Krates (1914) en De vloek van het testament (1915 i.s.m. Maurits Binger).

Jubilea

  • 40-jarig jubileum op 13-3-1912 als Figaro in de Stadsschouwburg.
  • 50-jarig jubileum op 9-4-1924 als nar in "Driekoningenavond" bij Royaards.

Bronnen