De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Fie Carelsen (1890 - 1975) was een bekende Nederlandse actrice.

Biografie

Fie Carelsen was de dochter van de actrice [Cecile Spoor-Carelsen|Cécile Carelsen]] en acteur Frits Bouwmeester jr.. Fie Carelsen trouwde in 1913 met cabaretier Jean Louis Pisuisse.

Carelsen bezocht de Toneelschool van 1905-1907. Zij debuteerde in Nederlands-Indië bij het Gezelschap van Kimmel & Chrispijn. Terug in Nederland debuteerde zij bij N.V. Tooneel van dr. Willem Royaards als Blanche in De huizen van de weduwnaar van George Bernard Shaw, zij bleef bij dit gezelschap tot 1914. Hierna volgde een engagement bij de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel. Vanaf 1917 voerde Eduard Verkade de directie over dit gezelschap. Onder zijn regie kwam haar talent tot volle ontplooiing. Na de toneelstaking van 1920 kwam zij bij het Hofstad Tooneel van Cor van der Lugt Melsert, van 1924-1926 speelde ze bij het Gezelschap van het Odéon Theater (Herengracht Den Haag) en van 1926-1938 bij het Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel (Cor van der Lugt Melsert).

In 1935 maakte zij een tournee door Nederlands-Indië met Het Nederlandsch-Indisch Tooneel o.l.v. Cor Ruys en in de zomer van 1938 ging zij op tournee met een gezelschap o.l.v. Dirk Verbeek door West-Indië. Van 1938-1947 speelde Carelsen bij Het Residentie Tooneel (Dirk Verbeek, Johan de Meester) en van 1947-1958 bij de De Haagse Comedie (Cees Laseur, Paul Steenbergen).

Enkele belangrijke rollen die zij vertolkte waren Mevrouw Alving in "Spoken" van Ibsen, de koningin in Hamlet van William Shakespeare, Mevrouw Warren in Mevrouw Warren's Bedrijf van Shaw, Christine in Rouw past Electra van Eugene O'Neill, Lady Sneerwell in Lessen in laster van Sheridan en Mme. Alexandra in Colombe van Jean Anouilh. Ook in solo-voordrachten onderscheidde Carelsen zich, in F.C. telefoneert en zij speelde bij Pisuisse het cabaret. In Den Haag is een laan naar Fie Carelsen genoemd en in Hengelo en Leiden een straat.

Zie ook haar biografie op de website van Resources Huygens.

Debuut als kleuter

Portret van Fie Carelsen 2 jaar oud 107312.jpg De levende brug The span of life 366283.jpg

Links: Fie Carelsen, 2 jaar oud. Foto: C.J.L. Vermeulen. Rechts: Fie Carelsen stond al op haar 3de jaar op het toneel met een rolletje in "De levende brug" van Sutton Vane. Fie Carelsen is het kind dat gedragen wordt. Zo te zien is zij hier al een paar jaar ouder. Foto : Atelier Herz.

Scènefoto's

Spoken 93584.jpg Colombe 100584.jpg

Links: Paul Steenbergen en Fie Carelsen in Spoken, N.V. Het Residentie Tooneel, 1938/39. Foto: Kurt Kahle. Rechts: Fie Carelsen in Colombe, Haagsche comedie, 1952/53. Foto: Frits Lemaire/MAI.

Toontje heeft een paard getekend 167336.jpg Toontje heeft een paard getekend 167337.jpg

V.l.n.r. Fie Carelsen, Cees Laseur en Jan van der Linden in Toontje heeft een paard getekend. afscheidsvoorstelling, Haagsche Comedie 1958. Rechts: Fie Carelsen in dezelfde voorstelling. Foto Lemaire en Wennink/MAI.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin zij is opgetreden, alsmede haar overige bijdragen aan voorstellingen, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
De opvlamming - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1912-05-21
Hamlet - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1919-11-29
De man, die de klappen krijgt - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1922-02-10
Het sprookje van den wolf - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1923-12-29
Geleerde Dames - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1928-11-09
Schoon schip - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1929-04-18
Groene pleureuze - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1929-12-26
Vier dames Duvernis - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-11
De duivel - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-03-30
Wonder-dancing - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-08-15
De diefstal in de Kärtnerstraat - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-12-24
De vier Müllers - Het Nederlandsch-Indisch Tooneel - 1933-09-22
School voor getrouwde mannen - Het Nederlandsch-Indisch Tooneel - 1934-02-02
1813 - N.V. Het Residentie Tooneel - 1938-08-31
Lessen in laster - N.V. Het Residentie Tooneel - 1938-09-17
Spoken - N.V. Het Residentie Tooneel - 1939-03-29
De ernst van Ernst - N.V. Het Residentie Tooneel - 1939-09-02
Roofvogels - N.V. Het Residentie Tooneel - 1939-10-16
Toontje heeft een paard getekend - N.V. Het Residentie Tooneel - 1939-12-23
Camera Obscura - N.V. Het Residentie Tooneel - 1940-06-12
De kersentuin - N.V. Het Residentie Tooneel - 1940-09-29
In Koning Karel's gouden dagen - N.V. Het Residentie Tooneel - 1941-01-01
Een lentedag van 's morgens acht tot middernacht - N.V. Het Residentie Tooneel - 1941-05-11
Operatie geslaagd ... - N.V. Het Residentie Tooneel - 1941-10-05
De nacht in Zevenburgen - N.V. Het Residentie Tooneel - 1942-01-01
De dubbelganger - N.V. Het Residentie Tooneel - 1942-03-23
De vriendin van iedereen en niemand - N.V. Het Residentie Tooneel - 1942-06-19
Via Mala - N.V. Het Residentie Tooneel - 1942-11-14
Hamlet - N.V. Het Residentie Tooneel - 1943-01-01
Heilige monsters - N.V. Het Residentie Tooneel - 1943-02-14
Waar is mijn dochter? - N.V. Het Residentie Tooneel - 1943-03-21
'n Slapelooze nacht - N.V. Het Residentie Tooneel - 1943-11-20
Liefde in ledigheid - N.V. Het Residentie Tooneel - 1945-12-08
Met onze hakken over de sloot - N.V. Het Residentie Tooneel - 1946-04-20
Arsenicum en... oude kant - N.V. Het Residentie Tooneel - 1946-08-03
Vorstenschool - N.V. Het Residentie Tooneel - 1947-03-17
Een wereld zonder vrees - N.V. Het Residentie Tooneel - 1947-04-12
Fragmenten uit Macbeth - Producent onbekend - 1947-05-28
Fragmenten uit Hamlet - Producent onbekend - 1947-05-28
De gezellin - Producent onbekend - 1947-05-28
Guyana - De Haagsche Comedie - 1947-10-18
Die lieve Christabel - De Haagsche Comedie - 1948-02-20
Onze stad - De Haagsche Comedie - 1949-01-01
Rouw past Electra - De Haagsche Comedie - 1949-04-16
De meeuw - De Haagsche Comedie - 1949-11-26
De jongen Winslow - De Haagsche Comedie - 1950-02-16
Het huis van Bernarda Alba - De Haagsche Comedie - 1950-03-24
De ernst van Ernst - De Haagsche Comedie - 1950-11-02
Mevrouw Warren's bedrijf - De Haagsche Comedie - 1951-01-01
Verboden voor onbevoegden - De Haagsche Comedie - 1951-09-08
Oidipoes en zijn moeder - De Haagsche Comedie - 1951-10-13
De vrolijke vrouwtjes van Windsor - De Haagsche Comedie - 1952-01-01
Bloedbruiloft - De Haagsche Comedie - 1952-02-09
't Is maar betrekkelijk - De Haagsche Comedie - 1952-04-12
Colombe - De Haagsche Comedie - 1953-04-25
Deze vrouw mag niet branden - De Haagsche Comedie - 1954-01-01
Een dag aan zee - De Haagsche Comedie - 1954-03-13
Het donker is licht genoeg - De Haagsche Comedie - 1954-11-19
Port-Royal - De Haagsche Comedie - 1955-03-05
De kinderrover - De Haagsche Comedie - 1955-04-23
Er komt geen oorlog met Troje - De Haagsche Comedie - 1955-06-15
't Is nooit te laat - De Haagsche Comedie - 1955-12-03
Spoken - De Haagsche Comedie - 1956-09-29
Souper - Producent onbekend - 1957-01-01
Het huwelijk - De Haagsche Comedie - 1957-03-29
De tuinschuur - De Haagsche Comedie - 1957-08-31
De bruiloft van Joris en Toosje - De Haagsche Comedie - 1958-01-01
Toontje heeft een paard getekend - De Haagsche Comedie - 1958-02-08

Fie Carelsen en Jean Louis Pisuisse

Fie Carelsen en Jean-Louis Pisuisse ontmoetten elkaar in 1908 in Soerabaja in Nederlands Indië. Pisuisse maakte daar een tournee met zijn eerste cabaretensemble ‘De Kattebel’, en Fie Carelsen was actrice bij het gezelschap van Kimmel en Chrispijn, dat een tournee door Nederlands Indieë maakte. Ze scheelden 10 jaar. Pisuisse was getrouwd en vader van twee kinderen en was al een beroemdheid. Fie Carelsen was 18 en stond pas aan het begin van een carrière als actrice.

Na hun eerste ontmoeting schreef Pisuisse haar een brief : ‘Hooggeachte Mejuffrouw Carelse, Tracht mij ’n niet al te overdreven type te vinden en mij niet al te erg uit te lachen, nu ik in onze nadere kennismaking van gisteravond aanleiding zoek om U te schrijven niet alleen maar zelfs om U een gunst te verzoeken. […] Zou ’t nu heusch niet mogelijk zijn dat U vandaag midden tusschen naaisters, kappers en repetities in nog ’n uurtje voor mij – maar dan ook voor mij alleen – reserveerde?’

Fie ging in op zijn uitnodiging, kreeg een verhouding met hem en trad vervolgens aan aantal keren op in het cabaret De Kattebel als ‘diseuse à voix’.

Lees meer over de relatie tussen Fie Carelsen en Jean Louis Pisuisse: zie Een schrijfbureau voor Fie Carelsen.

Brieven van Jean Louis Pisuisse aan Fie Carelsen

De honderden brieven van Jean Louis Pisuisse aan Fie Carelsen, prachtig geschreven en vaak zeer persoonlijk van aard, werden geschonken aan Theater Instituut Nederland, nu in beheer bij de Bijzondere Collecties UvA. Voor raadpleging, zie Raadplegen TIN Collectie.

Jubilea

  • In 1932 vierde zij haar 25-jarig jubileum met de titelrol in Mata Hari van I. Rolnicke.
  • In 1948 vierde zij haar 40-jarig jubileum met de titelrol in Die lieve Christabel van Stuart en Rose (Benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau, Gouden Medaille der Gemeente 's-Gravenhage).
  • In 1958 vierde zij haar 50-jarig toneeljubileum en nam tevens afscheid als Mrs. Parsons in Toontje heeft een paard getekend van Lesley Storm. (Bevordering tot Officier in de Orde van Oranje Nassau).

Overig

Bronnen