De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Richard (Rijk) de Gooyer (Utrecht, 17 december 1925 - 2 november 2011) was een Nederlands acteur die tevens naam heeft gemaakt als schrijver en columnist.

Biografie

Avonturier

De Gooyer werd geboren in een gereformeerd bakkersgezin en groeide op in zijn geboortestad Utrecht; hij was de helft van een twee-eiige tweeling.

Deels gedreven door de vrees dat hij zijn HBS-B-diploma niet zou gaan halen en daarmee zijn vader zou teleurstellen, zwom hij aan het einde van de Tweede Wereldoorlog samen met een vriend de Waal over naar het op dat moment al bevrijde zuidelijk deel van Nederland. Hij sloot zich aan bij het bevrijdingsleger, waar hij uiteindelijk, omdat hij redelijk Frans, Duits en Engels beheerste, werd opgeleid tot tolk. In die hoedanigheid was hij onder andere getuige van de bevrijding van het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen en bij de arrestatie van verschillende SS'ers en nazi-kopstukken, onder wie Heinrich Himmler. In 1968 verscheen bij uitgeverij Born de paperback "Krentenbollen kogels en klatergoud", een biografie van Herman Pieter de Boer over de avonturen van Rijk. Later schreef De Gooyer zijn boek "Gereformeerd en andere verhalen" (Elsevier, 1981).

Komiek

Na de oorlog werkte hij een blauwe maandag in de bakkerij waar zijn vader eigenaar van was. Vervolgens werd hij leerling-verslaggever bij de NCRV. Op een personeelsavond bleek zijn komisch talent. Hij speelde zich in de kijker door Johan Buziau te imiteren, hoewel hij deze komiek zelf nooit in actie had gezien; hij baseerde zich louter op de Buziau-imitatie van Toon Hermans. De NCRV zette hem in het vervolg op de radio in als komiek en als hoorspelacteur. Later zou hij ook voor de KRO- en de VARA-radio werken. Vooral het Utrechtse typetje Bartels werd beroemd. In 1948 belandde De Gooyer bij het ABC-cabaret van Wim Kan. Hij was één seizoen aan het gezelschap verbonden. Kan zag in die ervaring aanleiding om zijn collega's te adviseren deze 'oproerkraaier' nooit in dienst te nemen.

In 1952 ontmoette hij Johnny Kraaijkamp. Ze deelden een voorkeur voor practical jokes. De twee besloten samen te gaan optreden en maakten naam in het schnabbelcircuit als Johnny en Rijk. Rijk speelde de handige jongen (de aangever), Johnny de schlemiel. Bij de AVRO-televisie behaalden ze succes met hun "Johnny en Rijk-show".

Acteur

Van 1959 tot 1961 volgde De Gooyer een acteursopleiding in Berlijn. In die jaren zou hij volgens eigen zeggen voor de CIA hebben gewerkt als informant . Als filmacteur speelde De Gooyer in diverse speelfilms zoals De Inbreker, Soldaat van Oranje, De Avonden, Hoogste Tijd en Madelief, krassen in het tafelblad. De Gooyer speelde twee seizoenen de rol van Peek de broer van Fokke (Kraaykamp sr) in de AVRO televisieserie De Brekers (1985+1988). In 1991 zond de VARA de televisieserie In voor- en tegenspoed uit, waarin hij de rol van Fred Schuit speelt.

Ook maakte hij diverse reclamespotjes voor het kaasmerk Paturain (met de kreten "Goed gedaan jochie" en "Hier Rijk in Frankrijk") en verzekeringsmaatschappij Reaal ("Foutje, bedankt!"). Samen met Maarten Spanjer maakte hij spotjes voor KPN. Samen met John Kraaijkamp maakte hij verschillende reclamespotjes voor C&A.

Zanger

In 1964 had hij een hit met het lied Brief uit La Courtine, een door Eli Asser gemaakte bewerking van Allan Shermans "Hello Muddah, Hello Fadduh". De melodie die voor beide liederen werd gebruikt is de Urendans van Amilcare Ponchielli. Samen met Johnny Kraaykamp sr. had Rijk een nummer 1 hit met de Bostella. Een ander bekend nummer van De Gooyer is Als Ik Boven Op De Dom Kom, een lied over zijn geboortestad Utrecht. Dit nummer schreef hij samen met pianist Tonny Schifferstein. Jaren later werd het refrein van dit nummer gebruikt door de Utrechtse volkszanger Herman Berkien in zijn hit Utreg Me Stadsie.

Gieterse

Begin jaren zeventig kocht De Gooyer als tweede huis een boerderij in Giethoorn. Hij was trendsetter en werd gevolgd door Herman Pieter de Boer, Eelke de Jong en Peter van Straaten. De boerderij brandde na brandstichting af en werd daarna weer van de grond af opgebouwd.

Schrijver

Met Eelke de Jong en Peter van Straaten begon hij een column in de Haagsche Post (Beste jongens), die hij later voortzette met Maarten Spanjer. Ook schreven ze samen het feuilleton De belevenissen van Koos Tak, door Theo van Gogh verfilmd als De eenzame oorlog van Koos Tak.

Kroegtijger

Het tweede huis in Giethoorn groeide uit tot een eerste huis. Daarnaast had De Gooyer nog steeds een pied à terre in Amsterdam, waar hij een naam opbouwde als kroegtijger. Zowel in culturele kringen (Sociëteit De Kring) als onder de Amsterdamse penose (Barretje Hilton) voelde hij zich thuis. In het journalistencafé Scheltema behoorde hij tot de vaste clientèle. De Gooyers sarrende persoonlijkheid kreeg onder invloed van jenever vaak onaangename trekjes. Hij werd regelmatig in cafés geweigerd wegens wangedrag. Urineren in het aquarium van de Oesterbar is een bekend voorbeeld, maar ook het uitlokken van vechtpartijen en het voeren van racistische scheldkanonnades. Vooral dat laatste beschouwde hij achteraf als onvergeeflijk. Hij zag zijn vatbaarheid voor een 'kwade dronk' als een van zijn slechte eigenschappen.

De laatste jaren woonde De Gooyer in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt met zijn vriendin Nel. Vanwege een kwakkelende gezondheid was zijn carrière sinds mei 2005 op een laag pitje komen te staan.

Overlijden

Rijk de Gooyer overleed op 2 november 2011 op 85-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam.

Gouden Kalf-winnaar

De Gooyer won in zijn leven driemaal een Gouden Kalf. De eerste in 1982, voor zijn hele oeuvre. Volgens eigen zeggen had hij die al een jaar eerder kunnen winnen (bij de allereerste editie ooit), maar omdat hij weigerde op te komen dagen, ging de prijs naar Rutger Hauer. Zijn tweede (Hoogste Tijd, 1995) wierp hij onderweg terug naar huis uit het raam van de taxi in het gelijknamige televisieprogramma. Maarten Spanjer was destijds bestuurder in televisieprogramma. In het fragment is te horen hoe De Gooyer zegt dat hij de uitreiking een armetierige vertoning vond. Ook de derde, in 1999 voor Madelief, krassen in het tafelblad, werd het taxiraam uitgegooid, dit keer door Maarten Spanjer.

Filmografie

  • Secret File, U.S.A. Televisieserie - Rol onbekend (1955)
  • Het Wonderlijke leven van Willem Parel (1955) - Pianist
  • Kleren maken de man (1957) - Peter
  • Schachnovelle (1960) - Berger's secretaris
  • De zaak van de kern (Televisiefilm, 1961) - Ari Hooy
  • Rififi in Amsterdam (1962) - De Bijenkorf
  • De rally (Televisiefilm, 1962) - Rol onbekend
  • Sabrina (Televisiefilm, 1963) - Rol onbekend
  • De blanke slavin (1969) - Charles Dubois
  • La douceur du village (1970) - Rol onbekend
  • De inbreker (1972) - Glimmie
  • Geen paniek (1973) - Rijk
  • Naakt over de schutting (1973) - Rick Lemming
  • Meisje van dertien (1974) - Rol onbekend
  • The Wilby Conspiracy (1975) - Van Heerden
  • Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming (1975) - Postbode
  • Rufus (1975) - Rufus
  • De ondergang van de Onan (Televisiefilm, 1976) - Dick Bakker
  • Soldaat van Oranje (1977) - Gestapo-man Breitner
  • Quitte of Dubbel (Televisiefilm, 1977) - Bob van Dijk
  • Auf Achse Televisieserie - Van Haaren (Afl., Schwarze Fracht, 1978)
  • De mantel der liefde (1978) - Cor
  • Boeing Boeing (Klucht, 1978) - Freek
  • De grens (1979) - Rol onbekend
  • Ons goed recht Televisieserie - Piet Bakker (Afl., Terug naar af, 1979)
  • Nosferatu: Phantom der Nacht (1979) - Town official
  • Grijpstra & De Gier (1979) - Henk Grijpstra
  • The Lucky Star (1980) - Eerste Gestapo-officier
  • Het verboden bacchanaal (1981) - Kerrie-Kees van Heesteren
  • Een vlucht regenwulpen (1981) - Bovenmeester
  • Rigor mortis (1981) - Walter de Beer
  • Twee vorstinnen en een vorst (1981) - Laernoes
  • Hoge hakken, echte liefde (1981) - Semijns Roggeveen/Arie Snoek
  • Sabine (1982) - Nick
  • A Time to Die (1982) - Rol onbekend
  • 'n Akkoord (1982) - Rol onbekend
  • Tatort Televisieserie - Amsterdamse hoofdinspecteur (legendarische afl. Kuscheltiere, 1982)
  • Vroeger kon je lachen (1983) - Man die een boek leest in een botanische tuin
  • De zwarte ruiter (1983) - Rinus IJzerman
  • An Bloem (1983) - Dik
  • Schatjes! (1984) - Pete Stewart
  • Ciske de Rat (1984) - Rechercheur Muyskens
  • De Prooi (1985) - Bob Jaspers
  • In de schaduw van de overwinning (1986) - Vos
  • Mama is boos! (1986) - Pete Stewart
  • Op hoop van zegen (1986) - Clemens Bos
  • De ratelrat (1987) - Grijpstra
  • Beppie Televisieserie - Rol onbekend (1989)
  • Leedvermaak (1989) - Zwart
  • De avonden (1989) - Frits' vader
  • In de Vlaamsche pot Televisieserie - John van de Bult (Afl., Ruzie om niks, 1990)
  • Bij nader inzien (Mini-serie, 1991) - Hans (oud)
  • Jiskefet Televisieserie - Rol onbekend (Episode 2.4, 1991)
  • Freunde fürs Leben Televisieserie - Hotelreceptionist of bloemenverkoper (Afl., Prügelknabe, 1993)
  • Seth & Fiona Televisieserie - Jaap Timmermans (Afl., Zo zoon zo moeder, 1994)
  • Hoogste tijd (1995) - Willem 'Uli' Bouwmeester
  • Filmpje! (1995) - Don Gorgonzola
  • De jurk (1996) - Martin
  • In voor en tegenspoed Televisieserie - Fred Schuit (1991, 1993, 1995, 1998)
  • Madelief, krassen in het tafelblad (1998) - Opa
  • Schoon goed Televisieserie - Herman van Wijck (10 afl., 1999)
  • De bal (1999) - Burgemeester Karlow
  • Qui vive (2001) - Zwart
  • Happy End (2009) - Zwart

Discografie

  • 1961 - Aha ... Meneer, Het Eerste Foutje! / Geef Mij Het Bordje Storing Maar - 7"single - ARTONE - DR 25 088
  • 1963 - Een Bord Met Spaghetti / We Gaan Naar Artis - 7"single - ARTONE - DR 25 186
  • 1963 - Beste Ouders, Lieve Ine ... (Brief Uit La Courtine) / Beste Kerel, Hier Is Vader ... (Brief Naar La Courtine) - 7"single - ARTONE - DR 25 211
  • 1963 - Liggen Zo Uw Problemen? - 7"EP - ARTONE - EPDR 6728
  • 1964 - Mamma (La Mamma) / Onschuldig Veroordeeld - 7"single - ARTONE - DR 25 232
  • 1964 - Dag Merrie Met Je Treurige Blik!!! / Texas Jimmy En Amelandse Truus - 7"single - ARTONE - DR 25 245
  • 1965 - Bloot Slaat Dood / Een Sheriff Is Ook Maar Een Mens - 7"single - ARTONE - OS 25 310
  • 1965 - De Rijk De Gooyer Show - Met Medewerking Van Johnny Kraaykamp - 12"LP - ARTONE - PDR 133
  • 1966 - Kijk, Dat Heb Ik Nou ... / Yesterday - 7"single - ARTONE - DS 25 479
  • 1966 - Liggen Zo Uw Problemen?, Deel 1 / Liggen Zo Uw Problemen?, Deel 2 - 7"single - ARTONE - DR 25 487
  • 1968 - Costa Brava / Twee IJskouwe Voeten - 7"single - ARTONE - DJ 25 840
  • 1969 - Leve De Man, De Man, De Man / Pak Me Dan - 7"single - ARTONE - DJ 25 913
  • 1969 - Pak Me Dan / Dag Merrie Met Je Treurige Blik!! - 7"single - ARTONE - DJ 25 950
  • 1969 - Adieu Monsieur Le Professeur / Met Z'n Allen In De Trein - 7"single - ARTONE - DJ 27 000
  • 1973 - De Beste Van Rijk - 12"LP - ARTONE - BDJ S 1627
  • 1973 - Nellie v.d. Heuvel Uit De 4e Klas / Slow Motion - 7"single - CBS - 1556
  • 1975 - Johanna (De Noodlottige Geschiedenis Van Een Maagd En Een Boze Schoenlapper) / Baby, Mijn Baby - 7"single - CBS - 3569
  • 1975 - Ik Drink Hier Op Jou, Valerie / Isabella En Ilona (Uit Het Schone Barcelona) - 7"single - ELF PROVINCIËN - ELF 69 76
  • 1975 - Op Het Spreekuur - Deel 1 / Op Het Spreekuur - Deel 2 - 7"single - NEGRAM - NG 498
  • 1976 - De Moord Te Raemsdonk / Laura - 7"single - NEGRAM - NG 2164
  • 1976 - Roept U Maar - 12"LP - NEGRAM - NR 144
  • 1976 - Ons Dierbaar Ouderhuis / 1919 - 7"single - CBS - 3897
  • 1977 - De Meiden In Mokum / Dit Bed Is Groot Genoeg Voor Drie - 7"single - ARIOLA - 11 676 AT
  • 1977 - Ik Ben Ontzettend Rijk - 12"LP - ARIOLA - 25 551 XOT
  • 1980 - 't Jochie, Dat Zal Altijd Blijven Sappelen / Vakantie Ellende - 7"single - CBS - 8762
  • 1980 - 't Jochie, Dat Zal Altijd Blijven Sappelen - 12"LP - CBS - 54158
  • 1990 - Hallo, Kozak! - 7"single - - 20440
  • 2001 - Liggen Zo Uw Problemen??? - CD - DISKY - BX 649 632

met Johnny Kraaykamp

  • 1957 - Wij Zijn Twee Eenzame Cowboys / Ik Ben Zo Blij (Dat M'n Neus Van Voren Zit En Niet Opzij) - 78rpm10"single - TELEFUNKEN - AH 209
  • 1957 - Die Ouwe Sopraan Uit De Jordaan / Wie Wordt Er Lid (Van Onze Stierenvechtersclub) - 78rpm10"single - TELEFUNKEN - AH 229
  • 1957 - Goed Gek .....: Ik Ben Zo Blij (Dat M'n Neus Van Voren Zit En Niet Opzij) + Wij Zijn Twee Eenzame Cowboys / Wie Wordt Er Lid (Van Onze Stierenvechtersclub) + Die Ouwe Sopraan Uit De Jordaan - 7"EP - TELEFUNKEN - HX 1057
  • 1958 - Het Goudgele Strand / Ome Lowie En Tante Jet - 7"single - TELEFUNKEN - UH 9264
  • 1959 - Knetsekolsemariée / Het Hutje Bij De Zee - 7"single - TELEFUNKEN - UH 9306
  • 1960 - Hello Ev'rybody, Here We Are! (Wij Zijn De Twee Jongens Met De Gitaar) / Ventje, Waar Is Je Glimlach Gebleven? - 7"single - ARTONE - F 25 000
  • 1962 - Iwan Iwanowitsch / Caterina - 7"single - ARTONE - DR 25 135
  • 1963 - Zevenduizend Koeien / De Skiffle-Tamouré - 7"single - ARTONE - DR 25 188
  • 1964 - Het Paar Apart - 12"LP - CNR - GA 5057
  • 1965 - O, O, Kareltje De Grote / De Reuzen-Vijl - 7"single - ARTONE - OS 25 307
  • 1967 - De Bostella / Bij Merie In De Saloon - 7"single - ARTONE - DJ 25 675
  • 1968 - De Fanfare (A Banda) / Ouwe Taaie, Jippie, Jippie, Jéé - 7"single - ARTONE - DJ 25 737
  • 1968 - Pa Wil Niet In Bad (La Felicidad) / De Pi-Pa-Polonaise - 7"single - ARTONE - DJ 25 795
  • 1968 - Oh, Oh, Wat Een Familie!!! / Gooi't Maar In M'n Hoedje - 7"single - ARTONE - DJ 25 868
  • 1968 - Johnny & Rijk! - 12"LP - ARTONE - MDJ S 3190
  • 1969 - Oh, Waterlooplein / In Een Slaapzak Op De Dam - 7"single - ARTONE - DJ 27 023
  • 1969 - Ik Zoek Me Gek ... / Die Goeie Ouwe Tijd - 7"single - CBS - 4750
  • 1970 - Kom Van De Kruk Af / Waarom Kook Jij Niet Net Zo Lekker Als M'n Moe - 7"single - CBS - S 5235
  • 1971 - Johnny & Rijk 2 - 12"LP - ARTONE - BDJ S 1596
  • 1971 - Du Bist Ein Mädchen Aus Zucker Und Zim / Sie Wollen Allen Ein Kuss - 7"single - CBS - S 5406
  • 1971 - Kobus, Jakobus / In De Metro - 7"single - CBS - 7491
  • 1972 - De Grootste Successen Van Johnny En Rijk - 12"LP - CNR - 241 374
  • 1972 - Jaapie / Te Laat Voor Carnaval - 7"single - CBS - 7933
  • 1973 - 32 Meezingers - 12"LP - ARTONE - DDJ S 5002
  • 1973 - Geen Paniek / Cowboys In Holland - 7"single - CBS - 1025
  • 1973 - Dag, Eén Van De Acht / Jaapie, Jaapie - 7"single - CBS - 1322
  • 1974 - Vader's Fanfare / Als Ik Op Zee Was - 7"single - ELF PROVINCIËN - ELF 69 51
  • 1986 - De Bostella / Pa Wil Niet In Bad - 7"single - BR MUSIC - 45135
  • 1991 - Grootste Successen - CD - COLUMBIA - 468 052 2
  • 1994 - Johnny Kraaykamp & Rijk De Gooyer - CD - CNR MUSIC - 200870
  • 2000 - Wij Zijn Twee Eenzame Cowboys - CD - CNR MUSIC - 2004728
  • 2004 - De Grootste Successen - CD - ARTONE - ART 2004002


Theater

Een overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden en voorzover geregistreerd in de Productiedatabase

Idem de voorstellingen waarbij hij geregistreerd werd als auteur

Idem de voorstellingen waarvoor hij geregistreerd werd als producent samen met Maarten Spanjer onder de naam Rijk de Gooyer & Maarten Spanjer

Trivia

  • Als bakkersknecht betrapte De Gooyer de toen 12 jaar oude Anton Geesink op het stelen van een broodje, waarop De Gooyer hem een flink pak rammel gaf.

Externe Links

Bronnen