Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Plantage Schouwburg 70382.jpg


De Plantage Schouwburg te Amsterdam, vanuit de tuin gezien. Aquarel door J.M.A. Rieke, 1894.

NaamPlantage Schouwburg, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheatergebouw


Informatie

Naam: Plantage Schouwburg (ook wel: Theater Colnot en Poons) (1912-1938); voorheen:

  • Schouwburg Stoel en Spree (1895)
  • Schouwburg Plantage (1892)
  • Nieuwe Schouwburg van Lier (1884)
  • Schouwburg A. van Lier (1883)
  • Nieuwe Schouwburg A. van Lier (1879)

Adres: Plantage Franschelaan 9 (huidige Henri Polaklaan 9), Amsterdam
Oorspronkelijk gebouwd als: Schouwburg
Bouwjaar: 1879; Architect: IJ. Bijvoets Gzn. Opdrachtgever: Abraham Israël van Lier.

Opening als theater: 29 mei 1879. Openingsvoorstelling: Jubelouverture van C.M. von Weber; Welkom; Feestmarsch van Maijerhofer; De Zwerver, toneelspel; Feestmarsch van S. Benavent; Een Fransch Krijgsgevangene van Emil Seypgens; Finale.
Verbouwing: Rond 1895: Restauratie, nieuwe zaalindeling
Sluiting als theater: 21 november 1938

Voorbeeld van indeling van de zaal en prijzen (april 1914): Fauteuils: 1,00 # Stalles en Middenbalcon 0,75 # Parquet 0,60 # Zijbalcon 0,40

Geschiedenis

Dit theater verving het houten zomertheater dat Abraham Israël van Lier aanvankelijk had geëxploiteerd aan de Buitensingel en dat hij in 1875 had overgeplaatst naar de Plantage Franschelaan (Zomertheater Van Lier). Hij moet enorme goodwill gehad hebben bij de gemeente Amsterdam, want zijn verzoek om een stenen schouwburg te mogen bouwen, en de oude, houten te mogen slopen, dateert van 12 maart 1879: reeds op 29 mei opent dit theater zijn deuren. Op 1 november van datzelfde jaar verzocht hij het gebouw aan te sluiten op het openbaar riool. Dit wordt ingewilligd. Op 3 november verzocht hij de gemeente een straatlantaarn te plaatsen op de hoek van de Franschelaan en de Parklaan, "en wel vóór donderdag a.s., in verband met de opening van de Fransche voorstellingen", en ook dát verzoek wordt ingewilligd.

Op 11 september 1895 wordt de "geheel verbouwde en gerestaureerde Schouwburg Stoel en Spree" heropend. Op het poortje aan de Plantage Franschelaan na, werd de Plantage Schouwburg in 1939 gesloopt.

Soort voorstellingen: Van 1879 tot 1893 verzorgde de Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel de zomerbespeling. Verder operettes, opera’s en blijspelen. Van 1895 het zogenaamde ‘drakenrepertoire’: volkstheater met o.a. De wandelende Jood, De twee weezen, Charlotte Corday en De leeuw van Vlaanderen. Na 1912 ook revues. Sinds 1919 (en tot 1938) werd de Plantage Schouwburg vaak bespeeld door het gezelschap van de Boubers.

Premières

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in dit theater in première zijn gegaan, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Een engel - Vereenigde Tooneelisten van de Stadsschouwburg - 1872-05-07
De Stokebrand - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1877-07-03
Prettige Schoonouders - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel - 1878-06-11
Een gril - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-09-03
De betooverde prins - Groot en Comp. J.G. de - 1882-05-25
Doctrinen - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1882-07-29
Rêverie - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1882-07-29
Adagio Cantabile - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1882-07-29
Lebenslust - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1882-07-29
Traumbilder - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1882-07-29
De dochter van den vrek - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1883-05-12
De nieuwe prefekt (La panache) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1883-06-10
Het onbekende meesterstuk - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1885-06-18
De compagnon - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1885-07-11
Het harpspel - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1885-08-22
Een martelares - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1886-05-22
De gouden spin - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1886-06-05
Daniëla - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1887-05-28
Een scheiding - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1887-06-18
De blauwe grot - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1888-06-16
De misdaad bij nacht (the Lancashire Lass) - o.l.v. Van Lier Hollandsch Tooneelgezelschap - 1889-12-25
Een bezoek - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1890-04-23
Het schilderij van Signorelli - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1890-05-03
Het pater noster - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1890-06-18
Het Tweede Kamerlid Gerbrands - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1891-06-27
Blonde Els - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1891-08-08
Zij wil niet trouwen - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1891-08-18
Het genadebrood - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1891-08-26
Zijn woord getrouw - o.l.v. Van Lier Hollandsch Tooneelgezelschap - 1891-10-17
Prettige Schoonouders - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel - 1892-07-08
Een bruidschat - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1892-07-29
De demi-monde - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1893-06-17
De poppenwinkel (The bauble shop) - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1894-06-09
Een glas melk - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1894-06-30
De bedelares of Jean Paul, de hoefsmid van Mariënberg - Nieuwe Nederlandsche Tooneelvereeniging 1895-1900 - 1896-02-19
De kaartlegster - Nieuwe Nederlandsche Tooneelvereeniging 1895-1900 - 1896-07-04
De roode cadet of- De man met de poppenkast - Nieuwe Nederlandsche Tooneelvereeniging 1895-1900 - 1898-10-17
Het geheim van den monnik! - Gezelschap Stoel en Spree - 1900-01-13
Handel in blanke slavinnen - Gezelschap Colnot en Poons - 1912-09-28
De dochter van de banneling - Gezelschap Colnot en Poons - 1912-11-09
De kroegzangeres - Gezelschap Colnot en Poons - 1913-02-20
De koerier van Lyon - Gezelschap Colnot en Poons - 1913-05-17
Het millioen van moppie - Gezelschap Colnot en Poons - 1913-09-20
De big van het 168ste - Hollandsch Tooneelgezelschap 1913-1914 - 1914-03-12
Zwarte griet - Gezelschap Colnot en Poons - 1915-07-15
't Zal niet gaan - Gezelschap Colnot en Poons - 1915-10-15
De moordenaar van Bobby - Gezelschap Colnot en Poons - 1916-08-19
De revolutie in Rusland - Gezelschap Colnot en Poons - 1917-04-07
De juffrouw van de Ceintuurbaan 2222!!! - Gezelschap Colnot en Poons - 1917-04-14
Het licht in den nacht - Gezelschap Colnot en Poons - 1917-09-01
Alleen op de wereld - Ensemble Sluyters en Braakensiek - 1919-02-01
De gebochelde - Ensemble Sluyters en Braakensiek - 1919-03-21
De levende brug (The span of life) - Ensemble Sluyters en Braakensiek - 1919-04-05
Ploert ! - Ensemble Sluyters en Braakensiek - 1919-08-16
Het land - Ensemble Jacques Sluyters - 1920-05-01
De Jantjes - Ensemble Jacques Sluyters - 1920-08-14
Oranje Hein - Ensemble Jacques Sluyters - 1921-12-10
De greep - Haarlemsch Tooneel - 1922-03-21
De matroos - Haarlemsch Tooneel - 1922-03-21
De werkstaking - Haarlemsch Tooneel - 1922-03-21
Het Kind van Staat - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-09-01
Het kind van staat - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-09-05
Dat ben jij ! - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-10-18
Een zeer wild huwelijk - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-11-17
De man uit Frankrijk - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1924-01-19
Het Zevende Gebod - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1924-04-19
De Jantjes twee - Gezelschappen Herman Bouber - 1924-10-11
Vlam - Gezelschap Greta Lobo-Braakensiek - 1926-03-01
De man met de wassenbeelden - Ensemble Joh. Langenaken - 1926-06-26
De man met de wassenbeelden - Gezelschap Colnot en Poons - 1926-06-30
'n Huishouwe van Jan Steen - Gezelschappen Herman Bouber - 1926-11-06
Baanbrekers - Ensemble Bouber - 1927-03-01
Hallo Batavia! - Henvo Revue - 1927-01-09
Het huis met de luiken - Gezelschap Adolf Bouwmeester - 1928-03-31
Zeemansvrouwen - Ensemble Bouber (?) - 1928-12-15
Zeemansvrouwen - Ensemble Bouber - 1928-12-15
Gouwe Joop - Ensemble Joh. Langenaken - 1929-07-13
Een vreemde eend in de bijt - Ensemble Bouber (?) - 1929-09-07
De jordaan - Ensemble Bouber - 1929-10-30
De klucht van de koe - Ensemble Bouber (?) - 1929-12-28
… overige resultaten

Uitgebreide geschiedenis

Voor een uitgebreide geschiedenis van deze schouwburg, zie Geschiedenis van de Plantage Schouwburg

Affiches Stoel en Spree

Zwarte Griet 82118.jpg Robert en Bertram of de lustige vagebonden 82122.jpg Stella, de dochter van den staatsgevangene 82119.jpg AfficheTweeWeezen.jpg

Affiches uit de periode Stoel en Spree: V.l.n.r. Zwarte Griet, 1898; Robert en Bertram of de lustige vagebonden, 1898; Stella, de dochter van den staatsgevangene, 1898; Twee Weezen, 1898.

Affiches Bouber en revue in de Plantage Schouwburg

Affiche De jordaan - Gezelschappen Herman Bouber - 1929-10-30.jpg Hopla ... met de beentjes 80747.jpg

Links: Affiche De Jordaan van Herman Bouber in de Plantage Schouwburg. Litho door Jan Sluyters, 1929. Rechts: Affiche van de revue Hopla met de beentjes, 1935, in de Plantage Schouwburg in Amsterdam. Litho, Collectie TIN.

Interieur

Het interieur werd vooral geroemd om de ‘smaakvolle’ en ‘keurige’ versierde gaslampen. Blijkens een ontwerp in de Collectie TIN heeft Guillaume Dullé in 1908 een nieuw ontwerp gemaakt voor de decoratie van de zaal. Of dat is uitgevoerd, is onbekend.

Plantage Schouwburg 66850.jpg

Ontwerp voor decoratie van de zaal door Guillaume Dullé, 1908. Aquarel; Collectie TIN.

Exterieur

De voorgevel was in renaissancestijl uitgevoerd. Er was aan de voorzijde een mooie tuin, die de schouwburg van de straat afsloot. Op de plaats van deze tuin kwam in 1900 het gebouw van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond van Berlage.

Links

Zie ook het artikel Opkomst, bloei en neergang van De Firma van Lier.

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007