Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Portret van Maria Johanna Kleine-Gartman 107426.jpg


Foto: C.Marcussen.

NaamMaria Johanna Kleine-Gartman
Geboren31 december 1818
's-Gravenhage
Overleden30 september 1885
Amsterdam
BeroepActeur
DisciplineToneel
VIAF-profiel

Maria Johanna Kleine-Gartman (1818 – 1885) was een gevierd Nederlandse actrice.

Biografie

Maria Johanna Gartman stamde uit een bekende toneelfamilie: Johannes Jelgerhuis was haar grootvader. In 1836 trouwde ze met de violist Leonard Kleine. Ze kregen één dochter, Maria Johanna, die overleed in 1863.
Maria Gartman kreeg, evenals haar zus Alida, in 1834 een contract als leerling-toneelspeelster bij de Amsterdamse Stadsschouwburg. In 1836 kreeg ze een volwaardig contract. Hier speelde ze tot 1846 zonder op te vallen. Haar roem begon met haar overstap naar de Salon des Variétés van Jean Dupont. Hier was ze tien jaar aan verbonden. Daarna kreeg ze contracten bij Frascati in de Nes, Ver Tooneelisten Rotterdam, Stumpff & Veltman en K.V.H.N.T.
Vanaf de oprichting in 1873 was ze (de eerste) docente aan de Toneelschool, Amsterdam. In 1885 vierde ze haar 50-jarig toneeljubileum en nam ze tegelijkertijd afscheid, met de voorstelling "Juffrouw Serklaas" geschreven door Hendrik Jan Schimmel. Deze voorstelling werd door heel Nederland opgevoerd en bij elke voorstelling viel Kleine-Gartman een groot eerbetoon ten deel. Ze overleed in hetzelfde jaar in haar huis in Amsterdam.
Ze werd begraven op de Oosterbegraafplaats, waarna haar graf in 1897 werd verplaatst naar De Nieuwe Oosterbegraafplaats. Het Kleine-Gartmanplantsoen, naast het Leidseplein, is naar haar vernoemd.
Zie ook haar biografie op de website van Resources Huygens.

Jubilea

  • 25-jarig jubileum in 1862.
  • 30-jarig jubileum op 8-3-1866 in "De maagd van Orléans" in de Stadsschouwburg Amsterdam.
  • 40-jarig jubileum op 15-3-1876.
  • 50-jarig jubileum in 1885 met de titelrol in "Juffrouw Serklaes" van Hendrik Jan Schimmel.

Theater/Dans

Een chronologisch overzicht van de voorstellingen waarin Maria Johanna Kleine-Gartman heeft meegespeeld voor zover geregistreerd in de Productiedatabase:
 
De beste moeder - Amsterdam Stadsschouwburg - 1838-02-08
Astyanax - Amsterdam Stadsschouwburg - 1839-11-02
Constance of De gevolgen van den hoogmoed (Luxe et indigence) - Amsterdam Stadsschouwburg - 1840-04-11
De barbierster van Meudon - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1844-06-22
Arthur of zestien jaren later - Gezelschap J.E. Duport & Co - 1852-01-30
Een dienst aan mijn vriend Blanchard - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-02
Eene bruid bij levering - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-10
Een kalme dag! - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-12
Een huwelijk onder Lodewijk XV - Gezelschap J. Ed de Vries - 1859-09-17
Bruyere of de lotsverwisselingen - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-01-29
Een glas water - Gezelschap J. Ed de Vries - 1860-03-08
Bondgenooten - Tjasink & Peters Roobol - 1864-04-20
Boer en edelman - Tjasink & Peters Roobol - 1865-01-28
Een boze eed - Tjasink & Peters Roobol - 1867-03-20
Eduard Norton, of De kleine beschermengel - Tjasink & Peters Roobol - 1867-08-31
Een dichter aan de bank van leening. Tafereel uit het leven van Joost van den Vondel - Tjasink & Peters Roobol - 1867-10-19
De 37 stuivers van den heer Middelburg - Albregt & Van Ollefen - 1868-01-31
Ben Leïl - Albregt & Van Ollefen - 1868-09-16
Bij eene actrice - Roobol & Tjasink 1868-1870 - 1870-02-02
Buat - Gezelschap Tjasink - 1870-10-08
De Abt de l'Epée, oprichter van het doofstommen-instituut - Gezelschap Tjasink - 1870-10-20
's Naasten huisvrouw - Albregt & Van Ollefen - 1872-03-13
De afwezige - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1876-10-19
Dames en heeren uit Pont-Arcey - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1878-12-11
De arme visschers - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1880-05-07
's Konings verjaardag - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1881-02-18
De afwezige - Moor en Veltman Van Ollefen - 1882-04-15
Blonde Els - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1883-10-12
Een damesdokter - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1884-09-17

Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen waarin Maria Johanna Kleine-Gartman heeft meegespeeld voor zover geregistreerd in de Productiedatabase: voorstellingen


Trivia

  • Gehuwd met Leonard Ambrosius Kleine op 8-12-1836.
  • Ouders: Laurens Gartman en Philippina Maria Jelgerhuis.
  • Zuster van Johanna Clara (Jans) Gartman.

Begrafenis

Stadsschouwburg Amsterdam 1774-1890 337391.jpg

Menigte bij de stadsschouwburg te Amsterdam voor de begrafenisstoet van Maria Johanna Kleine-Gartman, 1885. Fotograaf onbekend. Collectie TIN.

Bronnen