Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portret van Maria Johanna Kleine-Gartman 107426.jpg


Foto: C.Marcussen.

NaamMaria Johanna Kleine-Gartman
Geboortedatum31 december 1818
Geboorteplaats 's-Gravenhage
Overlijdensdatum30 september 1885
Overlijdensplaats Amsterdam
BeroepActeur
DisciplineToneel
VIAF-profiel280015334

Maria Johanna Kleine-Gartman (1818 – 1885) was een gevierd Nederlandse actrice.
Haar zusters Jans Gartman (1820-1899) - ongehuwd gebleven en Alida Gartman speelden ook toneel. Zie ook de pagina van Mej. Gartman. Laatstgenoemde speelde regelmatig gelijk met Maria Johanna Kleine-Gartman in hetzelfde stuk. Vooralsnog is geen sleutel gevonden om uit te maken om wie van de beide zusters het dan ging.

Biografie

Maria Johanna Gartman stamde uit een bekende toneelfamilie: Johannes Jelgerhuis was haar grootvader. In 1836 trouwde ze met de violist Leonard Kleine. Ze kregen één dochter, Maria Johanna, die overleed in 1863.
Maria Gartman kreeg, evenals haar zus Alida, in 1834 een contract als leerling-toneelspeelster bij de Amsterdamse Stadsschouwburg. In 1836 kreeg ze een volwaardig contract. Hier speelde ze tot 1846 zonder op te vallen. Haar roem begon met haar overstap naar de Salon des Variétés van Jean Dupont. Hier was ze tien jaar aan verbonden. Daarna kreeg ze contracten bij Frascati in de Nes, Ver Tooneelisten Rotterdam, Stumpff & Veltman en K.V.H.N.T.
Vanaf de oprichting in 1873 was ze (de eerste) docente aan de Toneelschool, Amsterdam. In 1885 vierde ze haar 50-jarig toneeljubileum en nam ze tegelijkertijd afscheid, met de voorstelling "Juffrouw Serklaas" geschreven door Hendrik Jan Schimmel. Deze voorstelling werd door heel Nederland opgevoerd en bij elke voorstelling viel Kleine-Gartman een groot eerbetoon ten deel. Ze overleed in hetzelfde jaar in haar huis in Amsterdam.
Ze werd begraven op de Oosterbegraafplaats, waarna haar graf in 1897 werd verplaatst naar De Nieuwe Oosterbegraafplaats. Het Kleine-Gartmanplantsoen, naast het Leidseplein, is naar haar vernoemd.
Zie ook haar biografie op de website van Resources Huygens.

Jubilea

  • 25-jarig jubileum in 1862.
  • 30-jarig jubileum op 8-3-1866 in "De maagd van Orléans" in de Stadsschouwburg Amsterdam.
  • 40-jarig jubileum op 15-3-1876.
  • 50-jarig jubileum in 1885 met de titelrol in "Juffrouw Serklaes" van Hendrik Jan Schimmel.

Theater/Dans

Een chronologisch overzicht van de voorstellingen waarin Maria Johanna Kleine-Gartman heeft meegespeeld voor zover geregistreerd in de Productiedatabase:

 
Anthonius Hambroek, of de belegering van Formoza - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-08-24
Mijnheer van der Pronk, of het verkochte blijspel - Amsterdam Stadsschouwburg - 1831-11-21
De ongehuwden (Die Hagestolzen) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-03-15
Epicharis en Nero - Amsterdam Stadsschouwburg - 1832-09-08
De inspraak van het bloed - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-03-07
Edipus - Amsterdam Stadsschouwburg - 1833-04-13
Oom Philibert - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-04-30
Athalia - Amsterdam Stadsschouwburg - 1834-10-30
De oud-oom en zijn nichtje of De kindervriend - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-04-20
De gevonden brieventasch, of berouw en voldoening - Amsterdam Stadsschouwburg - 1836-12-01
Het eerwaardig gezelschap - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-02-25
De bruid van Lammermoor - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-05-11
De breinaalden - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-08-30
Moederliefde en heldenmoed of De gevangenis op het slot 's Gravensteen te Antwerpen - Amsterdam Stadsschouwburg - 1837-09-09
De beste moeder - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-02-08
De oom - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-03-28
De gebannen Amor, of de achterdochtige echtgenooten - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-10-25
Menschen vormen wolken - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-11-24
Het vrouwtje van den Donau of de Koningin der spooknymphen - Gezelschap Hoedt en Bingley - 1838-12-18
De bruid uit de residentie - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-03-16
Astyanax - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-11-02
Constance of De gevolgen van den hoogmoed (Luxe et indigence) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1840-04-11
De bruid van Vreeland of Wie is de bruidegom - Amsterdam Stadsschouwburg - 1840-04-22
De dichter en de tooneelspeler of een blijspel in een blijspel - Amsterdam Stadsschouwburg - 1840-08-26
De brandstichting of de onschuldig veroordeelde - Amsterdam Stadsschouwburg - 1840-09-09
De jonkman van zestig jaren - Amsterdam Stadsschouwburg - 1841-02-17
Het huwelijk door de courant - Stadsschouwburg (Amsterdam) (1774-1890) - 1841-11-29
De barbierster van Meudon - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1844-06-22
De dochter van een dief - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1844-06-23
Arthur of zestien jaren later - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1852-01-30
Jane Eyre of de weeze van Lowood - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1856-03-25
De marketentster - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1856-04-08
Lustig, deurwaarder, liedjesdichter - Bamberg Gezelschap - 1856-10-07
Twee zusters of een engel en een duivel - Bamberg Gezelschap - 1856-10-10
De voddenraper van Parijs - Gezelschap Salon des Variétés - 1857-07-10
Laurierboom en bedelstaf, of drie jaren uit het leven van een dichter - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-08-30
Bedelstaf en laurieren, of twintig jaren na den dood - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-08-30
De hofnar - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-01
Karolina Wolsey of een jongelings-misstap - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-01
Eene bruid bij levering - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-10
Een kalme dag! - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-12
Menschenhaat en berouw - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-14
Een huwelijk onder Lodewijk XV - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-17
De huistiran - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-19
De geleerde vrouwen - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-11-27
De zeekapitein of het geboorterecht - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-12-21
Bruyere of de lotsverwisselingen - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-01-29
Margo of de gevolgen eener goede opvoeding - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-02-21
Een glas water - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-03-08
Hamlet kroonprins van Denemarken - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-03-21
Moeder en zoon - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-04-12
Claudie - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-11-22
Anna Lise - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-11-29
De Vrouwen - Gezelschap J. Ed - 1861-05-25
Marie, of drie tijdperken uit het leven eener vrouw - Gezelschap J. Ed de Vries - 1861-08-02
Het leven eener tooneelspeelster - Gezelschap J. Ed de Vries - 1861-12-17
Marie-Jeanne of De vrouw uit de volksklasse - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-01-14
Moeder, slavin en Konings bruid - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-07-21
De boer van Maarssen - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-07-26
Huichelaar - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-09-02
Margaretha Fortier - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-09-23
Engeland in het jaar 1651 of Deugd en misdaad - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-10-02
Eene familie! - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-10-21
Partijwoede of Engeland in 1651 - Gezelschap J. Ed de Vries - 1862-11-28
Angelo, tyran van Padua - Gezelschap J. Ed de Vries - 1863-02-02
De bruid van Vreeland of wie is de bruidegom? - Gezelschap J. Ed de Vries - 1863-03-09
Jane Eyre, of De wees van Lowood - Tjasink & Peters Roobol - 1863-09-12
Het geheim van Miss Aurora - Tjasink & Peters Roobol - 1863-10-28
Onder vreemde overheersching. 1810-1813 - Tjasink & Peters Roobol - 1863-11-16
Jean Baudry - Tjasink & Peters Roobol - 1864-02-06
Maria Stuart, Koningin van Schotland - Tjasink & Peters Roobol - 1864-03-03
De huichelaar (La Tartuffe) - Tjasink & Peters Roobol - 1864-03-16
Die vrouwen! die vrouwen! - Tjasink & Peters Roobol - 1864-03-18
Bondgenooten - Tjasink & Peters Roobol - 1864-04-20
Mama - Tjasink & Peters Roobol - 1864-04-27
Angelo, tyran van Padua - Tjasink & Peters Roobol - 1864-09-03
De woekerplanten in het huisselijk leven - Tjasink & Peters Roobol - 1864-10-27
Jarvis, of De eerlijke man - Tjasink & Peters Roobol - 1864-11-05
De jeugd van Koning Hendrik IV - Tjasink & Peters Roobol - 1864-11-16
Judith - Tjasink & Peters Roobol - 1864-12-17
… overige resultaten


Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen waarin Maria Johanna Kleine-Gartman heeft meegespeeld voor zover geregistreerd in de Productiedatabase: voorstellingen


Trivia

  • Gehuwd met Leonard Ambrosius Kleine op 8-12-1836.
  • Ouders: Laurens Gartman en Philippina Maria Jelgerhuis.
  • Zuster van Johanna Clara (Jans) Gartman.

Begrafenis

Stadsschouwburg Amsterdam 1774-1890 337391.jpg

Menigte bij de stadsschouwburg te Amsterdam voor de begrafenisstoet van Maria Johanna Kleine-Gartman, 1885. Fotograaf onbekend. Collectie TIN.

Bronnen