Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
UploadenAfbeeldingDef.png
NaamAlban Berg
Geboortedatum9 februari 1885
Geboorteplaats Wenen
Overlijdensdatum24 december 1935
Overlijdensplaats Wenen
BeroepComponist
DisciplineMuziektheater
TrefwoordenOpera
Externe databases:
VIAF

Alban Berg (1885 – 1935) was een Oostenrijks componist. Hij studeerde van 1904 tot 1910 bij Arnold Schoenberg, en wordt, samen met zijn leraar en Anton Webern gerekend tot de Tweede Weense School. Berg trouwde met de zangeres Helene Nahowski, een dochter van Anna Nahowski en, naar algemeen wordt aangenomen, keizer Frans Jozef I van Oostenrijk.

Berg maakte eerst gebruik van vrije atonaliteit en later van strikte twaalftoonstechnieken, en combineerde dit met een gestiek die, niettegenstaande het expressionistisch karakter, soms aan de laatromantische muziek van Gustav Mahler doet denken.


Alban Berg heeft bijgedragen aan 37 productie(s).

Alban Berg heeft gewerkt in de volgende functies:


Het gehele overzicht van voorstellingen waaraan Alban Berg heeft meegewerkt, voor zover geregistreerd in de Theaterencyclopedie:

NB: Bij de carrièreoverzichten zijn de voorstellingen gekoppeld aan de premièredatum. Het kan echter voorkomen dat personen niet aan de première meewerkten, maar pas later bij de voorstelling betrokken raakten.

Curriculum Vitae Theatrum
Productie Functie Producent Seizoen Premièredatum In regie van
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) Wagnervereeniging 1930/1931 7 oktober 1930 Heinrich Strohm
Lulu Auteur (schrijver libretto, scenario) Holland Festival 1952/1953 7 juli 1953 Hans Hartleb
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) Holland Festival 1959/1960 4 juli 1960 Rudolf Hartmann
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1965/1966 22 januari 1966 Rudolf Kuefner
Lulu Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1966/1967 24 juni 1967 Jo Dua
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) Opera Forum 1970/1971 14 september 1970 Frederik Mirdita
Lulu Auteur (schrijver libretto, scenario) Theaterschool 1971/1972 23 juni 1972 Johan Greter
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1973/1974 16 november 1973 Michael Geliot
Lulu Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1977/1978 8 februari 1978 Rhoda Levine
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) De Nederlandse Operastichting 1982/1983 29 april 1983 Götz Friedrich
Wozzeck Auteur (schrijver libretto, scenario) Opera Forum 1992/1993 16 januari 1993 Hans Neugebauer
Lyrische suite Auteur (schrijver libretto, scenario) Amsterdam Sinfonietta 2010/2011 16 maart 2011 Pierre Audi
Wozzeck Muziek Wagnervereeniging 1930/1931 7 oktober 1930 Heinrich Strohm
Lulu Muziek Holland Festival 1952/1953 7 juli 1953 Hans Hartleb
Wozzeck Muziek Holland Festival 1959/1960 4 juli 1960 Rudolf Hartmann
De voddenraper Muziek Nederlands Dans Theater 1962/1963 2 april 1963
Wozzeck Muziek De Nederlandse Operastichting 1965/1966 22 januari 1966 Rudolf Kuefner
Lulu Muziek De Nederlandse Operastichting 1966/1967 24 juni 1967 Jo Dua
Wozzeck Muziek Opera Forum 1970/1971 14 september 1970 Frederik Mirdita
Threshold Muziek Holland Festival 1972/1973 2 juli 1973
Wozzeck Muziek De Nederlandse Operastichting 1973/1974 16 november 1973 Michael Geliot
Lulu Muziek De Nederlandse Operastichting 1977/1978 8 februari 1978 Rhoda Levine
Pyrrhische dansen III Muziek Het Nationale Ballet 1979/1980 30 januari 1980
Lulu Muziek Introdans 1982/1983 8 oktober 1982
Room at The Top Muziek Het Nationale Ballet 1982/1983 18 november 1982
Wozzeck Muziek De Nederlandse Operastichting 1982/1983 29 april 1983 Götz Friedrich
Wiegelied Muziek Nederlands Dans Theater 1983/1984 22 september 1983
Rodin Muziek Het Nationale Ballet 1983/1984 28 februari 1984
Corps Muziek Het Nationale Ballet 1985/1986 11 februari 1986
Lulu Muziek De Salon 1985/1986 1 april 1986 Annemarie Prins
Elements of Crime Muziek Nederlands Dans Theater 1988/1989 24 november 1988
Het geheim van de parel Muziek Nederlands Eurythmie Ensemble 1991/1992 27 september 1991 Werner Barfod
Wozzeck Muziek Opera Forum 1992/1993 16 januari 1993 Hans Neugebauer
Dämmerung Muziek Nederlands Dans Theater 1992/1993 16 april 1993
Wozzeck Muziek De Nederlandse Opera 1993/1994 27 januari 1994 Willy Decker, Wim Trompert
...Danst om de rozen die raadselen zijn Muziek Nederlands Eurythmie Ensemble 1994/1995 4 oktober 1994 Werner Barfod
An Uncertain Hour Muziek Nederlands Dans Theater 1995/1996 5 oktober 1995
Altemberg Lieder Muziek Béjart Ballet Lausanne 1995/1996 8 maart 1996 Julia Vergez
Pour la fin du temps Muziek Stichting Grand Theatre 1995/1996 20 april 1996 Kitty Kortes Lynch
Woud Muziek Rosas VZW 1996/1997 4 januari 1997 Thierry de Mey
Lulu Muziek De Nederlandse Opera 2001/2002 7 mei 2002 Andreas Homoki
Van het licht... Muziek ZILT Euritmie Ensemble 2002/2003 11 oktober 2002 Afra Cnoops, Ljerka Legac
Wozzeck Muziek Hamburgische Staatsoper 2004/2005 7 juni 2005 Peter Konwitschny
Lulu Muziek Hamburgische Staatsoper 2004/2005 8 juni 2005 Peter Konwitschny
Corps Muziek Stuttgarter Ballett 2007/2008 26 september 2007
Almschi Muziek SKaGeN 2010/2011 25 december 2010
Lyrische suite Muziek Amsterdam Sinfonietta 2010/2011 16 maart 2011 Pierre Audi
Lulu Muziek De Nationale Opera 2014/2015 1 juni 2015 William Kentridge

Oeuvre van Alban Berg

Eigen composities

  • Ongeveer 140 liederen uit zijn jeugd, waarvan zijn gepubliceerd:
    • Zeven vroege liederen (Sieben frühe Lieder), voor lage stem en piano, 1905-1908 (herzien en georkestreerd in 1928; pianoversie 1928)
      • Nacht (tekst: C. Hauptmann)
      • Schilflied (tekst: N. Lenau)
      • Die Nachtigall (tekst: T. Storm)
      • Traumgekrönt (tekst: R.M. Rilke)
      • In Zimmer (tekst: J, Schlaf)
      • Liebesode (tekst: O.E. Hartleben)
      • Sommertage (tekst: P. Hohenberg)
  • Schliesse mir die Augen beide (tekst: Th. Storm), voor lage stem en piano (twee versies)(1907; gepubliceerd 1930)
  • An Leukon (tekst: J. Gleim), voor lage stem en piano (1908)
  • Twaalf variaties voor klavier op een eigen thema (Zwölf Klaviervariationen über ein eigenes Thema) in C (1907-1908; gepubliceerd 1930)
  • Sonate voor piano, opus 1 (1907-1908; eerste uitvoering op 24 april 1911 te Wenen)
  • Vier liederen voor een zangstem met klavier (Vier Lieder für eine Singstimme mit Klavier), opus 2, uit 'Dem Schmerz sein Recht' (Hebbel) en 'Der Glühende' (Mombert)(1908-1909):
    • Schlafen, schlafen (tekst: C. Hebbel)
    • Schlafend trägt man mich (tekst: A. Mombert)
    • Nun ich der Reisen Stärksten (tekst: Mombert)
    • Warm die Lüfte (tekst: Mombert)
  • Strijkkwartet, opus 3 (1910; eerste uitvoering op 24 april 1911 te Wenen)
  • Vijf orkestliederen naar prentbriefkaartteksten van Peter Altenberg (Fünf Orchesterlieder nach Ansichtskarten-Texten von Peter Altenberg)(ook bekend als Altenberglieder), opus 4 (1912; twee delen voor het eerst uitgevoerd op 31 maart 1913 te Wenen o.l.v. Arnold Schönberg); volledige uitvoering voor het eerst in 1952 te Rome o.l.v. Jascha Horenstein):
    • Seele, wie bist du schöner
    • Sahst du nach dem Gewitterregen
    • Über die Grenzen des All
    • Nichts ist gekommen
    • Hier ist Friede
  • Vier stukken voor klarinet en klavier (Vier Stücke für Klarinette und Klavier), opus 5 (1913; eerste uitvoering op 17 oktober 1919 te Wenen)
  • Drie stukken voor orkest (Drei Orchesterstücke), opus 6 (1914; eerste uitvoering van deel 1 en 2 op 5 juni 1923 te Berlijn o.l.v. Anton Webern; alle drie delen voor het eerst uitgevoerd op 14 april 1930 te Oldenburg o.l.v. J. Schüler):
    • Präludium
    • Reigen
    • Marsch
  • Orkestratie van drie stukken uit de Lyrische stukken (delen 2 t/m 4)(1928; eerste uitvoering in Berlijn op 31 januari 1929 o.l.v. Jascha Horenstein)
  • Wozzeck, opera in 3 aktes (15 scènes), opus 7 (tekst naar Büchner)(1917-1922; eerste uitvoering op 14 december 1925 te Berlijn o.l.v. Erich Kleiber)
  • Drie scènes uit Wozzeck (Drei Bruchstücke aus Wozzeck), voor sopraan en orkest (1924; eerste uitvoering op 11 juni 1924 te Frankfurt o.l.v. Hermann Scherchen)
  • Kamerconcert voor klavier en viool met 13 blazers (Kammerkonzert für Klavier und Geige mit 13 Bläsern)(1923-1925; eerste uitvoering op 27 maart 1927 te Berlijn o.l.v. Hermann Scherchen)
  • Bewerking van het tweede deel van het Kamerconcert (Adagio) als Trio voor viool, klarinet en klavier (1935)
  • Schliesse mir die Augen beide (Th. Storm)(1925; tweede zetting)
  • Lyrische Suite voor strijkkwartet (1925-1926; eerste uitvoering op 8 januari 1927 te Wenen door het Kolisch Kwartet)
  • Drie stukken uit de Lyrische Suite, voor strijkorkest (delen 2 tot en met 4)(eerste uitvoering op 31 januari 1929 te Berlijn o.l.v. Jascha Horenstein)
  • Der Wein (tekst: Charles Baudelaire, vertaling van Stefan George), concertaria voor sopraan en orkest (1929; eerste uitvoering in Frankfurt op 4 juni 1930 door R.Herlinger o.l.v. Hermann Scherchen)
  • In deines Lebens fünfzig Jahren. Alban Berg an das Frankfurter Opernhaus. Felicitatiecanon voor het vijftigjarig bestaan van de Frankfurter Opernhauses (1930)
  • Lulu. Opera in 3 aktes naar de tragedies 'Erdgeist' en 'Die Büchse der Pandora' van Frank Wedekind (1929-1935; met onvoltooide 3e akte eerste uitvoering op 2 juni 1937 te Zürich o.l.v. R.F. Denzler; derde akte voltooid door Friedrich Cerha in 1979 en in volledige vorm op 24 februari 1979 o.l.v. Pierre Boulez uitgevoerd met Teresa Stratas in de rol van Lulu)
  • Symfonische delen uit de opera Lulu (Fünf Symphonische Stücke) voor sopraan en orkest (1934; eerste uitvoering op 30 november 1934 te Berlijn o.l.v. Erich Kleiber)
  • Vioolconcert 'Ter nagedachtenis aan een engel' ('Dem Andenken eines Engels') (1936; eerste uitvoering op 19 april 1936 te Barcelona met Louis Krasner o.l.v. Hermann Scherchen

Bewerkingen

  • Franz Schreker, Der ferne Klang (klavieruittreksel)(Wenen, 1911)
  • Arnold Schönberg:
    • Gurrelieder (klavieruittreksel)(Wenen, 1912)
    • Litanei en Entrückung uit het tweede strijkkwartet, opus 10 (bewerkt voor zangstem en klavier; Wenen, 1921)

Literatuur

  • Perle, George (1983), Second Viennese School. Schönberg, Webern, Berg. The New Grove Composer Biography Series, London, Macmillan Publishers
  • Scherliess, Volker (1975), Alban Berg mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten, Rowohlt Monographien, Reinbek bei Hamburg, Rowohlt Taschenbuch Verlag

Bronnen