Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Gräfin Mariza 156002.jpg


Jula Rillo en Fritz Hirsch in Gräfin Mariza, 1936/1937. Foto: N.V. Vereenigde Fotobureaux. Collectie TIN.

NaamFritz Hirsch
Volledige naamFriedrich Joseph Hirsch
Geboren4 mei 1889
Mühlheim
Overleden10 juni 1942
Mauthausen

Fritz Hirsch (1889 - 1942) was oprichter en leider van de Fritz Hirsch Operette.

Biografie

Fritz Hirsch werd geboren als derde van de acht kinderen van Gottfried Hirsh en Henriette Wohlgemut, die in Mannheim een banketbakkerij annex lunchroom hadden. Fritz leerde eveneens het banketbakkersvak en het zag ernaar uit dat zijn leven zou verlopen als dat van zijn vader. Hij was een bekwaam vakman en zijn produkten werden verschillende malen met prijzen beloond. Fritz had een uitgesproken artistieke aanleg en droomde er in zijn jeugd van, schilder te worden.

Fritz Hirsch was een liefhebber van toneel en besloot zich aan te sluiten bij een amateurclub, waar hij al snel de erkende ster was. Het was de directeur van het Hof-theater in Mannheim die hem tijdens een van de uitvoeringen opmerkte en op wiens voorspraak hij werd toegelaten tot de Grossherzogliche Schule für Kunst und Musik. Hij kreeg er een allround opleiding: acteren, zingen, dansen, zelfs schermen en grimeren. Hij debuteerde als Gessler in Schillers Wilhelm Tell. Hij manifesteerde zich onverwachts en onbedoeld als een komisch talent. Er volgden engagementen in Königsberg, waar hij vier jaar aan het Stadt Theater verbonden was, en in Hamburg.

In 1921 haalde regisseur Leopold Jessner hem naar Berlijn. Hij maakte in de daarop volgende jaren deel uit van verschillende toneelgezelschappen. Daarnaast speelde hij in een aantal films, waaronder Fünf Frankfurter, Lumpation Vagabundus en Das Fräulein von Kasse Zwölf. Hij werd algemeen gezien als een van Duitslands beste komische acteurs. In Berlijn trad de bariton Fritz Hirsch - als partner van de beroemde Käthe Dorsch in Louis Varney's Riquet- voor het eerst op in een operette, de kunstvorm waaraan hij voorgoed zijn hart verpandde.

Toen in 1925 het operettegezelschap tijdens een tournee in het Seinpost Theater in Scheveningen speelde, werd Fritz benaderd door de sinds een paar jaar in Nederland gevestigde Duitse impresario Hugo Helm, die hem engageerde voor het volgende zomerseizoen. In 1926 kam Hirsch met een aantal medewerkers naar Nederland, om niet meer weg te gaan. Veertien jaar lang was de door Helm geëxploiteerde Princesse Schouwburg aan het Haagse Korte Voorhout de thuisbasis van het gezelschap, waaraan een keur van artiesten was verbonden en dat in het hele land een enorme populariteit genoot. Tussen 1926 en 1940 - het jaar waarin de Fritz Hirsch Operette ophield te bestaan - gingen meer dan zestig operettes in premiere. De laatste voorstelling van het gezelschap was Freut euch des lebens in de Stadsschouwburg, Amsterdam op 9 mei 1940, de avond vóór de Duitse inval.

Het leven lachte Fritz Hirsch toe. Hij voelde zich thuis in Den Haag en dat gold evenzeer voor zijn vrouw Hilda Laski en zijn zoons Gerd en Frank. Gerd wilde later filmregisseur worden en de acht jaar jongere Frank wilde een groot zanger worden. Ondanks Hirsch gehechtheid aan Nederland ging hij in 1932 - zonder het gezelschap - terug naar Duitsland. Een seizoen stond hij in Berlijn op de planken. Het was geen succesvolle comeback. Hij was het mikpunt van aanvallen van de rechtsradicale pers. Toen aan het eind van het seizoen de nationaal-socialisten de macht hadden overgenomen, keerde Hirsch definitief terug naar Nederland.

In 1936 vierde de Fritz Hirsch Operette haar tienjarig bestaan. Het succes duurde nog vier jaar. Hirsch wens om op zijn zeventigste verjaardag nog op het toneel te staan zou niet vervuld worden. Hoewel hij geen politiek geëngageerd man was, ridiculiseerde hij de Duitsers in het begin van de bezetting.

Op 29 juni 1941 werd Fritz Hirsch gevangen genomen in het zogenaamde Oranjehotel in Scheveningen, waarschijnlijk vanwege een 'overtreding' zoals het niet dragen van de jodenster. Na vier maanden werd hij vrijgelaten. Maar op 12 november werd hij opnieuw gevangen genomen en gedeporteerd naar het concentratiekamp Sachsenhausen. Op 19 mei wordt hij vervoerd naar concentratiekamp Mauthausen waar hij op 10 juni 1942 in overlijdt door uitputting.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de v oorstellingen die in première zijn gebracht en waarin hij is op getreden, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Die Frau ohne Schleier - Neues Theater Am Zoo, Berlin Gezelschap Gustav Charlé - 1925-07-18
Das Teufelsmádel - Neues Theater am Zoo, Berlijn - Gezelschap Gustav Charlé - 1925-08-08
Der Mustergatte - Neues Theater am Zoo, Berlin - Gezelschap Gustav Charlé - 1925-08-20
Das blonde Wunder - Fritz Hirsch Operette - 1926-05-19
Charley's Tante - Fritz Hirsch Operette - 1926-06-03
Ein Walzertraum - Fritz Hirsch Operette - 1926-06-12
Das Dreimäderlhaus - Fritz Hirsch Operette - 1926-07-03
Die Frau ohne Schleier - Fritz Hirsch Operette - 1926-11-03
Der Vetter aus Batavia - Fritz Hirsch Operette - 1927-03-29
Die Dollarprinzessin - Fritz Hirsch Operette - 1927-07-01
Der fidele Bauer - Fritz Hirsch Operette - 1927-07-29
Die lustige Witwe - Fritz Hirsch Operette - 1927-09-20
Wie einst im Mai - Fritz Hirsch Operette - 1927-10-28
Die keusche Susanne - Fritz Hirsch Operette - 1927-12-02
Ich hab' mein Herz in Heidelberg verloren - Fritz Hirsch Operette - 1927-12-30
Gräfin Mariza - Fritz Hirsch Operette - 1928-03-16
Des Dichters Heine erste Liebe - Fritz Hirsch Operette - 1928-06-15
Die Fledermaus - Fritz Hirsch Operette - 1928-07-07
Ein rheinisches Mädel - Fritz Hirsch Operette - 1928-08-21
Die Czardasfürstin - Fritz Hirsch Operette - 1928-11-03
An der schönen blauen Donau ! - Fritz Hirsch Operette - 1928-12-31
Ich küsse ihre Hand Madame! - Fritz Hirsch Operette - 1929-03-27
Friederike - Fritz Hirsch Operette - 1929-07-16
Die bajadère - Fritz Hirsch Operette - 1929-08-30
Wenn der weisse Flieder wieder blüht! - Fritz Hirsch Operette - 1929-12-04
Das Märchen vom Glück - Fritz Hirsch Operette - 1930-04-17
Wenn du einmal dein Herz verschenkst! - Fritz Hirsch Operette - 1930-09-10
Victoria und ihr Husar - Fritz Hirsch Operette - 1930-12-04
Zigeunerweisen - Fritz Hirsch Operette - 1931-03-13
Wenn zwei sich lieben! - Fritz Hirsch Operette - 1931-04-14
Walzer aus Wien - Fritz Hirsch Operette - 1931-08-04
Brennende Herzen - Fritz Hirsch Operette - 1931-09-03
An der Donau hab' ich mein Mädel geküsst - Fritz Hirsch Operette - 1931-12-22
Rund um die Liebe - Fritz Hirsch Operette - 1932-01-22
Wenn die kleinen Veilchen blühen... - Fritz Hirsch Operette - 1932-04-01
Die Blume von Hawaii - Fritz Hirsch Operette - 1932-11-25
Zu jedem kommt einmal das Glück!! - Fritz Hirsch Operette - 1933-01-05
Ball im Savoy - Fritz Hirsch Operette - 1933-03-10
Paganini - Fritz Hirsch Operette - 1933-05-20
Die Dubarry - Fritz Hirsch Operette - 1933-07-21
Im weissen Röss'l (In 't witte paard) - Fritz Hirsch Operette - 1933-08-29
2 Herzen im 3/4 Takt - Fritz Hirsch Operette - 1933-12-20
Liebe blüht auf allen Wegen - Fritz Hirsch Operette - 1934-03-24
Für dich, Marie Louise! - Fritz Hirsch Operette - 1934-05-18
Wir walzen in den Himmel hinein - Fritz Hirsch Operette - 1934-09-21
Die Fledermaus - Fritz Hirsch Operette - 1934-11-16
Ein Frühlingstraum im alten Wien - Fritz Hirsch Operette - 1934-12-14
Mein Liebchen wohnt am Donaustrand - Fritz Hirsch Operette - 1935-03-14
Die Cszárdásfürstin - Fritz Hirsch Operette - 1935-07-30
Alles für mein Mädchen - Fritz Hirsch Operette - 1935-08-23
Ein Walzertraum - Fritz Hirsch Operette - 1935-11-29
Wien, Wien, nur du allein! - Fritz Hirsch Operette - 1935-12-23
Es war einmal ein Musikus ...! - Fritz Hirsch Operette - 1936-04-11
Rosen aus dem Süden (Gasparone) - Fritz Hirsch Operette - 1936-06-03
Ich habe in Wien einen Walzer getanzt! - Fritz Hirsch Operette - 1936-08-07
Sissy - Fritz Hisch Operette - 1936-09-24
Prinzenhochzeit - Fritz Hirsch Operette - 1936-12-22
Wenn der weisse Flieder wieder blüht - Fritz Hirsch Operette - 1937-03-16
Gräfin Mariza - Fritz Hirsch Operette - 1937-07-23
Sag'beim Abschied leise Servus! - Fritz Hirsch Operette - 1937-09-25
Warum lügst du, Chérie? - Fritz Hirsch Operette - 1937-12-03
Die lustige Witwe - Fritz Hirsch Operette - 1938-04-08
Hör' mein Lied, Violetta - Fritz Hirsch Operette - 1938-08-02
Bei mir bist du schön - Fritz Hirsch Operette - 1938-10-08
Es war einmal ein Walzer - Fritz Hirsch Operette - 1938-12-24
Frühlingsreise mit dir (Wo die Lerche singt) - Fritz Hirsch Operette - 1939-03-16
Bel Ami - Fritz Hirsch Operette - 1939-05-17
Die kleine Hoheit - Fritz Hirsch Operette - 1939-08-11
Freut euch des Lebens - Fritz Hirsch Operette - 1939-12-22
Der Graf von Luxemburg - Fritz Hirsch Operette - 1940-03-23

Externe Links

Bronnen

  • Dominicus, Henny E. Mauthausen, een gedenkboek. Amsterdam. St.Vrnd Mauthausen. 2e herz.dr.1999.
  • Productiedatabase