Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

MarcellusEmants.jpg


Marcellus Emants (lithografie van Theo Kerstel naar een tekening van Hendrik Haverman), 1897

NaamMarcellus Emants
Geboren12 augustus 1848
Voorburg
Overleden14 oktober 1923
Baden
BeroepAuteur
DBNL-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Marcellus Emants (1848– 1923) was een Nederlands schrijver. Hij is een van de weinige voorbeelden van het naturalisme in de Nederlandse letterkunde en wordt gezien als voorloper van de Tachtigers]. Zijn bekendste roman is Een nagelaten bekentenis uit 1894.

Leven en werk

Afkomstig uit een geslacht van magistraten geeft Emants gehoor aan de wens van zijn vader en studeert rechten. Hij behaalt goede resultaten maar zijn hart ligt bij de kunsten. Hij kan aanvankelijk niet kiezen tussen de muziek (cello), de tekenkunst, het toneel en de literatuur. Het Leidse studentenmilieu mijdt hij, en met enkele Haagse vrienden vormt hij de literaire kring Quatuor. In hun tijdschrift verschijnen zijn eerste publicaties.

Door de dood van zijn vader wordt hij financieel onafhankelijk. Hij breekt zijn studie af en gaat reizen. In de Alpen blijkt hij zich veel beter te voelen dan in het laagland en hij zal dan ook jaarlijks een bergreis maken. In Spar en hulst, de opvolger van Quatuor, schrijft hij in 1872 een essay Bergkristal van Oberammergau over de Passiespelen die hij had bijgewoond. Zelf is hij verbaasd over de aandacht die het trekt. Hij blijft reizen en ontwikkelt het genre van "reisverhaal dat veel meer is dan een reisverhaal" (Busken Huet).

Emants blijft buiten de stroming van de Tachtigers. Hij deelt hun visie op de autonomie van de kunst, maar voelt zich niet aangetrokken tot hun uitbundige taalgebruik. "Ik heb altijd willen hebben, dat, als ik een boek las, ik zoo min mogelijk van de woorden merkte."[1] Door Willem Kloos wordt hij desondanks "De Johannes Baptista der moderne literatuur" genoemd [2].

Emants bewaart een sobere stijl bij een vanuit zijn idealisme beredeneerde pessimistische inhoud. Zijn voorbeelden zijn Émile Zola, Hippolyte Taine en Ivan Toergenjev. Met de laatste twee staat hij in correspondentie.

Emants is vicevoorzitter van de 'Vereniging tot vereenvoudiging van onze spelling', en schrijft de roman Een nagelaten bekentenis "ongeveer volgens Roeland Anthonie Kollewijn|Kollewijn". Hij heeft ook zitting in een staatscommissie voor hervorming van de Nederlandse spelling, die echter niet slaagt. Ruim na zijn dood zal minister Henri Marchant deze voorstellen alsnog grotendeels invoeren.

In de jaren van de Eerste Wereldoorlog voelt hij zich in Nederland opgesloten. Als de vrede daar is treft hij voorbereidingen om zich in Zwitserland te vestigen. Op 2 maart 1920 verlaat hij definitief Den Haag. In Zwitserland verblijft hij beurtelings in hotels, kuuroorden en sanatoria. Vrijwel direct krijgt hij gordelroos, gevolgd door enkele beroertes. Hij sterft in het Grand Hôtel van Baden en wordt op 20 oktober 1923 in Den Haag op de Algemene Begraafplaats ter aarde besteld.

Theater/Dans

  • Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur

Familie

Hij trouwt in 1873 met Christina Magdalena Prins, een verre nicht, die al in 1875 overlijdt. Hij hertrouwt op 10 juni 1880 met Eva Verniers van der Loef, die in 1887 een roman publiceert onder het pseudoniem Nessuno: Jonkheer Beemsen. In 1900 sterft ze. Op 5 juli 1904 huwt hij met de Duitse actrice Jenny Kuhn. Samen krijgen zij een dochter, Eva Clara Jenny, die zich later Lilith noemt, naar het gelijknamige verhalende gedicht van haar vader uit 1879.

Bibliografie

  • Juliaan de Afvallige (1874)
  • Op reis door Zweden (1877)
  • Een drietal novellen (1879)
  • Lilith (1879)
  • Jong Holland (1881)
  • Godenschemering (1883, bewerkt in 1910)
  • Véleda (1883)
  • Langs den Nijl (1884)
  • Goudakker's illusiën (1885)
  • Uit Spanje (1886)
  • Adolf van Gelre (1888)
  • Jonge harten (1888)
  • Juffrouw Lina (1888)
  • Fatsoen (1890)
  • Haar zuster (1890)
  • Dood (1892)
  • Lichte kost (1892)
  • Een nagelaten bekentenis (1894)
  • Hij (1894)
  • Onder ons (1894)
  • Artiest (1895)
  • Een kriezis (1897)
  • Loevesteijn (1898)
  • Op zee (1899)
  • Vijftig (1899)
  • Inwijding (1901)
  • Een nieuwe leus (1902)
  • In de praktijk (1903)
  • Waan (1905)
  • Loki (1906)
  • Domheidsmacht (1907)
  • Liefdeleven (1916)
  • Om de mensen (1917)
  • Mensen (1920)
  • Geuren (1924)

Bronnen en literatuur

  • F. Boerwinkel: De Levensbeschouwing van Marcellus Emants. Dissertatie RU Utrecht. Amsterdam, 1943.
  • Pierre H. Dubois: Marcellus Emants, een schrijversleven. Den Haag, 1964. Tweede druk, 1980.
  • Nop Maas: Marcellus Emants' opvattingen over kunst en leven in de periode 1869-1877. Dissertatie VU Amsterdam. Arnhem, 1988. ISBN 9070711273 / ISBN 9789070711276

Externe link

Trivia

  • Gehuwd met Christina Magdalena Guilelmina Prins (overleden in 1875) op 30-01-1873 te Arnhem.
  • Gehuwd met Eva Verniers van der Loeff (overleden in 1900) op10-6-1880.
  • Gehuwd met Jenny Kühn op 05-07-1904.

Bronnen


  1. E. d'Oliveira: De mannen van '80 aan het woord. Een onderzoek naar enkele beginselen van de 'Nieuwe Gids'-school. Amsterdam, 1920.
  2. De Nieuwe Gids, 1888