De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Salon-des-Variétés.jpg


Foto van de Salon des Variétés in de Amstelstraat in Amsterdam. 1889. Collectie TIN.

NaamSalon des Variétés, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheatergebouw
ThemaRevue, Operette, Vaudeville
ArchitectI. Feije
Bouwjaar1844
Openingsdatum26 augustus 1844

Informatie

  • Naam: Salon des Variétés
  • Adres: Amstelstraat 3
  • Oorspronkelijk gebouwd als: Wagenhuis en stalling, in 1844 verbouwd tot theater
  • Opdrachtgevers: Israël Pierre Boas, Nathan Judels en Salomon van Biene
  • Openingsvoorstelling: Inwijdingscantate van Aron Wolff Berlijn; Frontin gehuwd en vrijgezel; Het koffiehuis der tooneelspelers, kluchtige vaudevilles
  • Sluiting als theater: 1903

Geschiedenis

Affiche van de revue De Doofpot, 1891. Litho, ontwerp Gebr. Braakensiek.Collectie TIN.
Van 1844 tot 1869 voerden Boas en Judels de directie over hun Salon, waar in 1861 Louis Bouwmeester als negentienjarige debuteerde in Fridolin, of de gang naar de ijzersmelterij van F. von Holbein. De Salon heeft een belangrijke rol gespeeld in de toneelvernieuwing in Nederland aan het eind van de negentiende eeuw. Eerder dan in de Stadsschouwburg werden er stukken van vernieuwers als Henrik Ibsen opgevoerd. Haar grootste succes echter beleefde de Salon in 1891 met de revue De doofpot, een satire op het uit de hand gelopen optreden van de Amsterdamse politie bij een bezoek van de Duitse keizer.

Op 14 september 1903 werden de ‘gebouwen en erven’ van de Salon geveild. Koper was de N.V. Rapiditas. Uit de beschrijving van de inboedel bij de veiling valt op te maken dat het toneel geen ondermachinerie bezat. De stallesplaatsen bestonden uit banken met veertien zitplaatsen van 48 x 40 cm; in de parterre had de toeschouwer 36 x 34 cm ter beschikking. In de veilingcatalogus wordt, behalve van 544 stoelen, ook melding gemaakt van een uitgebreide collectie zetstukken, achterdoeken en friezen. Het gebouw werd gesloopt, maar in 1906 werd op dezelfde plek café-concert De Nieuwe Karseboom opgetrokken.

De Salon des Variétés kende, in tegenstelling tot andere soortgelijke theaters, geen rangen. Er heerste een ongedwongen sfeer; tijdens de voorstelling werd er gerookt en de bediening ging gewoon door. De entree bedroeg 75 cent ‘in vertering’. De stamgasten konden er elk moment binnenkomen of weggaan.

Interieur

Met haar twee balkons en vrij smalle zaal leek deze Salon erg veel op de Salon des Variétés in de Nes. De bezoeker kwam via een vestibule in de zaal, waar voor het publiek banken stonden. Alleen de loges hadden met rood leer beklede stoelen.

Exterieur

Exterieur van de Salon des Variétés in Amsterdam, houtgravure 1844. Collectie TIN. De Salon des Variétés, pen en aquarel door Herman Misset, 1904. Collectie TIN.

De oorspronkelijke gevel van de Salon des Variétés was drie traveeën breed, met een timpaan en een nis met een beeld van Apollo. Op de gevel stonden de namen Boas, Judels en Van Biene. Na 1851 werd een aantal belendende panden aangekocht en bij de Salon getrokken. De ingang werd hierdoor verplaatst.

De Salon des Variétés, met affiches van de revue De Nieuwe Haring, 1902. Fotograaf onbekend. Collectie TIN.

Bronnen

  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007