Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Someone.gif

NaamJutka Rona
Volledige naamJudit Anna Rona
Geboortedatum1 mei 1934
Geboorteplaats Budapest
Overlijdensdatum5 maart 2016
Overlijdensplaats Amsterdam
BeroepFotograaf
DisciplineToneel
VIAF-profiel42770982
RKD-profiel67926
 Website

Biografie

Jutka Rona (1934-2016) was een veelzijdig fotografe die zich van 1962 tot 1991 met theaterfotografie heeft bezig gehouden. Daarnaast is ze bekend om haar reportages, filmstills en portretten van politiek en cultureel actieve mensen. In het theater heeft ze ondermeer gefotografeerd voor de Nederlandse Comedie, de Hollandse Comedie, het Stichting Het Amsterdams Toneel, de Stichting Theaterunie, Theater Persona, Theater La Luna en nog vele andere gezelschappen. Vaak gaat het om enkele opdrachten, alleen bij de Nederlandse Comedie is zij, van 1967 tot 1991, de vaste fotografe.

Rona heeft zowel voor conventioneel theater, als voor meer experimenteel theater gefotografeerd. Het verschil tussen deze genres is ook in de foto’s terug te zien. De voorstellingen van het experimentele theater zijn losser en wilder dan die van het conventionele theater. Rona fotografeert in een periode dat er een nieuwe vorm van theaterfotografie opkomt, één die zich meer richt op de dynamiek van de voorstelling en niet langer op de steracteurs. De fotografie wordt minder voorspelbaar en standaard en de toeschouwer wordt op andere manieren aangesproken.

Dit verschil wordt duidelijk wanneer de volgende twee foto’s met elkaar worden gegeleken. De tweede foto bezit een uitbarsting van energie en emotie, terwijl de eerste een zeer stijve, gereserveerde indruk maakt.

De idioot. De Nederlandse Comedie, 1966. Foto: Jutka Rona Els Ingeborg Smits in Teresa. Het Amsterdams Toneel, 1971. Foto: Jutka Rona

Bij Rona blijven de twee vormen naast elkaar bestaan en beïnvloeden ze elkaar. Zo worden haar foto’s van het conventionele theater soms wat losser, terwijl ze zich bij het avant-garde theater niet helemaal aan het experiment over geeft. Echter ook al bij het conventionele theater maakte Rona geen stijve rolportretten, zoals die tot voor kort nog wel door bijvoorbeeld Frits Lemaire werden gemaakt. Hierbij werd het stuk stil gelegd om de steracteurs in verstijfde houding te fotograferen. Rona’s foto’s tonen bijna altijd wel een dynamisch of emotioneel moment, gevangen op de gevoelige plaat.

Rona heeft voornamelijk in zwart/wit geschoten. Hierbij maakt ze redelijk donkere beelden met een neutraal tot hoog contrast. De foto’s van de conventionele voorstellingen zijn over het algemeen beter herkenbaar en helderder en ze geven de acteurs prominenter weer. Ze zijn voornamelijk vanuit het toeschouwerstandpunt gemaakt. In de loop der tijd is hier echter meer vrijheid in te zien. Rona neemt meer en andere standpunten in en fotografeert de scène bijvoorbeeld vanuit een laagstandpunt, waardoor de acteurs boven de toeschouwers uit lijken te torenen. Rona experimenteert niet met elementen als focus, afsnijdingen en scherptediepte, waardoor de beelden altijd een duidelijke opbouw hebben. Enkele malen maakt ze wel gebruik van bewegingsonscherpte, die de emotie van de acteur ondersteunt. Maar ze probeert voornamelijk de werkelijkheid weer te geven zoals die is en deze niet mooier te maken.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij zij geregistreerd werd voor de fotografie, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Onder het melkwoud - Stichting Dram - 1984-09-15
Nacht, moeder... - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1984-10-17
'Nacht, Moeder... - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1984-10-17
De eerste waarschuwing - Theater Persona - 1984-11-13
Spelen met vuur - Theater Persona - 1984-11-13
Freule Julie - Theater Persona - 1985-01-05
Jan Rap en z'n maat - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1985-05-22
Danton - Theater La Luna - 1985-07-14
U spreekt met uw moordenaar - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1985-09-19
Toneelbloed - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1985-10-03
Eurydice - Zeno - 1985-10-10
Agatha - Theater Persona - 1986-02-04
Krakend marmer - Theatergroep De Gebroeders Flint - 1986-07-02
Zo zijn we niet getrouwd - Koöperatieve Vereniging u.a. Toneelgroep Diskus - 1986-09-05
De moeder van David S. - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1986-09-18
Agnes van God - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1986-12-09
Mama heeft de beste shit - Koöperatieve Vereniging u.a. Toneelgroep Diskus - 1987-02-25
De fantast - John van de Rest Produkties - 1987-09-29
Candida - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1987-10-09
Trudy X, of De witte merel - Koöperatieve Vereniging u.a. Toneelgroep Diskus - 1987-12-18
Memoires (Het leven van Sarah Bernhardt) - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1988-02-23
Eindspel - Stichting Theatergroep Den Haag - 1988-05-17
Haveloos - Theatergroep De Gebroeders Flint - 1988-07-02
The Mousetrap - Hollandse Comedie - 1988-10-26
Separation - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1988-12-06
Het verrotte leven van Floortje Bloem - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1988-12-14
Een zekere onrust - Theater van het Oosten - 1989-03-29
Zondag - Theatergroep De Gebroeders Flint - 1989-07-01
Een glas water - Vijf Vrouwen - 1989-09-12
Eeuwige jeugd - Nederlands Theaterbureau B.V. - 1989-11-07
Tien kleine negertjes - Hollandse Comedie - 1989-12-22
De kersentuin - Stichting Theatergroep Den Haag - 1990-06-20
Arsenicum en oude kant - Hollandse Comedie - 1990-10-27
Op glad ijs - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1990-11-08
Tranen in de regen - Stut Theater - 1997-11-07

Opdrachtgevers

Jutka Rona heeft onder andere gefotografeerd voor:

Bronnen