Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

Witold Gombrowicz (1904 - 1969), was een Poolse schrijver van verhalen, romans, toneelstukken, dagboeken en essays.

Gombrowicz was afkomstig uit een gegoede familie en studeerde rechten aan de Universiteit Warschau en filosofie en economie aan het Institut des Hautes Etudes Internationales in Parijs. In 1933 publiceerde hij zijn eerste bundel korte verhalen onder de titel Pamiętnik z okresu dojrzewania. In augustus 1939, vlak voor de Duitse inval in Polen, vertrekt hij naar Buenos Aires, Argentinië, waar hij aanvankelijk zo moeilijk kon rondkomen dat hij begrafenissen van volslagen vreemden bezocht om aan eten te komen. Later vindt hij een vaste betrekking bij de Banco Polaco, de Argentijnse tak van de Poolse staatsbank. In 1964 vestigt hij zich in Royaumont, bij Parijs; later dat jaar verhuist hij naar Vence, bij Nice. Veel van zijn werk werd gepubliceerd in het Poolse emigrantentijdschrift Kultura, van Jerzy Giedroyć. In het communistische Polen was het werk van Gombrowicz lang verboden. Gombrowicz wordt samen met Bruno Schulz en Stanisław Ignacy Witkiewicz beschouwd als een van voormannen van de Poolse avantgarde.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur

 
Yvonne - Studententoneel en Studentencabaret - 1967-03-12
Yvonne - Toneelgroep Centrum - 1967-09-08
Het huwelijk - Stichting Nieuw Rotterdams Toneel - 1968-04-20
Ik - Ton Pompert - 1985-02-21
Ik - Lantaren / Venster Producties - 1985-02-21
Yvonne - De Zaak - 1986-03-21
Op de keukentrap - Stichting Theaterunie - 1986-09-19
Modes - Grand Theatre Producties - 1987-05-20
Yvonne - Teneeter - 1987-11-07
Het kunstmatige paradijs - Theatergroep Uz - 1987-11-13
Het huwelijk - P.T.T. (Paleis Toneel Theater) - 1988-09-13
Geschiedenis - De Pragmatici - 1990-09-15
Yvonne, Yvonne - TheaterTeater VZW - 1991-01-10
Yvonne - TheaterTeater VZW - 1991-01-10 Yvonne
Yvonne - Art & Pro - 1991-01-12
Blicken - Wouter Steenbergen - 1991-03-23
Witold / Maagdelijkheid - Stichting Toneelschuur Producties - 1991-10-15
Een kleine remedie tegen de hoest - Stichting Toneelschuur Producties - 1993-01-07
Groeten uit Hotel Halfweg - Stichting Theaterwerkplaats Limburg Het Kruis van Bourgondië - 1993-05-08
De memoires van Stefan Czarniecki - Maten V.Z.W. - 1995-05-22
Een kogelronde nul - Veem House for Performance - 1996-05-11
Goya - Theatergroep Tzara - 1997-10-01
Yvonne prinses van Bourgondië - Theaterschool - 2000-11-24
Ksztalt - Toneelgroep Oostpool - 2010-06-12
Yvonne, prinses van Bourgondië - Tibaldus - 2017-08-09
Het huwelijk - Toneelhuis - 2019-08-10

Literaire werk

Gombrowicz' literaire werk kenmerkt zich door een zekere obsessieve sacraliteit, waarbij op het eerste gezicht onbeduidende zaken en handelingen tot in het absurde worden uitvergroot. De personages in zijn romans en verhalen zijn vaak slachtoffers van een op de spits gedreven, groteske logica, waarop ze zelf geen vat lijken te hebben en waarin ze hun identiteit geheel lijken te verliezen. Dit levert vaak hilarische situaties op, die echter niet een louter onderhoudende functie hebben, maar de vraag naar betekenis en eigenheid een zekere urgentie verlenen.

Gombrowicz' bekendste roman is ongetwijfeld 'Ferdydurke' uit 1937, waarin een volwassen man terug naar school wordt gestuurd om weer onvolwassen te worden. De roman werd geprezen door Bruno Schulz en Zofia Nałkowska. Andere noemenswaardige romans zijn 'Trans-Atlantisch, 'Pornografie' en 'Kosmos' die door velen als zijn meest geslaagde roman wordt beschouwd. Naast zijn romans hield hij een uitgebreid dagboek bij en schreef hij enkele absurdistische toneelstukken. Zijn werk wordt vaak vergeleken met Kafka, Samuel Beckett, Eugène Ionesco, en de Franse existentialisten.

Het nagenoeg volledige werk van Gombrowicz is op basis van de Franse en Duitse vertalingen in het Nederlands vertaald door Paul Beers.

Enkele in het Nederlands vertaalde werken

  • Dagboek
  • De beheksten
  • Ferdydurke
  • Kosmos
  • Pornografie
  • Trans-Atlantisch
  • Toneel

Externe link

Bronnen