De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Portret van Johan Kaart jr. voor het Nieuwe de la Mar Theater 108330.jpg


Portret van Johan Kaart jr. voor het Nieuwe de la Mar Theater, ca. 1960. Foto: Combi Press Service.

NaamNieuwe de la Mar Theater, Amsterdam
Eerdere naamTheater de la Mar, Amsterdam
Latere naamDeLaMar Theater, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheatergebouw


Informatie

Naam: Nieuwe de la Mar Theater (1952); voorheen: Theater de la Mar (1947)
Oorspronkelijk gebouwd als: Lagere school voor jongens
Bouwjaar: 1884
Verbouwd tot theater: 1947
Opdrachtgever: Pieter Hermanus Grossouw en Fien de la Mar
Opening als theater: 31 juli 1947
Openingsvoorstelling: Maya van Simon de Gantillon door Toneelgroep Comedia met Fien de la Mar als gast in de hoofdrol
Verbouwingen:

  • 1952: Bouw balkon; vernieuwing interieur
  • 1963: Uitbreiding toneel; verbouwing publieksgedeelte
  • 1972: Uitbreiding zaal
  • 1981: Nieuwe trekkenwand

Architecten:

  • 1947: Pieter Hermanus Grossouw
  • 1952: Van Vreeswijk; interieur: Friso Wiegersma
  • 1963: Cees Dam, Pieter Zaanen

Geschiedenis

Nieuwe De la Mar Theater 337586.jpg
De zaal van het Nieuwe de la Mar Theater. Foto: Studio Harland, ca. 1960.

Het gebouw was al vóór 1940 afgekeurd als schoolgebouw, en werd in 1940 in gebruik genomen als opslagruimte voor decors van de tegenover gelegen Stadsschouwburg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende het als aanmeldingsbureau en archief voor de Arbeitseinsatz. In 1945 brak er, waarschijnlijk door brandstichting, brand uit. Als represaille werden vóór de ingang zes willekeurige verzetsstrijders gefusilleerd. Na de oorlog werd aan de gevel een gedenkteken van Hildo Krop aangebracht.

Een theater voor Fien de la Mar

Fien de la Mar, 1933. Foto: Jacob Merkelbach.
De architect Piet Grossouw liet voor zijn echtgenote Fien de la Mar de oude school verbouwen tot een theater met 300 plaatsen. De naam was voornamelijk bedoeld als eerbetoon aan Fiens vader, de gevierde acteur Nap de la Mar (1878-1930). In 1950 ging het theater echter failliet.

Exploitatie door Wim Sonneveld

Wim Sonneveld, 1955. Foto: Godfried de Groot.
De bioscoopexploitant A.B.M. van Royen wilde er onder de naam Cinema de La Mar een bioscoop beginnen. Dit is niet doorgegaan. In 1952 werd het theater overgenomen door het driemanschap Piet Meerburg, Piet Keijzer en Wim Sonneveld. Het interieur werd grondig verbouwd en opnieuw ingericht door Friso Wiegersma. De naam werd Nieuwe de la Mar Theater. Na haar dood (in 1965) werd Fien de la Mar opgebaard in de foyer, en van hieruit begraven.

Vanaf 1987 maakt het theater, samen met Theater Bellevue, deel uit van de Theatercombinatie. <vr/>

Verbouwing tot DeLaMar Theater

In 2007 zijn het De la Mar Theater en de bioscopen Calypso en Cinerama dat DeLaMar Theater is gaan heten – een project van de VandenEnde Foundation. De voorgevel is daarbij gehandhaafd.

Interieur

Tot 1952 was de zaal in ‘vieux rose’ geschilderd. Er was indirect licht, en er hingen enkele koperen kronen. De foyer op de begane grond was kaal en sober gehouden, met het oog op in te richten exposities. Bij de verbouwing van 1952 werd een balkon aangebracht. De kleur van de zaal werd donkerrood, en de vloerbedekking werd uitgebreid tot op de trappen. Ook de foyer veranderde grondig; van een kale ruimte in een aan het Parijse fin-de-siècle herinnerende omgeving.

Exterieur

De gevel aan de Marnixstraat doet, op de met marmer omlijste en met Commedia dell'Arte-motief versierde ingang na, niet direct denken aan een theater. Het op zaterdagavond, te midden van het uitgaanspubliek, uittakelen van de die avond gebruikte decors, wees evenwel onmiskenbaar in die richting.

Premieres

Een chronologisch overzicht van de voorstellingen, die in het Nieuwe de la Mar Theater, Amsterdam en het Theater de la Mar, Amsterdam in première zijn gegaan:

 
Avond van het nieuwe lied - De liefde en andere relaties - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2006-04-23
Freek doet de deur dicht - Freek de Jonge - 2005-12-06
Een bruid in de morgen - Het Nationale Toneel - 2005-11-12
Paul Haenen viert Margreet Dolman! - Betty Asfalt Produkties - 2005-09-20
Rafels - Lenette van Dongen - 2005-06-03
Avond van het nieuwe lied - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2005-04-25
Hommage aan het Nieuwe de la Mar Theater - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2005-04-10
Zolderkamermuziek - Kaal - 2005-03-29
Dobbe dobbe dobbe - Opus One - 2005-02-11
Scherp blijven - Ernst van der Pasch - 2005-01-31
Solo - Jenny Arean - 2005-01-27
The Price - Joop van den Ende Theaterproducties BV - 2004-12-06
In Holland staat mijn huis - Jörgen Raymann - 2004-11-06
Zieke geesten - Niet Schieten! - 2004-10-23
Zonder titel - Yamo Yamo - 2004-10-07
Novecento - pianist der oceanen - Orkater - 2004-08-27
Ennio- 1 Man - 100 Stars! - Ennio Marchetto - 2004-07-07
Ennio: 1 Man - 100 Stars! - Ennio Marchetto - 2004-07-07
Bovary Chante, een dramatische monoloog - Orkater - 2004-06-20
Faust's licht - Orkater - 2004-06-20
Broadway Babies 4 - Frank Sanders' Akademie voor Musicaltheater - 2004-06-07
Broadwaybabies 4 - Frank Sanders' Akademie voor Musicaltheater - 2004-06-07
Avond van het nieuwe lied: Levenslied - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2004-04-26
Avond van het nieuwe lied- Levenslied - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2004-04-26
Voor-spel - Anousha Nzume - 2004-04-20
Yer üstünden arizalar - Yaramazof Kardesler - 2004-04-16
Hommage aan Martin van Dijk - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2004-03-22
De vrouw die haar man opvrat - Joop van den Ende Theaterproducties BV - 2004-01-14
Het Grote Nieuwe De La Bloemen Kerst-Bal - La Bloemen Productions b.v. - 2003-12-17
Dichterbij - Jetty Mathurin - 2003-11-12
De ziener - Vincent Bijlo - 2003-11-08
Las raíces del flamenco - Fiesta Flamenca - 2003-10-13
Hommage à Brel - Flip Jordens - 2003-10-09
Het licht in de ogen - Het Toneel Speelt - 2003-09-28
Hoofd in de wolken - Albert Verlinde Entertainment B.V. - 2003-09-22
Gevaarlijke gasten van... Robert Jan Stips - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-04-28
Mathurin Meets Music - Jetty Mathurin - 2003-04-07
Ladies Stand-up Show - Impresariaat Frans Rühl - 2003-04-03
Fluitend over straat - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-24
Irak en zo... - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-23
Trauma - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-20
Identiteit / Slash / Identity - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-20
IJsberen in de kleedkamer - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-20
Danser - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-19
Hommage aan Jacques Brel - Amsterdams Kleinkunst Festival - 2003-03-16
Eten met vrienden - Rick Engelkes Producties - 2003-02-14
Het Grote Nieuwe De La Bloemen Kerst-Bal - La Bloemen Productions b.v. - 2002-12-17
Caveman - pleidooi voor de holenman - WinterSpelen Theaterproducties - 2002-10-28
Girls Night out - Impresariaat Frans Rühl - 2002-09-29
De grote drie - De Vliegende Panters - 2002-09-26
… overige resultaten

Een alfabetisch overzicht van de geregistreerde premières die in dit theater hebben plaats gehad.

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007