Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Plantage Schouwburg 70382.jpg


De Plantage Schouwburg te Amsterdam, vanuit de tuin gezien. Aquarel door J.M.A. Rieke, 1894.

NaamPlantage Schouwburg, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheatergebouw


Informatie

Naam: Plantage Schouwburg (ook wel: Theater Colnot en Poons) (1912-1938); voorheen:

  • Schouwburg Stoel en Spree (1895)
  • Schouwburg Plantage (1892)
  • Nieuwe Schouwburg van Lier (1884)
  • Schouwburg A. van Lier (1883)
  • Nieuwe Schouwburg A. van Lier (1879)

Adres: Plantage Franschelaan 9 (huidige Henri Polaklaan 9), Amsterdam
Oorspronkelijk gebouwd als: Schouwburg
Bouwjaar: 1879; Architect: IJ. Bijvoets Gzn. Opdrachtgever: Abraham Israël van Lier.

Opening als theater: 29 mei 1879. Openingsvoorstelling: Jubelouverture van C.M. von Weber; Welkom; Feestmarsch van Maijerhofer; De Zwerver, toneelspel; Feestmarsch van S. Benavent; Een Fransch Krijgsgevangene van Emil Seypgens; Finale.
Verbouwing: Rond 1895: Restauratie, nieuwe zaalindeling
Sluiting als theater: 21 november 1938

Voorbeeld van indeling van de zaal en prijzen (april 1914): Fauteuils: 1,00 # Stalles en Middenbalcon 0,75 # Parquet 0,60 # Zijbalcon 0,40

Geschiedenis

Dit theater verving het houten zomertheater dat Abraham Israël van Lier aanvankelijk had geëxploiteerd aan de Buitensingel en dat hij in 1875 had overgeplaatst naar de Plantage Franschelaan (Zomertheater Van Lier). Hij moet enorme goodwill gehad hebben bij de gemeente Amsterdam, want zijn verzoek om een stenen schouwburg te mogen bouwen, en de oude, houten te mogen slopen, dateert van 12 maart 1879: reeds op 29 mei opent dit theater zijn deuren. Op 1 november van datzelfde jaar verzocht hij het gebouw aan te sluiten op het openbaar riool. Dit wordt ingewilligd. Op 3 november verzocht hij de gemeente een straatlantaarn te plaatsen op de hoek van de Franschelaan en de Parklaan, "en wel vóór donderdag a.s., in verband met de opening van de Fransche voorstellingen", en ook dát verzoek wordt ingewilligd.

Op 11 september 1895 wordt de "geheel verbouwde en gerestaureerde Schouwburg Stoel en Spree" heropend. Op het poortje aan de Plantage Franschelaan na, werd de Plantage Schouwburg in 1939 gesloopt.

Soort voorstellingen: Van 1879 tot 1893 verzorgde de Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel de zomerbespeling. Verder operettes, opera’s en blijspelen. Van 1895 het zogenaamde ‘drakenrepertoire’: volkstheater met o.a. De wandelende Jood, De twee weezen, Charlotte Corday en De leeuw van Vlaanderen. Na 1912 ook revues. Sinds 1919 (en tot 1938) werd de Plantage Schouwburg vaak bespeeld door het gezelschap van de Boubers.

Premières

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in dit theater in première zijn gegaan, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Een engel - Vereenigde Tooneelisten van de Stadsschouwburg - 1872-05-07
Een gril - Rotterdamsch Tooneelgezelschap o.l.v. Willem van Zuylen - 1881-09-03
De betooverde prins - Groot en Comp. J.G. de - 1882-05-25
De dochter van den vrek - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1883-05-12
Een martelares - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1886-05-22
Daniëla - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1887-05-28
De blauwe grot - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1888-06-16
Een bezoek - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1890-04-23
Blonde Els - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1891-08-08
Een glas melk - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1894-06-30
De bedelares of Jean Paul, de hoefsmid van Mariënberg - Nieuwe Nederlandsche Tooneelvereeniging 1895-1900 - 1896-02-19
De big van het 168ste - Hollandsch Tooneelgezelschap 1913-1914 - 1914-03-12
't Zal niet gaan - Gezelschap Colnot en Poons - 1915-10-15
Dat ben jij ! - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-10-18
Een zeer wild huwelijk - N.V. Het Nieuwe Tooneel - 1923-11-17
Vlam - Gezelschap Greta Lobo-Braakensiek - 1926-03-01
Baanbrekers - Ensemble Bouber - 1927-03-01
Baanbrekers - Ensemble (?) Bouber - 1927-03-01
Hallo Batavia! - Henvo Revue - 1927-01-09
Zeemansvrouwen - Ensemble Bouber - 1928-12-15
Gouwe Joop - Ensemble Joh. Langenaken - 1929-07-17
Een vreemde eend in de bijt - Ensemble (?) Bouber - 1929-09-07
De jordaan - Ensemble Bouber - 1929-10-30
Jan Klaasz of de gewaande dienstmaagd - Ensemble (?) Bouber - 1930-04-11
De Klucht van de Koe - Ensemble Bouber - 1929-12-30
De steeg der zonde - Ensemble (?) Bouber - 1930-10-15
Annie !! - Gezelschappen Herman Bouber - 1930-11-08
'n Geel bandje, meneer? - Meyer Hamel Revue - 1931-08-01
'n Kind van de straat - Ensemble Silvain Poons - 1932-02-16
De Kellnerin - Gezelschappen Herman Bouber - 1932-08-20
De matrozen van de K XIII - Gezelschappen Herman Bouber - 1932-12-24
De voddenraper van Parijs - Toneelgezelschap Jan Nooy - 1933-02-26
De commensaal - Gezelschappen Herman Bouber - 1933-07-01
't Kind van de buurvrouw - Ensemble (?) Bouber - 1933-11-11
Het kind van de buurvrouw - Gezelschappen Herman Bouber - 1933-11-12
Blanke Ballast - Toneelgezelschap Jan Nooy - 1937-02-10
't Kind van den voddeman - Ensemble (?) Bouber - 1937-10-27

Uitgebreide geschiedenis

Voor een uitgebreide geschiedenis van deze schouwburg, zie Geschiedenis van de Plantage Schouwburg

Affiches Stoel en Spree

Zwarte Griet 82118.jpg Robert en Bertram of de lustige vagebonden 82122.jpg Stella, de dochter van den staatsgevangene 82119.jpg AfficheTweeWeezen.jpg

Affiches uit de periode Stoel en Spree: V.l.n.r. Zwarte Griet, 1898; Robert en Bertram of de lustige vagebonden, 1898; Stella, de dochter van den staatsgevangene, 1898; Twee Weezen, 1898.

Affiches Bouber en revue in de Plantage Schouwburg

Affiche De jordaan - Gezelschappen Herman Bouber - 1929-10-30.jpg Hopla ... met de beentjes 80747.jpg

Links: Affiche De Jordaan van Herman Bouber in de Plantage Schouwburg. Litho door Jan Sluyters, 1929. Rechts: Affiche van de revue Hopla met de beentjes, 1935, in de Plantage Schouwburg in Amsterdam. Litho, Collectie TIN.

Interieur

Het interieur werd vooral geroemd om de ‘smaakvolle’ en ‘keurige’ versierde gaslampen. Blijkens een ontwerp in de Collectie TIN heeft Guillaume Dullé in 1908 een nieuw ontwerp gemaakt voor de decoratie van de zaal. Of dat is uitgevoerd, is onbekend.

Plantage Schouwburg 66850.jpg

Ontwerp voor decoratie van de zaal door Guillaume Dullé, 1908. Aquarel; Collectie TIN.

Exterieur

De voorgevel was in renaissancestijl uitgevoerd. Er was aan de voorzijde een mooie tuin, die de schouwburg van de straat afsloot. Op de plaats van deze tuin kwam in 1900 het gebouw van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond van Berlage.

Links

Zie ook het artikel Opkomst, bloei en neergang van De Firma van Lier.

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007