Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Sam Shepard (1943-2017) was een Amerikaans acteur, scenarist en toneelschrijver. Hij werd voor zijn bijrol in The Right Stuff genomineerd voor een Academy Award en voor zijn hoofdrol in Dash and Lilly voor zowel een Emmy Award als een Golden Globe.

Shepards geschreven werk is dikwijls brutaal en absurdistisch. Hij acteert zowel op het toneel als in films.

Biografie

Shepard werkte als tiener op een ranch. Zijn vader Samuel Shepard Rogers VI was een leraar, landbouwer en bommenwerperpiloot in de Tweede Wereldoorlog. Zijn moeder was een lerares afkomstig uit Chicago. Na zijn middelbare school volgde Shepard kort hoger onderwijs, maar stopte om bij een reizend theater te gaan. Hij ontsnapte aan de dienstplicht voor Vietnam door zich voor te doen als een heroïneverslaafde. Hij was drummer bij de rockgroep Holy Modal Rounders.

Shepard hield zich erg bezig met de off-off-Broadway-theaterscene in New York vanaf zijn negentiende. Hoewel zijn stukken op meerdere plaatsen gespeeld werden, was hij het meest verbonden aan het Theatre Genesis. Af en toe speelde hij zelf toneel, maar tot de late jaren 70 hield hij zich het meest met schrijven bezig. Hij schreef vooral voor het theater, maar ook voor het scherm, zoals voor Me and My Brother (1968) en Antonioni]]'s [[Zabriskie Point (1970). Zijn vroege sciencefictionstuk The Unseen Hand beïnvloedde de Rocky Horror Show van Richard O'Brien. Hij verbleef drie jaar in Engeland en verhuisde dan naar de San Francisco Bay Area. Bekende werken uit die tijd zijn Buried Child, Curse of the Starving Class in 1978, True West in 1980 en A Lie of the Mind in 1985. Hij werkte ook samen met Bob Dylan, eerst met de surrealistische film Renaldo and Clara en later met de 11 minuten durende song "Brownsville Girl", van het album Knocked Out Loaded uit 1986.

Shepard begon zijn acteercarrière pas echt toen hij als knappe maar ongelukkige landeigenaar speelde in Days of Heaven van Terrence Malick (1978), met als medeacteurs Richard Gere en Brooke Adams. Dit leidde tot meer belangrijke rollen, zoals zijn vertolking van Chuck Yeager in The Right Stuff, die hem een Oscar-nominatie opleverde in 1984. By 1986 werd een van zijn stukken, Fool for Love, verfilmd door Robert Altman; zijn stuk A Lie of the Mind speelde op Broadway met veel bekende acteurs zoals Harvey Keitel en Geraldine Page; hij leefde samen met Jessica Lange]; en hij speelde voortdurend in films - dit alles bracht hem zelfs op de cover van Newsweek.

In de loop der jaren heeft Shepard veel lesgegeven over het schrijven van toneelstukken en andere aspecten van het theater, in allerlei workshops, festivals en universiteiten. In 1986 werd hij verkozen als lid van The American Academy of Arts and Letters.

In 2000 toonde Shepard zijn dankbaarheid aan het Magic Theatre door zijn stuk The Late Henry Moss als benefiet in San Francisco op te voeren. De cast bestond onder andere uit Nick Nolte, [Sean Penn Sean Penn], Woody Harrelson, en Cheech Marin, en de vertoning was drie maanden aan een stuk uitverkocht.

In 2007 speelde Shepard banjo op de cover door Patti Smith van Smells Like Teen Spirit van Nirvana op haar album Twelve.

Shepard was samen met actrice Joyce Aaron, en daarna trouwde hij met O-Lan Jones van 1969 tot 1984. Ze kregen samen een zoon. Daarna had hij een relatie met zangeres Patti Smith. Hij ontmoette actrice Jessica Lange op de set van Frances waarin ze beiden speelden. Sindsdien zijn ze samen gebleven, en ze hebben twee kinderen.

Zijn stuk Buried Child kreeg een Pulitzer-prijs voor drama in 1979.

Voor zijn vertolking van de testpiloot Chuck Yeager in de film The Right Stuff kreeg Shepard Oscar-nominatie voor beste mannelijke bijrol in 1983.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan, c.q. in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd als auteur, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Melodrama Play - Mickery - 1967-08-18
De moeder van Icarus - Studententoneel en Studentencabaret - 1968-05-16
Luizenspul - Studententoneel en Studentencabaret - 1968-05-16
La turista - Studententoneel en Studentencabaret - 1969-02-11
La turista - Parijs American Center for Students and Artists - 1969-07-02
Red Cross - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-11-13
Chicago - Stichting Toneelgroep Studio - 1969-11-13
The Holy Ghostly - Holland Festival - 1970-06-30
Melodrama Play - Holland Festival - 1970-06-30
Oh! Calcutta! - N.V. Limelight Theaterproducties - 1971-07-02
Action - Stichting Mickery Workshop - 1974-10-22
Angel City - ESTA - 1979-08-08
Bloed van de hongerlijders - Zuidelijk Toneel Globe - 1979-11-13
Angel City - Projekttheater - 1980-02-22
Brecht in 1984 - Toneelraad Rotterdam/Kerngroep Bijzondere Projecten/Moving Being - 1981-09-19
Wild West - Zuidelijk Toneel Globe - 1983-05-20
Tooth of Crime - Black Theatre Co-operative - 1984-04-03
Verloren erf - Toneelgroep Theater - 1985-03-16
Verscheurde liefde - Haagse Comedie - 1985-06-05
Fool for Love - American Repertory Theatre - 1985-10-16
True West - Theatergroep Terra - 1985-11-14
Het treurige lied van Pecos Bill op de avond voordat hij zijn vrouw vermoordde - RO Theater - 1986-04-08
True West - Theaterschool - 1986-04-11
La turista - Motor - 1986-12-04
Vuur in de sneeuw - RO Theater - 1987-09-26
Angel City - Stichting Turista - 1987-11-21
Stemmen - Brandtheater - 1987-11-26
Rode Kruis - Brandtheater - 1987-11-26
Fool for Love - Stichting B. Bedrijven - 1988-01-21
Action - De Zaak - 1988-04-06
Curse of The Starving Class - Stalhouderij Theatre Company - 1989-03-15
Bye Bye Baby - ZEP Uitvoerende kunsten - 1989-05-11
Het ware westen - Sweat Produkties - 1989-11-16
Chicago - Sam Shepard Festival - 1989-11-21
Rotstuin - Sam Shepard Festival - 1989-11-21
Cowboys -2 - Sam Shepard Festival - 1989-11-21
Red Cross - Sam Shepard Festival - 1989-11-21
Landschap van een paardedromer - Sam Shepard Festival - 1989-11-21
Spreken in tongen - Sam Shepard Festival - 1989-11-28
Moordbeest - Sam Shepard Festival - 1989-11-28
The War in Heaven - Sam Shepard Festival - 1989-11-28
De moeder van Icarus - Sam Shepard Festival - 1989-11-28
Melodrama Play with Music - Sam Shepard Festival - 1989-11-28
True West - LEST - 1990-02-22
Seduced - Lantaren / Venster Producties - 1990-03-08
Twice Hilda - Fractured Fables - 1990-11-07
True West - Stichting Coyote - 1990-11-20
Wilde liefde - Stichting Memory Lane - 1991-12-12
Verscheurde liefde - Plaza Productie - 1992-06-11
De moeder van Icarus - Hogeschool Eindhoven - 1992-11-30
True West - Stichting Memory Lane - 1993-01-28
Liefde - ZID Theater - 1993-02-12
De moeder van Icarus - Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten - 1993-06-18
True West (Stadscoyotes) - Toneelgroep De Appel - 1994-05-27
Het ware westen - Stichting Provadja Produkties - 1994-08-23
True West - Toneelspelersgezelschap STAN - 1995-03-07
Fool for Love - Theaterschool - 1995-06-21
Lust for Life - Amphitheater - 1996-02-01
States of Shock - Stichting Coyote - 1996-05-16
Melodrama Play - Amphitheater - 1996-06-27
Fool for Love - De Nieuw Amsterdam - 1997-04-25
Gek van liefde - R.E. Produkties B.V. - 1997-10-13
De moeder van Icarus - De Theatermakers - 1999-02-17
Curse - Productiehuis voor Jongerentheater 'n Meeuw - 2000-02-26
Fool for Love - Het Zuidelijk Toneel - 2000-09-15
Bloedarm - Toneelhuis - 2002-09-24
De gelogen gedachte - Toneelgroep Oostpool - 2003-02-26
Vuur in de sneeuw - Theatergroep Zeenzucht - 2003-03-19
Icarus' moeder - Hogeschool voor de Kunsten Utrecht - 2004-06-17
Texas - De Paardenkathedraal - 2006-03-03 Paris
Paris, Texas - De Paardenkathedraal - 2006-03-03
Fool for Love - Ensemble Leporello - 2007-01-25
Plenty Coups & Sitting Bull - Dood Paard - 2010-03-13

Bronnen