Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Gebouw-KenW-DenHaag.jpg


Foto: N.V. Vereenigde Fotobureaux, 1927. Collectie TIN.

NaamGebouw voor Kunsten en Wetenschappen, 's-Gravenhage
PlaatsDen Haag
TypeTheatergebouw
Bouwjaar1874


Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen: Concertzaal werd theater

In 1874 werd aan de Zwarteweg 7 in Den Haag een grote concertzaal gebouwd naar ontwerp van de architecten Verschoor en E. Gugel. Het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, in de volksmond al gauw "KenW" genoemd. Opdrachtgever was de Vereenigong tot het Daarstellen en Exploiteren van een gebouw tot Openbare en bijzondere Vermakelijkheden (opgericht 1853).

Het openingsconcert vond plaats op 2 december 1874 met de Inwijdingscantate van W.F.G. Nicolai. Verder stond op het programma Psalm 145 van Johan J. Verhulst, De Vliegende Hollander van Richard Hol en Motet van A. Seiffert. Vanaf 1888 werd KenW vooral theater voor grootschalige producties naast concerten van o.a. het Residentieorkest.

De zaal bood plaats aan 2200 bezoekers. Er waren 3 balkons en een aantal loges. Er was een lijsttoneel en een orkestbak. In de loop der jaren vonden tal van verbouwingen en verbeteringen plaats, zoals het afronden van de hoeken in de zaal (1888), werd de zaal oplopend gemaakt (1889), het toneel verhoogd en vergroot en de orkestbak verdiept (1905). In 1924 kwamen er zij- en achtertonelen en in 1927 werd de entree voor het publiek verbeterd naar ontwerp van de architect S. de Clercq en directeur J. Meihuizen.

In de Tweede Wereldoorlog deed het gebouw zo nu en dan dienst als kazerne en zowel de NSB als de Duitsers hebben er behoorlijk huisgehouden. Na de oorlog is alleen nog onderhoud gepleegd. Wel werd veel oorlogsschade hersteld, maar de hoogst noodzakelijke verbouwingen en vernieuwingen bleven uit.

In de jaren zestig kwam KenW in handen van projectontwikkelaar Reinder Zwolsman, die tevens eigenaar was van het Circustheater. Omdat in 1964 de zaal eindelijk zou worden opgeknapt liet Zwolsman alvast de stoelen verwijderen. De financiering kwam echter niet rond. Voor de jaarlijkse Snip en Snap-revue werden de stoelen tijdelijk teruggezet, maar slechts 1700 daarvan bleken nog bruikbaar. Vlak voor de premiere, op de avond van 18 december 1964, brandde het gebouw volledig af. De oorzaak is nooit opgehelderd - de ruïnes werden gesloopt. Thans staat er op die plek een ministerie.

Premieres

Een chronologisch overzicht van de voorstellingen, die in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, 's-Gravenhage in première zijn gegaan:

 
De witte slang - Holland Festival - 1964-07-17
Ontmoetingen - Holland Festival - 1964-07-06
Rapsodie - Holland Festival - 1964-07-06
Triptiek - Holland Festival - 1964-07-06
Bewegingen - Holland Festival - 1964-07-06
Hamlet - Holland Festival - 1964-06-19
La fille mal gardée - Holland Festival - 1964-06-16
Falstaff - Holland Festival - 1963-06-20
La forza del destino - De Nederlandsche Opera (gevestigd te Amsterdam) - 1962-07-05
La rencontre - Het Nationale Ballet - 1961-12-12
Présages - Het Nationale Ballet - 1961-12-12
Dansen uit Biskupizna - Holland Festival - 1961-06-22
Liederen en dansen uit Rzeszow - Holland Festival - 1961-06-22
Kujawiak - Holland Festival - 1961-06-22
Warmisch-liederen en dansen uit Mazure - Holland Festival - 1961-06-22
Liederen uit Cieszyn - Holland Festival - 1961-06-22
Het dal - Holland Festival - 1961-06-22
Rondedans - Holland Festival - 1961-06-22
De kraanvogel - De langzame dansen der Kurpen - Holland Festival - 1961-06-22
Liederen en dansen van de Kaschuben - Holland Festival - 1961-06-22
Warschauer Polonaise - Holland Festival - 1961-06-22
Bandoska - Holland Festival - 1961-06-22
Liederen en dansen der Goralen - Holland Festival - 1961-06-22
Het spinrokken (Polkalied uit Sieradz) - Holland Festival - 1961-06-22
De koekoek - Holland Festival - 1961-06-22
Lowiczanka; Mazurka-Oberek-Finale - Holland Festival - 1961-06-22
Polka Tramblanka uit Opoczno - Holland Festival - 1961-06-22
Lied en dans uit Krakau - Holland Festival - 1961-06-22
Ik moet een oude man trouwen - Holland Festival - 1961-06-22
De taling - Holland Festival - 1961-06-22
Oberek uit Opoczno - Holland Festival - 1961-06-22
Polonaise uit Zywiec - Holland Festival - 1961-06-22
Liederen en dansen uit Groot Polen - Holland Festival - 1961-06-22
Cyt, Cyt - Holland Festival - 1961-06-22
Krakowiak - Holland Festival - 1961-06-22
De voerman - Holland Festival - 1961-06-22
Ogarek - Holland Festival - 1961-06-22
Lied en dans uit Lublin - Holland Festival - 1961-06-22
Rigoletto - Compagnia d' Opera Italiana di Milano - 1961-05-17
Pas de quatre - Amsterdams Ballet - 1961-05-03
Orphée (Poème symphonique) - Amsterdams Ballet - 1961-02-20
Anna Pavlova Herdenking - Het Nederlands Ballet - 1961-01-23
Das Bild des Menschen - Städtische Bühnen Oberhausen - 1960-11-03
Fall River Legend - Holland Festival - 1960-07-05
Fancy Free - Holland Festival - 1960-07-05
Chopin concerto - Holland Festival - 1960-07-05
Swan Lake - pas de deux, Act III, The Black Swan - Holland Festival - 1960-07-05
Jenufa - De Nederlandsche Opera (gevestigd te Amsterdam) - 1960-06-28
Ivan Soussanin (polonaise) - Bolshoi Ballet - 1960-06-10
Spartacus (adagio) - Bolshoi Ballet - 1960-06-10
… overige resultaten

Zie Premieres

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007