Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portret van Andries Voitus van Hamme in een dans 99933.jpg


Andries van Hamme in een dans, albuminedruk, ca. 1860.

NaamAndries Voitus van Hamme
Volledige naamAndreas Petrus Voitus van Hamme
Geboortedatum16 maart 1796
Geboorteplaats Amsterdam
Overlijdensdatum9 oktober 1868
Overlijdensplaats Amsterdam
BeroepChoreograaf, Balletmeester, Danser
DisciplineDans
TrefwoordenBallet
VIAF-profiel46063476

Biografie

Andries Voitus van Hamme (1796 – 1868) was danser, dansmeester en schouwburgdirecteur. Zowel de vader (Van Hamme) als de moeder (Voitus van Pol) van Andries Voitus van Hamme stamde uit een theater- en dansfamilie. Waarschijnlijk betrad Andries van Hamme al op zesjarige leeftijd het toneel van de Hollandschen Schouwburg. Hij trouwde twee keer en kreeg negen kinderen, van wie er vier later ook als danser zijn gaan optreden.

Van Hammes leermeester was Jan van Well. Vanaf het seizoen 1815/1816 vertolkte Van Hamme tientallen jaren lang Arlequin-rollen in de Harlekinades van Van Well. Na diens dood ging hij zelf stukken maken, soms teruggrijpend op het werk van zijn meester, maar ook maakte hij eigen werk. De toover-lamp uit 1825 was zijn eerste succes, een harlekinade met een Aladdin-thema, die zeventien keer werd opgevoerd. In 1818 werd hij benoemd als balletmeester van de Amsterdamse schouwburg, een positie die hij tot zijn dood zou houden.

Vanuit deze positie heeft Van Hamme een groot oeuvre weten op te bouwen - deels eigen werk, deels bewerkingen van buitenlandse producties. Dat oeuvre bestond uit alle toen bekende balletsoorten: harlekinades, dramatische en komische balletpantomimes, balletdivertissementen en balletintermezzi bij opera’s, zangspelen en toneelstukken. De inspiratie voor zijn eigen balletpantomimes vond hij onder andere in de literatuur (Jacob Cats’ ridderverhalen, de verhalen van Moeder de Gans, sprookjes) maar hij bewerkte ook operaplots en melodrama’s. In zijn vroege werk is al een sterke hang naar de romantiek te vinden. Thema’s als het avontuur, het vreemde en exotische komen vaak terug, geheel in lijn met de smaak van de tijd. Van Hamme danste zelf vaak ook mee in zijn eigen balletten. Aan het eind van zijn leven had hij ongeveer tweehonderd balletten op zijn naam staan.

In 1841 nam Van Hamme met zes anderen het bestuur van de Amsterdamse Stadsschouwburg over. Al snel kwam het uitgevoerde repertoire onder invloed van Van Hamme en Jan Eduard de Vries. Zij probeerden de inkomsten te verhogen met pakkende melodrama’s en balletten. Het romantisch ballet was toen echter net over zijn hoogtepunt heen. Vanaf 1840 werd er in de balletten meer en meer gefocust op het spektakel en het entertainment.

Ondanks dat was Van Hamme in zijn tijd een veel geroemde figuur. Dat blijkt ook uit de vele benefietvoorstellingen die voor hem zijn gehouden, zoals in 1858 ter ere van zijn vijftigjarige verbintenis aan de Amsterdamse schouwburg. Uiteindelijk heeft hij ongeveer 200 balletten gemaakt, de laatste in 1867.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan met een choreografie van hem, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Victorijn of Het weeskind en de moordenaar - Amsterdam Stadsschouwburg - 1826-03-04
Arlequin gelukkig visscher - Amsterdam Stadsschouwburg - 1828-01-19
Arlequin op de kermis, of het huur- en verhuur- kantoor - Amsterdam Stadsschouwburg - 1829-09-14
De belagchelijke landjonker of het vastenavondfeest te Marseille - Amsterdam Stadsschouwburg - 1829-10-14
Pierrot bruidegom of De gedaante-verwisseling van Arlequin - Stadsschouwburg (Amsterdam) (1774-1890) - 1830-01-25
Het kasteel van Mac-Gregor - Amsterdam Stadsschouwburg - 1830-03-31
Pantalon Mr. Broodbakker of Arlequin begunstigd door de liefde - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-09-03
De roem van twintig eeuwen - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-09-19
Een nieuw groot divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-11-19
Pantalon Bloemist, of Arlequin begunstigd door Amor en Momus - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-12-08
De schaking van Akschida - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-03-03
Arlequin schoenlapper, of de triomf de liefde - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-03-29
Pantalon Mr. Timmerman, of Arlequin begunstigd door de toovergodin Adirah - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-05-03
Arlequin op het eiland der Polichinellen - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-09-01
Een sluit-ballet - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-10-06
Orsino en Laurette - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-10-13
Eginhart en Emma of De mandragende maagd - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-11-29
Roosje en Colas of De bedrogen medeminnaar - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-12-20
Arlequin standbeeld - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-02-09
Zemire en Azor of De schoone en het monster - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-03-27
De herderin soldaat - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-06-04
Amina en Zobeïde - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-10-26
Een sluit-ballet (z.t.) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-10-26
Arlequin en Pierrot medeminnaars - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-11-30
Robbert de boeteling - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-01-16
Pantalon Paruikenmaker of De geestverschijning van Arlequin - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-01-30
Pantalon paruikenmaker, of de geestverschijning van Arlequin - Stadsschouwburg (Amsterdam) (1774-1890) - 1834-02-10
Saffo - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-03-22
De Korsikanen - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-05-03
Arlequin schoenmaker - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-09-06
Een groot divertissement (z.t.) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-10-06
De smokkelaars - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-10-11
De Hongaarsche deserteur - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-10-25
Het kasteel van Mac-Gregor - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-12-03
Valeria - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-01-14
Belagchelijke landjonker of Het vasten-avond feest te Marseille - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-02-14
Arlequin en Elamire - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-04-04
Het vasten-avond feest te Marseille - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-04-30
Don Juan of De steenen gast - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-05-02
Een divertissement (z.t.) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-09-03
Arlequin en Colombine of De Overtoomsche palingmarkt - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-09-12
De toover-ring - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-10-10
De dansomanie of De danszucht - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-11-18
De minnares Huzaar - Amsterdam Stadsschouwburg - 1835-12-05
Brama en Zoloé of De verliefde Bayadere - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-01-07
Fleur d'Épine of De triumf van Arlequin door tooverkunst - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-02-26
De barbier van Sevilien - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-03-26
Victorijn, of het weeskind en de moordenaar - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-04-28
Uthal en Malvina - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-05-07
Een groot divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-08-24
Pantalon medeminnaar van Arlequin - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-09-03
De wispelturige - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-09-28
Odoardo - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-10-15
De slaapwandelaarster - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-11-19
Het matrozenfeest - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-12-01
Het sprakelooze meisje van Portici - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-01-11
Kia-King - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-02-25
Wit en zwart, of de standverwisseling van Arlequin - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-04-08
De bruid van Lammermoor - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-05-11
Georgette en Colas, of het dubbel huwelijk - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-05-13
De logeergasten of Arlequin boodschaplooper - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-09-06
Een divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-09-27
Aladyn of De wonderlamp - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-10-14
Vondels droom - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-01-06
Arlequin op het gemaskerd bal - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-01-24
Jenny of Het geheim huwelijk - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-02-17
De twee gebroeders of De gevaren van het spel - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-03-03
Asmodëus - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-04-07
Soliman de tweede, of De drie sultanes - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-04-11
Een groot divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-10-06
Abou-Hassan - Stadsschouwburg (Amsterdam) (1774-1890) - 1838-10-13
De schoone slaapster - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-12-01
De opstand in het serail - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-02-02
Het laatste bedrijf van het ballet de opstand in het serail - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-03-23
De twee laatste bedrijven van het ballet de opstand in het serail - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-03-27
Arlequin op het toover-eiland - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-04-06
Een slot-divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-08-21
Arlequin, bediende van Pantalon, koffijhuishouder en restaurateur - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-08-31
Het Nederlandsche volksfeest - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-09-24
Een divertissement - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-11-27
… overige resultaten
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstelling waarin hij zelf is opgetreden
  • Idem de voorstelling die hij heeft geregisseerd< br/>
  • Idem waarbij hij geregistreerd werd als auteur
  • Idem waarbij hij geregistreerd werd voor de muziek

Jubilea

  • 25-jarig jubileum in de Stadsschouwburg op 8-12-1831.
  • 40-jarig jubileum in de Stadsschouwburg op 6-1-1848.
  • 50-jarig jubileum in de Stadsschouwburg op 21-4-1858.
  • 60-jarig jubileum in de Stadsschouwburg op 16-2-1863.
  • 66-jaar in de Stadsschouwburg op 15-4-1868.

Overig

  • Gehuwd met Maria Colpaar (overleden 30-9-1834).
  • Gehuwd met Margaretha Rosina Henrietta Bia op 27-5-1835.
  • Ouders J.F. van Hamme en G.C. Voitus (van Poll).

Bronnen

  • Hans Uitman, De schouwburg liep vol wanneer het ballet begon: Hoogtepunten van het romantische ballet in Amsterdam (1836 – 1861), Amsterdam: Theater Instituut Nerderland, 2001
  • J.A. Worp, Geschiedenis van den Amsterdamschen schouwburg. Amsterdam 1920