Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken


Biografie

Hans Christian Andersen (1805-1875) was en Deense schrijver en dichter. Hij werd geboren en groeide op in Odense, in grootte de derde stad van Denemarken. Zijn vader was schoenmaker en overleed toen Hans Christian 11 jaar oud was. In zijn vroege jeugd speelde hij graag met zijn poppenkast. Hij wilde graag acteur worden, maar werd niet aangenomen bij de koninklijke theaterschool (1819). Zijn opleiding kreeg hij aan een school voor armen, totdat hij op 17-jarige leeftijd via vrienden een beurs kreeg voor een goede school. Op deze laatste school werd hij veel gepest door leraren en leerlingen. Andersen stond bekend als een onhebbelijk, egoïstisch persoon, niet goed in de omgang met anderen. Daarom wordt gezegd dat het sprookje Het lelijke eendje een autobiografisch sprookje is; hierin wordt een lelijk eendje een mooie zwaan, zo ook in het echte leven van Andersen: de 'zwakkeling' wordt een beroemd schrijver.

Christian Andersen.jpg

Zijn debuut was in 1827 met het gedicht Det døende Barn (Het stervende kind) dat hem zeer onder de aandacht bracht. In 1835 werd de roman Improvisatoren (De improvisator) uitgebracht na een studiereis door Europa. Deze roman was zowel een pittoreske beschrijving van Italië als een autobiografie. In 1835 werd ook zijn eerste verzameling Eventyr, fortalt for Børn (Sprookjes, aan kinderen verteld) uitgegeven. Dit waren hervertellingen van veelal traditionele sprookjes. De vorm was een zeer verfijnde - vaak met een dubbele bodem - die voor kinderen te begrijpen was, terwijl de bundel op volwassenen geënt was. Zijn latere sprookjesbundels, vol eigen sprookjes met een grote spanwijdte, weken verder en verder van kinderliteratuur af. Ze vallen in meerdere categorieën uiteen, vanaf de poëtisch-filosofische mythe tot aan realistischer korte verhalen. Gemeenschappelijk is echter het humoristische inzicht van Andersen.

Andersen schreef meerdere autobiografieën, maar het in 1855 gepubliceerde Mit Livs Eventyr (het sprookje van mijn leven) is de belangrijkste.

In Odense is het Hans Christian Andersenmuseum te vinden, waarin zijn leven is te volgen. Het huis waarin hij opgroeide is daar ook te bezichtigen.

Ook was hij een graag geziene maar bovenal gehoorde gast aan het hof van koningin Victoria.

Andersen hield een uitgebreid dagboek bij. Uit dit dagboek is bekend dat Andersen eens een bezoek heeft gebracht aan Amsterdam. Hij logeerde aldaar bij koopman Brandt die woonde in de grootste van de vier Cromhouthuizen (Herengracht 364 - 370) op nummer 368. In dit pand is nu het Bijbels Museum gevestigd. Het museum gebruikt deze geschiedenis van het pand zo af en toe graag. Het is ook bekend dat Andersen hier aan een sprookje heeft gewerkt. Het is niet bekend welk sprookje dit is.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd als auteur, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Titel niet bekend - Roosje Driessen - 1940-09-10
De nieuwe kleeren van den Keizer (Andersen-sprookjes) - De Sprookjesspelers - 1940-12-07
De Varkenshoeder (Andersen-sprookjes) - De Sprookjesspelers - 1940-12-07
Van snotneus tot neon - Arabesque - 1952-07-26
Van licht en donker - Gezelschap Cruys Voorbergh - 1954-09-04
De varkenshoeder - Pantomimetheater Carrousel - 1969-04-06
De tuin van het paradijs - Toneelgroep De Appel - 1976-04-15
De tuinman van het paradijs - Toneelgroep De Appel - 1977-04-16
Een nachtegaal - Theater Kwan - 1984-11-11
Op leven na dood - Theater Kwan - 1984-11-11
Op leven na dood - Pop en Spel Kollektief Enschede - 1984-11-11
Het lelijke jonge eendje - Kindertheater N.J.T. - 1985-03-29
6 x Verliefd - Introdans Educatief - 1985-10-10
De kleine zeemeermin - Orkater - 1986-01-02
De reiskameraad - Pantomime Theater Rob van Reijn - 1986-02-15
Mevrouw - Theatergroep Ruim Sop - 1988-02-25 Ik sta in de fik
Ik sta in de fik, mevrouw - Theatergroep Ruim Sop - 1988-02-25
Kerstinkopen - Theater Kikker - 1988-12-26
Sneeuwwitje - Unima Poppentheater Festival - 1989-05-13
De spiegelsplinter - Tejater Het Plan - 1989-10-27
De nachtegaal - Stichting Ensemble Contraint - 1989-11-05
Mother - Unima Poppentheater Festival - 1990-04-07
Het lelijke eendje - Nederlands Figurentheater De Trekwagen - 1992-07-18
De kleine zeemeermin - Theater Artemis - 1992-09-15
De nieuwe kleren van de keizer - Phoenix Papieren Theater - 1993-10-15
De nieuwe kleren van de keizer - Introdans - 1994-10-14
De kleine zeemeermin - State Puppet Theatre Bourgas - 1997-06-29
Het lelijke jonge eendje - Poppentheater An Alkema - 2000-01-17
De Chinese nachtegaal - Venster - 2000-04-24
De nachtegaal - Holland Wind Players - 2003-03-20
The H.C. Andersen Project - Tales and Costumes - Remote Control Productions - 2003-09-20
De Chinese nachtegaal - Jeugdtheater Het Appeltje - 2003-09-28
De nieuwe kleren van de keizer - Stichting Theatergroep Het Woeste Woud - 2004-10-23
De prinses op de erwt - Jeugdtheater Het Appeltje - 2004-11-05
Het lelijke jonge eendje - Jeugdtheater Sonnevanck - 2005-01-17
De tondeldoos - Jeugdtheater Sonnevanck - 2005-06-05
De gelukkige familie - Intorno - 2005-08-14
De reisgenoot - Ni! Producties - 2006-02-12
De nachtegaal - Kinder- en Poppentheater Propop VZW - 2006-03-29
1, 2, 3 Dood - Het Lab - 2007-12-19
De kleine held en het grote gevaar - Marjo Dames / Sterk Verhaal - 2008-04-19
Wilde zwanen - Jeugdtheater Sonnevanck - 2009-05-17
De sneeuwkoningin - Grachtenfestival - 2009-08-16
Het lelijke eendje - Teater Refleksion - 2010-06-27
Het geheim van de keel van de keel van de nachtegaal - Pantalone VZW - 2010-10-17
The Nightingale - Kantor Pos - 2011-10-08
Duimelijntje - Poppentheater Koekla - 2011-11-19
Little Mermeid - The Wedding - Warschau National Academy of Dramatic Art - 2015-06-25
De Chinese nachtegaal - Arte duo - 2018-06-02

Bibliografie

Sprookjes

Engelse vertaling van de sprookjes van Hans Christian Andersen, 1914
Een bordje bij De rode schoentjes in het Sprookjesbos in de Efteling ter gelegenheid van het Hans Christian Andersen jaar 2005

Zie Lijst van sprookjes en vertellingen van Hans Christian Andersen, enkele bekende sprookjes van Andersen:

In 2005 opende de Efteling haar 25e sprookje in het Sprookjesbos: Het meisje met de zwavelstokjes. Eerder waren al De Chinese Nachtegaal, De kleine zeemeermin en De rode schoentjes van Andersen in het sprookjespark te bewonderen.

Romans

  • Improvisatoren (1835)
  • O.T. (1836)
  • Kun en Spillemand (1837)
  • De to Baronesser (1848)
  • At være eller ikke være (1857)
  • Lykke-Peer (1870)

Drama's

  • Bruden fra Lammermoor (1832)
  • Ravnen eller Broderprøven (1832)
  • Agnete og Havmanden (1833)
  • Festen paa Kenilworth (1836)
  • Den Usynlige paa Sprogø (1839)
  • Mulatten (1840)
  • Maurerpigen (1840)
  • Kongen drømmer (1844)
  • Lykkens Blomst (1845)
  • Den nye Barselstue (1845)
  • Liden Kirsten (1846)
  • Brylluppet ved Como-Søen (1849)
  • En Nat i Roeskilde (1849)
  • Meer end Perler og Guld (1849)
  • Ole Lukøie (1850)
  • Hyldemoer (1851)
  • Nøkken (1853)
  • Han er ikke født (1864)

Muziek en Andersen

Hans Christian Andersen in 1869
Hans Christian Andersen in 1874

Andersen werkte in zijn leven samen met verschillende componisten en was een groot muziekliefhebber. Hij volgde de ontwikkelingen in de muziek met grote interesse. Gedurende zijn reizen ontmoette hij Felix Mendelssohn-Bartholdy, Robert Schumann en Richard Wagner. Als ‘theaterman’ had hij met name grote interesse in opera] Hij beschreef Wagners muziek voordat het Deense publiek met diens muziek had kennisgemaakt. Ook na Andersens dood bleef zijn werk vele componisten inspireren; er verschenen diverse balletten en opera's naar zijn sprookjes en liederen naar zijn gedichten en dat gebeurt ook nu nog. In de jaren 1830 werkte Andersen samen met de bekende Deense componist Christoph Ernst Friedrich Weyse aan het romantisch zangspel ’Festen pø Kenilworth’ dat in 1836 in het Koninklijk Theater van Kopenhagen werd opgevoerd. Een andere componist met wie Andersen samenwerkte was zijn leeftijdgenoot Johan Peter Emilius Hartmann. Deze samenwerking duurde lang en was intensief. Hun eerste werk was de opera ’Ravnen, eller Broderprøven’, een ambitieus werk in 3 aktes dat in 1832 zijn première kreeg. Andersen baseerde dit werk op een toneelstuk van Carlo Gozzi. Ook de opera ‘Liden Kirsten’ uit 1844-46 was een resultaat van hun samenwerking.[1] Andersen schreef ook een aantal libretto’s voor opera’s:

  • Bruden fra Lammermoor (een bewerking van The Bride of Lammermoor van Walter Scott) voor de componist I.F. Brendal, 1832;
  • Ravnen, eller Broderprøven voor J.P.E. Hartmann, 1832;
  • Festen på Kenilworth voor C.E.F. Weyse, een romantisch zangspel, 1836;
  • Brylluppet ved Como-Søen (de bruiloft aan het Comomeer) voor de Duitse componist Franz Gläser, 1849;
  • Nøkken (de watergeest) ook voor de componist Gläser, 1853;
  • Liden Kirsten, op.44, een opera van J.P.E. Hartmann uit 1846.

Muziekwerken geïnspireerd op Andersens werk

Dit is geen volledige lijst.[2]

Referenties

  1. Røllum-Larsen C., Essay bij CD-uitgave ‘Music inspired by Hans Christian Andersen’s Fairytales, DaCapo records 8.226047, 2005
  2. Røllum-Larsen C., artikel ‘Andersen’, in The New Grove Dictionary of Opera, MacMillan Reference Limited, London, 1997, ISBN 0-333-73432-7

Externe link

Bronnen