Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Ferenc Molnár 1941.jpg


Ferenc Molnár. Foto Carl Van Vechten, 1941.

NaamFerenc Molnár
Volledige naamFerenc Neumann
Geboren12 januari 1878
Budapest
Overleden1 april 1952
New York
BeroepAuteur
DisciplineToneel
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Ferenc Molnár (1878 - 1952), was een Hongaars roman- en toneelschrijver, zoon van een Joodse arts. Hij studeerde een poosje rechten, maar gaf zijn studie op voor de journalistiek. In 1938 emigreerde hij vanwege zijn Jood zijn naar de Verenigde Staten.

Molnar wordt vooral gezien als een belangrijk vertegenwoordiger van het naturalistische toneel. Zijn taal is over het algemeen eenvoudig en geestig, maar kent een geraffineerde techniek. Molnár hechtte veel aan het neerzetten van een groots schouwspel, met flitsende dialogen, veel actie, maar ook met psychologische diepgang en aanwending van suggestieve elementen. Vaak beperken zijn drama’s zich tot twee à drie personen. De dialoog komt direct voort uit de situaties, hetgeen kan worden gezien als een reactie op het statische drama van de 19e eeuwse.

De bekendste drama’s van Molnár zijn Az Ördög (1907, De Duivel, een cynisch stuk spelend in de society van Boedapest), Liliom (1909, een mysteriespel uit de sloppen) en A hattyú (1915, De Zwaan, in de jaren vijftig verfilmd met Grace Kelly in de hoofdrol).

De bekendste roman van Molnár is A Pál utcai fiúk (1907, De jongens van de Pálstraat, een soort West Side Story in Boedapest, later bewerkt tot een der eerste grote Hongaarse films). Ook schreef hij diverse veelgeprezen schetsen en verhalen.

Vanaf 1940 schreef Molnár in het Engels. Veel van zijn werk werd ook in het Nederlands vertaald.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur

 
Timm Boots - N.V. De Tooneelvereeniging (1912-1923) - 1913-12-08
Timm Boots - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1913-12-08
De duivel - Die Haghespelers (1913-1917) - 1914-12-26
De zwaan - N.V. Mij. voor Tooneelvoorst. De Haghespelers (1921-1924) - 1922-02-24
Het sprookje van den wolf - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1923-12-29
't Stuk zonder naam - Het Schouwtooneel - 1927-02-12
De blauwe ogen van de Keizer - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1929-03-05
Een souper - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-29
Een twee drie - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-11-29
Een-twee-drie - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1930-12-09
De duivel - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-03-30
De goede fee - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1931-11-21
Harmonie - Centraal Tooneel - 1933-05-01
De denkbeeldige echtgenoot - De Hagespelers in het Rika Hopper Theater (1934-1936) - 1935-02-21
In een smal straatje - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1935-07-19
De banketbakkersvrouw - Gezelschap Adolphe Engers - 1935-07-20
Bruiloft - Gezelschap Adolphe Engers - 1935-08-02
Het onbekende meisje - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1936-03-28
Groote liefde - Toneelgroep Het Masker (1933-1947) - 1937-03-06
Het wonder in de bergen - Gezelschap Jan Musch - 1937-09-23
Scherzo - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1937-11-06
Delila - N.V. Het Nederlandsch Tooneel - 1938-10-27
In een smal straatje - N.V. Het Residentie Tooneel - 1940-03-07
Spiel im Schloss - Max Ehrlich - 1941-06-08
Die Fee - Max Ehrlich en dr. W.J. Levie - 1941-07-12
De duivel - Eduard Verkade - 1945-09-06
Ik breng geluk - De Komedianten - 1945-11-01
Carroussel - Stichting Amsterdamsch-Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1947-01-09
Nachtrepetitie - Toneelgroep Comedia - 1949-05-01
Mallemolen - De Rotterdamse Comedie - 1952-10-07
Souper - Producent onbekend - 1957-01-01
Olympia - De Haagsche Comedie - 1958-09-27
Toneel op het kasteel - Rotterdams Toneel - 1959-12-22
Het sprookje van de wolf - De Nederlandse Comedie - 1964-03-02
Liliom - Toneelgroep Amsterdam - 2016-04-02

auteur

Bibliografie (selectie)

Toneel

  • A Doktor úr (1902)
  • Józsi (1904)
  • Az ördög (1907)
  • Liliom (1909)
  • A Testőr (1910)
  • A Farkas (1912)
  • Úri divat (1916)
  • Farsang (1916)
  • A hattyú (Duitse titel Der Schwan, 1920)
  • Színház (1921) Nederlandse titel: Theater
  • A vörös malom (1923)
  • Az üvegcipő (1924) (Duitse titel Der gläserne Pantoffel)
  • Játék a kastélyban (1926)

De Duitse titel was Das Spiel im Schloss. Het Schouwtooneel voerde het op onder de titel 't Stuk zonder naam en Het Gezelschap-Verkade]speelde het in een vertaling van Adolphe Engers die het Nacht-Repetitie noemde

  • Rivièra (1926) Nederlandse titel: Rivièra
  • Olimpia (1928)
  • Egy, kettő, három (1929) Nederlandse titel: Een - Twee - Drie !!
  • A jó tündér (1930) Nederlandse titel: De goede fee of: Het meisje uit de bioscoop
  • Valaki (1931) Nederlandse titel: Graaf X
  • Harmónia (1932) Nederlandse titel: Harmonie
  • Nagy szerelem (1935)
  • Delila (1937)
  • Panoptikum (1949)

Proza

  • Az éhes város (1901)
  • Muzsika (1908)
  • Egy gazdátlan csónak története (1909)
  • A Pál utcai fiúk (1910)
  • Egy haditudósitó naplója (1916)
  • Útitárs a száműzetésben - Jegyzetek egy önéletrajzhoz (1950)

Literatuur en bronnen

  • A. Bachrach e.a.: Encyclopedie van de wereldliteratuur. Bussum, 1980-1984. ISBN 90-228-4330-0

Externe links

Bronnen