Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken



Canon 1975

Canonlogo.jpgEerste editie van het Festival of Fools

Spektakel in de open lucht; de festivalisering van Nederland.

De jaren zestig waren niet alleen de jaren van het verzet en het engagement; het kon allemaal ook wel wat speelser, zo vond de hippiejeugd. Onder invloed van die hang naar vrolijkheid en relativering kreeg Nederland in 1975 zijn eigen eerste straattheaterfestival: Festival of Fools.

Recht voor zijn raap amusement

Als tegenhanger van het officiële en chique Holland Festival, waar internationale topproducties te zien waren en waar alleen maar hoger opgeleid, goedverdienend en (dus) elitair publiek op afkwam, wilden de organisatoren van dit nieuwe festival plezier bieden aan iedereen die daar behoefte aan had. De naam van het festival liet aan duidelijkheid verder niets te wensen over. Geen ontoegankelijke culturele hoogstandjes dus, maar recht voor zijn raap clownswerk en amusement met hier en daar een serieuze noot. Gedurende drie weken werd Amsterdam inderdaad bevolkt door Fools uit de hele wereld.



Op de Dam en in het Vondelpark vertoonden vuurvreters, clowns, dansgroepjes en mimers tot diep in de nacht hun kunsten. Grote gangmakers waren de superfool Jango Edwards en zijn Friends: een rondreizende theatercommune met een Engelse dubbeldekker als uitvalsbasis. Tijdens het festival werd er een Foolsschool geopend waar geïnteresseerden workshops bij de artiesten konden volgen. In de jaren daarna werd de animo voor het festival zo groot, dat het op zoek moest naar meer ruimte. Het verplaatste zich naar het ADM-terrein - een oude scheepswerf - aan het Amsterdamse IJ waar in 1984 de laatste editie plaatsvond.

Terug naar de oorsprong

Met deze optredens in de openlucht keerde het theater in zekere zin terug naar zijn oorsprong. Tot aan de zeventiende eeuw vonden voorstellingen bijna uitsluitend in de openlucht plaats, of het nu om optredens van de plaatselijke Rederijkers ging, of om optredens van groepjes rondtrekkende artiesten. Rond 1650 gingen die groepjes voor het eerst met tenten reizen. Pas rond 1850 telde Nederland zo veel vaste theaterzalen, dat het merendeel van de theatervoorstellingen zich binnen kon gaan afspelen.

Oerol: theater op Terschelling

Het succes van Festival of Fools bracht ook andere gemeenten op een idee. Her en der ontstonden gelijksoortige initiatieven. Sommige daarvan bestaan nu nog steeds: Theaterfestival Boulevard bijvoorbeeld, dat voortgekomen is uit de Boulevard of Broken Dreams, en het reizend festival De Parade. Maar het bekendste openluchtfestival is Oerol geworden. Vanaf 1982 staat het eiland Terschelling ieder jaar tien juni-dagen lang helemaal in het teken van theater. De tienduizenden bezoekers kunnen overal op het eiland voor onverwachte verrassingen komen te staan: fietsende objecten, drijvende voorstellingen en complete opblaaskastelen. Een graag geziene gast op Oerol was de Dogtroep, een gezelschap dat zich al sinds 1975 gespecialiseerd had in buiten optredens die steeds grootschaliger en spectaculairder werden en waarmee wereldwijd succes werd geboekt. Maar behalve spektakel biedt Oerol ook ieder jaar verstilde en poëtische voorstellingen, die zich soms binnen, in een schuur of in een kerk, afspelen.

Festival-terrein de Parade, 1999. Foto: Arjen Veldt. Collectie TIN Festival-terrein de Parade, 1999. Foto: Arjen Veldt. Collectie TIN Festival-terrein de Parade, 1999. Foto: Arjen Veldt. Collectie TIN

Drie foto's van het festival-terrein van de Parade, 1999. Foto's: Arjen Veldt. Collectie TIN


Straatstaal van Warner & Consorten, 2001. Foto: Tjeerd Jansen. Collectie TIN Dreef van De Bonte Hond, 2006. Foto: Jochem Jurgens. Collectie TIN Visnijd van BloodyMary, 2006. Foto: René Engelsman. Lies Visschedijk. Collectie TIN Walking, 2008. V.l.n.r.: Sytze Pruiksma, Theun Plantinga, Tamara Schoppert. Foto: Anne Zorgdrager. Collectie TIN

Vier foto's van het Oerol Festival

Festivalisering van Nederland

Tegenwoordig lijkt iedere Nederlandse provincie(stad) zijn eigen festival te hebben. Zo zijn er het Noorderzon Festival in Groningen, het Zeeland Nazomerfestival, Cultura Nova in Heerlen, het Limburg Festival, de Karavaan in Haarlem, het Fries Straatfestival, Festival Reuring in Purmerend, Deventer Op Stelten en het World Statues Festival in Arnhem. Vanwege deze enorme toename in het aanbod wordt er wel van de festivalisering van Nederland gesproken. Om publiek hoeven deze festivals niet te strijden. Dat is er genoeg. Maar hoe staat het met de artistieke kwaliteit? Gaat het hier puur om amusement, zonder diepgang, zonder meerwaarde - een veel gehoord commentaar - of is het een volwaardige, maar andere manier van theater maken, die meer publiek trekt omdat er toevallig op straat wordt opgetreden?

Affiche Cultura Nova, 2004. Ontwerp: Marcel van der Heyden. Collectie TIN


Dit is één van de canonteksten. Voor meer informatie zie: Canon van het Theater in Nederland

In 1975 geboren

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Wouter HendrickxHendrickx, Wouter1975
Beate BorrmannBorrmann, Beate1975
Marijke SchermerSchermer, Marijke1975
Roos SchlikkerSchlikker, Roos1975
Kristof BouffartigueBouffartigue, Kristof1975
Marijn BrouwersBrouwers, Marijn1975
Shintaro OueOue, Shintaro1975
Ira JudkovskajaJudkovskaja, Ira1975
Martijn DondersDonders, Martijn1975
Litó WalkeyWalkey Litó1975
Tjitske CnossenCnossen, Tjitske1975
Simon van den BergBerg, Simon van den1975
Ana Buitrago GarciaGarcia, Ana Buitrago1975
Tamás NagyNagy, Tamás1975
Nadja van Deursen1975
Waut KoekenKoeken, Waut1975
Marc Bamuthi JosephJoseph, Marc Bamuthi1975
Isabelle ChaffaudChaffaud, Isabelle1975
Christina VöltlVöltl, Christina1975
Iris van der SarSar, Iris van der1975
... meer resultaten

In 1975 overleden

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Charles WeidmanWeidman, Charles22 juli 19011975
Pierre FresnayFresnay, Pierre4 april 18979 januari 1975
Maria AustriaAustria, Maria19 maart 191510 januari 1975
Wijnand Nunnius de BruijnBruijn, Wijnand Nunnius de28 april 190813 januari 1975
Chester KallmanKallman, Chester7 januari 192118 januari 1975
Yvonne GeorgiGeorgi, Yvonne29 oktober 190325 januari 1975
Benny VredenVreden, Benny17 februari 191325 januari 1975
Ferry StubbeStubbe, Ferry24 maart 190730 januari 1975
Boris BlacherBlacher, Boris6 januari 190330 januari 1975
Hendrika DavidDavid, Hendrika13 februari 188814 februari 1975
Heintje DavidsDavids, Heintje13 februari 188814 februari 1975
Luigi DallapiccolaDallapiccola, Luigi3 februari 190419 februari 1975
Floor MiddagMiddag, Floor15 januari 190819 februari 1975
Ida ShepleyShepley, Ida8 december 190812 maart 1975
André ObeyObey, André8 mei 189211 april 1975
Josephine BakerBaker, Josephine3 juni 190612 april 1975
Rob TouberTouber, Rob6 oktober 193618 april 1975
Frits van DongenDongen, Frits van30 september 19019 mei 1975
Peter HollandHolland, Peter6 januari 191717 mei 1975
Paul CronheimCronheim, Paul25 oktober 189218 mei 1975
... meer resultaten

In 1975 in première

 PremieredatumLocatie
Gijsbreght van Aemstel - Studententoneel en Studentencabaret - 1975-01-011 januari 1975Op locatie
Jan Klaasz in 't Katte-Gat - Stichting Asselijn - 1975-01-011 januari 1975Carré, Amsterdam
Hallo, How Are You - Matchbox Surveyors London - 1975-01-033 januari 1975Shaffy, Amsterdam
Hoelabaloe met Robert - Robert Borremans - 1975-01-033 januari 1975De Brakke Grond, Amsterdam
How Are You - Matchbox Surveyors London - 1975-01-03 Hallo3 januari 1975Shaffy, Amsterdam
Tombola - Producent onbekend - 1975-01-044 januari 1975Shaffy, Amsterdam
Duet I - Rotterdams Danscentrum - 1975-01-066 januari 1975Piccolo Theater, Rotterdam
Thyestes - Uilenspiegeltheater - 1975-01-088 januari 1975HOT, 's-Gravenhage
De bloemenprinses - Centrum Uilenspiegel - 1975-01-088 januari 1975HOT, 's-Gravenhage
Middelpracht en eeuwse praal - Arca - 1975-01-088 januari 1975LAKtheater, Leiden
Blijf niet zitten waar je zit - Nieuwe Komedie - 1975-01-099 januari 1975Theater aan de Haven, 's-Gravenhage
Horen, zien en zeggen - Cabaret Virus - 1975-01-099 januari 1975Tingel-Tangel Theater, Amsterdam
O wee als jij je moeder slaat, groeien je handjes boven het graf - Stichting Beeldend Theater - 1975-01-099 januari 1975Shaffy, Amsterdam
Groeien je handjes boven het graf - Stichting Beeldend Theater - 1975-01-09 O wee als jij je moeder slaat9 januari 1975Shaffy, Amsterdam
Cabaret Robert Kreis - Robert Kreis - 1975-01-1010 januari 1975Stichting Kunstkring Diligentia, 's-Gravenhage
Die Nase - München Staatstheater am Gärtnerplatz - 1975-01-1111 januari 1975Circustheater, 's-Gravenhage
In verwachting - Toneelgroep Centrum - 1975-01-1111 januari 1975Toneelschuur, Haarlem
Wat een gekke man... en z'n vrouw dan? - Toneelgroep Theater - 1975-01-1111 januari 1975Deventer Schouwburg, Deventer
Bidibo - Theatergroep Wederzijds - 1975-01-1212 januari 1975De Brakke Grond, Amsterdam
La cathédrale engloutie - Nederlands Dans Theater - 1975-01-1414 januari 1975De Koninklijke Schouwburg, 's-Gravenhage
... meer resultaten

Edit deze pagina