Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Someone.gif

NaamMartha Walden
Volledige naamWilhelmina Martina Rührup
Geboortedatum16 september 1891
Geboorteplaats Rotterdam
Overlijdensdatum21 oktober 1988
Overlijdensplaats Bussum
BeroepActeur
DisciplineToneel
IMDb-profiel1578082
VIAF-profiel79515596

Biografie

Martha Walden (1891-1988) is een Nederlandse actrice. In 1924 begon haar internationale carrière, met gastoptredens in Salzburg en Berlijn. Inmiddels genoot Martha Walden ook bekendheid als toneelschrijfster van stukken als "O noto san" en "Der Tag bricht an", dat zij aan haar vriend Walter Rathenau had opgedragen. In 1928 beëindigde zij haar toneelcarrière en vestigde zij zich met haar tweede man in Nederlands Indië. Sinds 1948 woonde zij weer in Nederland. Haar memoires verschenen in 1986 onder de titel "Legende van een leven". (Bron Nederlands Theaterjaarboek).

Martha Walden kwam op 17-jarige leeftijd in contact met Marie van Eysden-Vink, die haar toneellessen gaf en haar voorbereidde op haar debuut bij de Nederlandsche Tooneelvereeniging. Dit vond plaats op 23 november 1908. Tot 1924 speelde zij bij diverse gezelschappen, met het Rotterdamsch Tooneel als belangrijkste. Daar leerde zij ook Louis Chrispijn sr. kennen, met wie zij in juli 1917 in het huwelijk trad en dikwijls samenwerkte. Onder de naam Charles Stafford schreef zij, na zich in de Japanse zeden en gewoonten te hebben verdiept, het toneelspel O noto san, dat in Rotterdam bij herhaling werd opgevoerd. Zij redigeerde met Albert van Waasdijk De kleine komedie, het orgaan van het toneelgezelschap "De Rotterdammers", dat in seizoen 1923/24 bestond onder leiding van haar man en stiefzoon Louis Chrispijn jr., en maakte vervolgens internationaal carrière. Mede door haar vriendschap met Stefan Zweig en haar kennis van de Duitse taal zij is van Duitse origine - kreeg zij een gastrol aangeboden in Salzburg (maart 1924), een jaar later gevolgd door een tweede. Via Berlijn, waar zij ook op de planken stond en bovendien veel radiowerk deed, kwam zij terug naar Nederland. Zij werd gevraagd voor een Indische tournee met Henri Brondgeest en vertrok vanuit Indië naar Japan, waar zij het Japanse toneel bestudeerde en reisverslagen schreef, tot zij in 1927 weer in Nederland terugkeerde. Bij het Nieuw Rotterdamsch Tooneel o.l.v. Frits Tartaud speelde zij haar laatste rollen. Zij vertrok opnieuw naar Indië en bleef er tot de dood van haar tweede echtgenoot wonen. Vanaf 1948 woonde zij weer in Nederland. Behalve het genoemde O noto san, schreef zij Irene?!. . . Sirene!!, dat onder meer door Elly van Stekelenburg en Jan Mulder op Java werd gespeeld, het in het Duits geschreven, aan Walter Rathenau opgedragen spel Der Tag bricht an en een roman: Schandaal om Benvenuto Barrera (later heruitgegeven onder de titel Schandaal om Barrera). Piet Hein Honig bracht in 1985 haar autobiografie uit onder de titel "Legende van een leven".

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin zij is opgetreden, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
De big van het 168ste - Gezelschap Prot en Zn. - 1905-04-22
De zonde - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1908-11-21
Het snoepreisje van mijnheer Perrichon - N.V. Het Tooneel - 1909-11-27
De vrouw in 't spel - N.V. Het Tooneel - 1909-12-26
Wittebroodsweken - Vroolijk Tooneel - 1910-05-08
Baby moet innemen - Vroolijk Tooneel - 1910-10-01
Medeminnaars maar vrienden - Vroolijk Tooneel - 1910-10-01
Hotel de Poes - Vroolijk Tooneel - 1910-10-20
De gladde jongens - Vroolijk Tooneel - 1911-01-01
Bobbie's huwelijk - Vroolijk Tooneel - 1911-03-05
Theodore en Co. - Gezelschap Prot en Zn. - 1911-09-09
Theodore en co - Gezelschap Prot en Zn. - 1911-09-09
Florette en Patapon - Gezelschap Prot en Zn. - 1911-12-18
Storm in huis - Gezelschap Prot en Zn. - 1912-05-24
Wittebroodsdagen - Gezelschap Prot en Zn. - 1912-07-06
Het Spookhotel - Gezelschap Prot en Zn. - 1912-07-20
Mijnheer Nul - Gezelschap Prot en Zn. - 1912-08-03
Flora Tosca - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1912-10-06
De aanval - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1912-10-21
De domkop - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1912-10-29
De Danicheffs - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1912-11-17
Don Quichot op de bruiloft van Kamacho - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-04-08
M'n ouwe heer - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-04-13
Fanny - N.V. De Tooneelvereeniging - 1913-07-16
De hotel-regisseur - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-09-14
De hinderlaag - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1913-09-23
De Spaansche vlieg - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1914-01-01
De armband - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1914-05-26
Stemmingen - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1914-05-26
Onder één dak - N.V. Het Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1915-02-05
Majoor Barbara - N.V. De Tooneelvereeniging - 1915-09-02
Hobsons' dochters - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1916-02-26
De hofslachter - N.V. De Tooneelvereeniging - 1916-05-11
Jeugd - Vereenigde Tooneelkunstenaars - 1916-06-02
Jeugd - Vereenigde Tooneelkunstenaars o.l.v. Anton van Sprinkhuysen - 1916-06-02
Sonna - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1916-11-06
De kleine lord - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1916-12-31
Vorstenschool - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1917-02-04
De sterksten - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1917-02-12
De verloren dochter - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1917-04-20
De steunpilaren der maatschappij - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1917-05-04
Schoonmama - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1917-05-18
Stuivertje wisselen - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1917-09-30
Eenzaam - N.V. Het Hofstad Tooneel - 1917-10-02
Kleine Dorrit - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1917-12-23
Typhoon - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1918-03-03
Twee weezen - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1918-04-12
Zeventien jaar - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1918-10-20
Loulou - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1919-02-04
De vrouw van de zee - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1919-02-22
De dansende nimf - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1919-04-21
De groote en de kleine wereld - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1919-05-20
Een goed huwelijk - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1919-11-16
O noto-san - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1919-12-20
Het huis Bonardon - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1920-01-21
De stem van het hart - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1920-02-13
De gevolgen van een leugen - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1920-03-01
Het oude tuinhuis - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1920-03-02
Jessonda, het dochtertje van Jaïrus - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1920-04-16
M'n vader had gelijk - N.V. Het Hofstad Tooneel - 1921-01-07
Partijleiders - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1921-02-22
De zedelijkheids-dictator - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1921-03-26
Oud-Heidelberg - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1921-06-10
Romantische liefde - N.V. Het Hofstad Tooneel - 1921-07-23
Kiki - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1921-08-11
Wie? - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1921-09-03
Vriendinnetje - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1921-10-18
Het recht tot staken - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1921-12-01
De Javaansche pop - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1921-12-27
Wat niet mag - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1922-01-20
Het klachtenboek - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1922-06-01
Mijnheer Pirroen - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1922-10-10
Zwarte Griet - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1922-10-22
Het onbewoonde eiland - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1922-12-25
Ratten - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1923-02-09
Maskers en wijn - N.V. Het Rotterdamsch Tooneel - 1923-03-13
De dertiende stoel - NV Het Rotterdamsch Tooneel (1916-1923) - 1923-05-26
Z'n Kind - De (1923-1924) Rotterdammers - 1923-09-30
'n Misstap - Gezelschap Grand Théâtre - 1924-04-16
Wittebroodsweken - Gezelschap Grand Théâtre - 1924-06-07
… overige resultaten

Trivia

Gehuwd met Louis Chrispijn sr. (overleden op 1-11-1926) op 11-7-1918. Gehuwd met P.W. Holl op 10-12-1929.

Bronnen