Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Someone.gif

NaamLucebert
Volledige naamLubertus Jacobus Swaanswijk
Geboren15 september 1924
Amsterdam
Overleden10 mei 1994
Alkmaar
BeroepSchilder, Dichter
DBNL-profiel
  "* [http" has not been listed as valid URI scheme.[* Website

Biografie

Lucebert (1924 – 1994) was een Nederlands dichter, kunstschilder, tekenaar en lithograaf. De uitspraak van de naam Lucebert is Loetsje-bert, van Italiaans 'luce' (=licht) en Germaans 'bert' (=licht), dus tweemaal licht.

Luceberts vader was huisschilder en had een eigen zaak. Luceberts tekentalent werd ontdekt na de ULO toen hij bij zijn vader begon te werken. Met een beurs ging hij een half jaar naar het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in 1938. Daarna sloeg hij aan het zwerven. Toen hij in 1947 het aanbod van het Franciscanessenklooster in Heemskerk kreeg om voor kost en inwoning een enorme wandschildering te maken, ging hij daarmee akkoord. Omdat de zusters de wandschildering niet konden waarderen, hebben zij het geheel laten overschilderen met witte verf.

In 1949 trad Lucebert op als voorman van de Beweging van Vijftig of de Vijftigers, de groep experimentele dichters die destijds veel stof deed opwaaien. In 1949, ten tijde van de Politionele Acties, debuteerde hij met het gedicht Minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia. De bundel Triangel in de jungle / de dieren der democratie, verscheen in 1951. Al snel werd hij gezien als de Keizer der Vijftigers.

Alles van waarde is weerloos.

In de jaren '60 legde hij zich vooral toe op de beeldende kunst, die destijds 'figuratief-expressionistisch' genoemd werd. Zijn schilderwerk, dat vooral in het begin sterk beïnvloed was door Cobra, geeft blijk van een vrij pessimistisch wereldbeeld.

Vanaf 1981 brak met de bundel Oogsten in de dwaaltuin een nieuwe creatieve dichtperiode aan, waarin zijn poëzie zwarter en toch ook socialer was.

Lucebert overleed in 1994 op 69-jarige leeftijd in een ziekenhuis te Alkmaar. Hij liet zijn echtgenote, Tony Swaanswijk, vijf kinderen en twaalf kleinkinderen achter.

Tegenwoordig wordt Lucebert beschouwd als één van de grootste Nederlandstalige dichters van de twintigste eeuw. De meeste van zijn gedichten zijn gebundeld in Gedichten 1948-1963, en recenter in Verzamelde Werken, 1e druk, september 2002.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd als auteur of librettist, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Poppetgom - Studio Scarabee - 1969-02-13
Ei ei de ezel speelt schalmei - Cabamime - 1971-01-18
Fata Banana - Studio Scarabee - 1971-04-01
Dat is nou leven - Robert Kreis - 1971-04-21
Mooie kleine ritselende revolutie - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1975-06-17
Hoor de merel, ja ik luister - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1977-10-03
Helemaal goed komt het nooit - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1978-04-30
En dan komt de dag ....zingen over duistere tijden - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1981-02-07
Braaxtaal - Jaap Blonk - 1987-11-20
Beeldstorm - Dreaming Lizards - 1988-03-05
Geen dag als alle andere - ToneelWerkplaats - 1989-10-12
Luchtig literair - Stichting Rein Edzard Produkties - 1990-06-08
Rackedika! - Jaap Blonk - 1991-12-03
Oh beminnelijk litteken- een poëzie-concert - De Rode Hoed - 1992-06-16
Oh beminnelijk litteken: een poëzie-concert - De Rode Hoed - 1992-06-16
De meid slaan - Nationaal Fonds - 1993-03-25
Daaraan zul je horen dat ik het je - The Stalhouderij Theatre Company - 1993-12-02 Het lied wil niets betekenen
Het lied wil niets betekenen, daaraan zul je horen dat ik het je - The Stalhouderij Theatre Company - 1993-12-02
Een zijn zonder verandering - Henk van Ulsen - 1997-01-04
De film - ZT Hollandia - 2001-02-07
Uur U - Theater van de Verloren Tijd - 2004-04-25
In duizenderlei lijning - Theater van de Verloren Tijd - 2005-06-11
Sanitaire poëzie - Theater van de Verloren Tijd - 2005-09-12
Antigone - Hogeschool voor de Kunsten Arnhem - 2006-03-06
LovLab 6.0 - Theater van de Verloren Tijd - 2006-09-08
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstellingen waarin hij zelf is opgetreden
  • Idem waarbij hij geregistreerd werd voor het decor

Invloed

Bekend van hem is de dichtregel Alles van waarde is weerloos uit het gedicht De zeer oude zingt uit 1974.[1] De zin staat sinds de jaren 80 (of eerder) nabij Station Rotterdam Blaak in grote neon-letters op de dakrand van de Willem de Kooning academie, inclusief zijn naam. Ook op de gevel van café Trefpunt in Gent staat de dichtregel.

Het gedicht Poëzie is kinderspel uit 1968 staat sinds november 1995 in zijn geheel op een muur van het gebouw van het Vlietlandcollege aan de Apollolaan in Leiden, in het kader van een 'Muurgedichten'-project.[2][3] Hij schreef ook een liedtekst voor de Zangeres Zonder Naam (Mary Servaes), namelijk De soldatenmoeder. Ook zijn gedicht Visser van ma yuan (1953) is erg bekend.

Citaat Lucebert op gevel café Trefpunt in Gent.

Prijzen

  • 1953 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Apocrief
  • 1956 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor De beulen
  • 1962 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Terreur
  • 1965 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele poëtische oeuvre
  • 1967 - P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre
  • 1983 - Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre
  • 1990 - Jacobus van Looyprijs voor zijn gehele oeuvre

Werken

  • 1951 - Triangel in de jungle / de dieren der democratie
  • 1952 - Apocrief / de analphabetische naam
  • 1952 - De amsterdamse school
  • 1953 - Van de afgrond en de luchtmens
  • 1955 - Alfabel
  • 1957 - Amulet
  • 1959 - Val voor vliegengod
  • 1965 - Mooi uitzicht & andere kurioziteiten
  • 1965 - Gedichten 1948-1965 (onder redactie van Simon Vinkenoog)
  • 1972 - En morgen de hele wereld
  • 1974 - Verzamelde gedichten
  • 1974 - 'Ongebundelde gedichten'
  • 1981 - Oogsten in de dwaaltuin
  • 1982 - De moerasruiter uit het paradijs
  • 1989 - Troost de hysterische robot
  • 1993 - Na de helft van het leven
  • 1993 - Van de roerloze woelgeest
  • 1994 - Van de maltentige losbol
  • 2002 - Verzamelde gedichten
  • 2009 - Er is alles in de wereld (selectie door Ilja Leonard Pfeijffer)

Musea

De werken van Lucebert zijn te zien in onder andere:

  • het Stedelijk Museum Amsterdam in Amsterdam
  • het Stedelijk Museum Schiedam in Schiedam
  • het Cobra Museum voor Moderne Kunst Amstelveen in Amstelveen

In 2006 schonk de Stichting Lucebert een collectie van ca. 200 schilderijen en 2000 werken op papier aan het rijk, in beheer bij het Instituut Collectie Nederland.

  • De tentoonstelling "Lucebert (1924-1994) - Arbeiten auf Papier" is in 2007 te zien geweest in de Kunstsammlungen der Veste Coburg.[4]

Externe links

Bronnen