De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Martha Graham and Bertram Ross.jpg


Portrait of Martha Graham and Bertram Ross (1961 June 27)

NaamMartha Graham
Geboren11 mei 1894
Allegheny
Overleden1 april 1991
New York
BeroepChoreograaf, Danser
DisciplineDans
TrefwoordenModerne dans
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Martha Graham (1894-1991) was een bekende Amerikaanse danseres en choreografe. Ze wordt beschouwd als de grondlegger van de moderne dans en er wordt vaak over haar gezegd dat ze van onschatbare waarde is geweest voor de dansgeschiedenis.

Zij werd geboren in Allegheny, tegenwoordig deel van Pittsburgh (Pennsylvania). Haar opleiding genoot ze in Denishawn school, waar de eerste professionele dansopleiding in Amerika was. Hierna was zij actief als choreografe en danseres. Zij stichtte in 1929 haar eigen dansgroep de Martha Graham Dance Company. Haar hele verdere leven heeft in het teken gestaan van dans. Tot op zeer hoge leeftijd is zij blijven dansen en choreograferen. Martha Graham overleed op 96-jarige leeftijd. Ze wordt nog vaak genoemd in de pers doordat ze een jonge, nog onbekende Madonna eind jaren zeventig/begin jaren tachtig gecoacht heeft. De Deense koningin onderscheidde haar met de exclusieve medaille "Ingenio et Arti".

Waar Graham vooral bekend om staat, is haar manier van dansen, die expressionistisch en experimenteel van aard was. Zij ontwikkelde een geheel eigen techniek, die ook wel de ‘Grahamtechniek’ wordt genoemd. Deze techniek gaat uit van het ritme van de ademhaling. Ook het dansen vanuit de buik staat centraal. De buik vormt het centrum van het lichaam en tevens het centrum van het gevoel. De basis van de Grahamtechniek wordt gevormd door het spannen en ontspannen van spieren, ook bekend als 'contraction en release.

De Grahamtechniek

Een ander aspect dat in de techniek van Graham duidelijk naar voren komt is het contact van de danser met de grond. Graham beschouwde de vloer als het landschap van de danser. Vanuit deze filosofie creëerde zij ook bewegingen die zittend of zelfs liggend uitgevoerd moesten worden.

De techniek die Graham ontwikkelde stond hierdoor haaks op het academische (klassieke) ballet. Bestond het klassiek ballet uit strikte voorschriften over hoe de dans moest worden vormgegeven, Graham nam het gevoel als drijfveer. Een andere grote tegenstelling werd gevormd door het schoeisel dat gebruikt werd. In het academisch ballet was het gangbaar om spitzen te dragen, waarmee de danser los kon komen van de aarde en als het ware kon zweven. Graham danste echter op blote voeten om het contact met de grond zoveel mogelijk te behouden.

Zie verder wikipedia of uitgebreider wikipedia in het Engels

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest met een choreografie van haar, alsmede haar overige bijdragen aan voorstellingen, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Errand into the Maze - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Death and Entrances - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Appalachian Spring - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Letter to The World - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Canticle for Innocent Comedians - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Theater for a Voyage - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Diversion of Angels - Martha Graham Dance Company - 1954-03-23
Legend of Judith - Martha Graham Dance Company - 1962-12-13
Embattled Garden - Martha Graham Dance Company - 1962-12-13
Acrobats of God - Martha Graham Dance Company - 1962-12-13
Phaedra - Martha Graham Dance Company - 1962-12-14
Secular Games - Martha Graham Dance Company - 1962-12-14
Seraphic Dialogue - Martha Graham Dance Company - 1962-12-14
Clytemnestra - Martha Graham Dance Company - 1962-12-16
Errand into The Maze - Holland Festival - 1968-06-16
Caves of The Heart - Holland Festival - 1968-06-17
Embattled Garden - Holland Festival - 1968-06-19
Lamentation - Holland Festival - 1976-06-19
Night Journey - Holland Festival - 1976-06-19
Errand into The Maze - Holland Festival - 1976-06-20
Appalachian Spring - Holland Festival - 1976-06-20
Cave of The Heart - Holland Festival - 1976-06-20
Diversion of Angels - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Il serenata morisca - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Lamentation - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
The Rite of Spring - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Tanagra - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Temptations of The Moon - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Frontier - Martha Graham Dance Company - 1987-02-27
Night Journey - Martha Graham Dance Company - 1988-03-24
Acts of Light - Martha Graham Dance Company - 1988-04-21
Circe - Martha Graham Dance Company - 1988-04-21
Heretic - Martha Graham Dance Company - 1988-04-21
Errand into The Maze - Martha Graham Dance Company - 1988-04-24
Diversion of Angels - Het Nationale Ballet - 1993-02-12
Lamentation - Martha Graham Dance Company - 1996-04-17
Maple Leaf Rag - Martha Graham Dance Company - 1996-04-17
Spectre / Steps in The Street / Prelude to Action - Martha Graham Dance Company - 1996-04-17
Embattled Garden - Het Nationale Ballet - 1996-11-12
Lamentation - Het Nationale Ballet - 1996-11-12
Acts of Light - Het Nationale Ballet - 1999-03-19
Errand into The Maze - Het Nationale Ballet - 1999-11-10
Helios uit Acts of Light - Het Nationale Ballet - 2003-06-22
Sketches from Chronicle - Martha Graham Dance Company - 2006-08-05
Embattled Garden - Martha Graham Dance Company - 2006-08-05
Acts of Light - Martha Graham Dance Company - 2006-08-05
The legend is back! - Martha Graham Dance Company - 2018-02-07
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstellingen waarin zij zelf is opgetreden
  • Idem de voorstellingen waarbij zij geregistreerd werd voor de kostuums

In haar leven heeft Martha Graham 176 balletten gemaakt. Deze worden vooral gekenmerkt door een hoge complexiteit en een hoog emotiegehalte. Haar choreografieën worden ook wel psychodrama’s genoemd, omdat ze zich hierin richtte op de ziel van de mens en zijn aller-diepste oergevoelens.

Bronnen