De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Theaterfotografie

Carine Crutzen en Mark Rietman in Raak me aan. Het Toneel Speelt, 2004. Foto: Deen van Meer Helios uit Acts of Light (Wayne's World). Het Nationale Ballet, 2002. Foto: Deen van Meer

Foto's: Deen van Meer

Biografie

Deen van Meer (1963) is een Nederlandse fotograaf. Hij werkt voor enkele grote gezelschappen zoals Het Nationale Ballet, Het Toneel Speelt, Toneelgroep Amsterdam, De Nederlandse Opera, Het Zuidelijk Toneel, Dansgroep Krisztina de Châtel, Theater van het Oosten en Joop van den Ende Theaterproducties BV. Van Meer heeft in veel verschillende theaterdisciplines gewerkt: dans - zowel klassiek als modern -, opera, musical en toneel. Hij fotografeert veelal voor grote gezelschappen die al een zekere naam hebben. Ook werkt hij voor het commerciële theater. Voor zijn werk bij Joop van den Ende, reist hij soms de wereld over om musicals te fotograferen.

Deen van Meer is zijn carrière begonnen bij de 'Vrienden van Het Nationale Ballet', waarvoor hij repetities fotografeerde. Zijn foto’s kwamen onder de aandacht van choreograaf en artistiek leider Rudi van Dantzig, die Van Meer daarna vroeg ook de voorstelling zelf te fotograferen. Van hieruit is Van Meer steeds voor meer verschillende gezelschappen gaan fotograferen.

Van Meers foto’s vormen een fotografisch overzicht van een aantal belangrijke gezelschappen in Nederland. Verder zijn zijn foto’s van hoge kwaliteit wat compositie en techniek aangaat. Van Meer heeft zowel in zwart/wit als in kleur geschoten wanneer het zijn analoge werk betreft. Zijn zwart/wit werk wordt gekenmerkt door een neutraal contrast, waardoor er duidelijk herkenbare beelden ontstaan met een heldere tonale structuur. Hij maakt weinig gebruik van bewegingsonscherpte, wat de beelden nog helderder maakt. Ook de duidelijke aandachtspunten en het weinige gebruik van extreme afsnijdingen werken hieraan mee. Zijn digitale werk en analoge kleurenfoto’s zijn helder en veel lichter dan de foto’s die zijn voorgangers maakten. Zijn zwart/wit analoge dansfoto’s zijn vaak nog wel aan de donkere kant; maar er is door de jaren heen een ontwikkeling te zien naar steeds lichter, helderder werk. Anders dan de meeste andere theaterfotografen schiet Deen van Meer in het analoge tijdperk al regelmatig in kleur. Van Meer heeft een goede beheersing van zijn kleurgebruik; waar andere fotografen vaak fletse foto’s afleveren, maakt Van Meer gebruik van felle, sterke kleuren met opvallende beelden als resultaat.

In de verschillende theatervormen komen verschillende kenmerken van Van Meers foto’s naar boven. Daarom zullen de verschillende categorieën, dans-, toneel- en musicalfoto’s, kort apart behandeld worden.

Theaterfoto's

Allereerst zijn theaterfoto’s. Dit zijn zowel close-ups, als medium, als overzichtfoto’s, al naar gelang de gebeurtenissen in het stuk daarom vragen. Van Meer maakt close-ups op emotionele, expressieve momenten, maar neemt evengoed afstand om de onderlinge spanning tussen de personages in treffende composities neer te zetten. Deze aandacht voor compositie is in al zijn werk zichtbaar.

Dansfoto's

Bij zijn dansfoto’s heeft Van Meer veel meer aandacht voor kenmerken als kleur en ritme in de compositie. Dit ritme in het beeld is natuurlijk inherent aan de dans zelf, maar Van Meer weet dit op uiterst treffende wijze vast te leggen. Omdat Van Meer zelf ook heeft gedanst en de klassieke danstaal goed kent, is hij erg goed in het vastleggen van het juiste moment. Zijn dansfoto’s zijn meestal medium- of overzichtshots, waardoor het lichaam van de danser goed tot zijn recht komt. Anders dan in zijn toneelfoto’s maakt hij geen close-ups. Hij benadert klassieke groepen anders dan de moderne groepen die hij vast legt. Zo neemt Van Meer meer afstand bij de klassieke dans door altijd het hele lichaam van de dansers te tonen en vooral vanuit de zaal, het toeschouwerstandpunt, te fotograferen. Dit zijn meer klassieke, conventionele beelden van de dans, die hij vooral in de eerste 10 á 15 jaar heeft gemaakt. Bij modernere en kleinere, experimentele dansgroepen neemt Van Meer wel meer vrijheid om de danser dichter te naderen, waardoor er meer indringende beelden ontstaan.

Musicalfoto's

Wat opvalt aan Van Meers musicalfoto’s, in vergelijking met zijn andere werk, is dat hij hier een stuk conventioneler te werk gaat. De foto’s hebben eenvoudige composities en er ligt meer aandacht op glamourelementen, op decor en kostuums. De foto’s worden nog steeds gebruikt voor promotiemateriaal, maar belanden in programmaboekjes die het uiterlijk hebben van glossy magazines. De nadruk in de foto’s ligt dan ook op het spektakel. Hierbij spelen kleur en duidelijk herkenbare composities een belangrijke rol. De hoofdrolspelers verschijnen prominent in het beeld tijdens herkenbare hoogtepunten in het verhaal; het zijn de meer geijkte plaatjes. Hieruit blijkt dat Van Meer zich effectief aanpast aan de theatervorm waarvoor hij fotografeert. Hij weet de karakteristieke elementen van de verschillende theatervormen duidelijk naar voren te brengen, zo ook met zijn operafoto’s, die veel bravoure uitstralen.

Aan het begin van de 21e eeuw stapt Van Meer over van analoog naar digitaal. In vergelijking met zijn analoge werk, verandert Van Meer vaker en extremer van standpunt, van overzicht naar close-up. Daarnaast is zijn kleurgebruik, vooral bij zijn musicalfoto’s, helder en opvallend. Vaak vervult kleur een aandachttrekkende en focusleggende rol, zoals bijvoorbeeld rode schoenen in een verder redelijk grauw beeld. Ze worden effectief ingezet als sfeerbepalend middel. Van Meers foto’s worden steeds scherper en realistischer en lijken zo de theatrale realiteit dichter te naderen.

Opdrachtgevers

Deen van Meer heeft onder andere gefotografeerd voor:

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als voor de fotografie

 
Twilight - Het Nationale Ballet - 1972-06-20
Adagio Hammerklavier - Het Nationale Ballet - 1973-10-04
It Goes without Saying - Stichting Ponton - 1989-04-07
Plat - Stichting Ponton - 1989-04-07
Lot of On Falling down while Addressing People - Henri van Zanten - 1989-05-18
Charakterkopfe - Henri van Zanten - 1989-12-07
Vijf walsen van Brahms in de geest van Isadora Duncan - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
Libelle - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
Fragmenten uit La sylphide - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
La notte - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
De stervende zwaan - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
De maan in de trapeze - Impresariaat Frans van Bronkhorst - 1990-01-22
I Never Really Understood Hamlet Prince - Henri van Zanten - 1990-02-15
Aartsengelen slachten den hemel rood - Het Nationale Ballet - 1990-03-22
Marion / Marion - Nederlands Dans Theater - 1991-11-08
Evergreens - Nederlands Dans Theater - 1991-11-08
Touch Your Coolness to My Fevered Brow - Het Nationale Ballet - 1992-03-21
Scènes de ballet - Het Nationale Ballet - 1992-03-21
Stilleven wit plein - Het Nationale Ballet - 1992-03-21
Shostakovich Chamber Symphony - Het Nationale Ballet - 1992-09-12
Gered - Het Zuidelijk Toneel - 1992-10-16
Diversion of Angels - Het Nationale Ballet - 1993-02-12
Crossing The Border - Het Nationale Ballet - 1993-02-12
Piano concerto no. 2 - Het Nationale Ballet - 1993-03-19
Frankenstein, A Modern Prometheus - Het Nationale Ballet - 1993-06-17
De kruik - Toneelgroep De Sphinx - 1993-11-25
Moderne tijden - Stichting Coup d'amour - 1994-01-13
Imagine You Would Have Loved The Sequence - Stichting Coup d'amour - 1994-01-13
Sympathy for The Devil - Stichting Coup d'amour - 1994-01-13
Nirvana - Toneelgroep Amsterdam - 1994-04-20
Symposion - De Nederlandse Opera - 1994-04-29
Rijkemanshuis - Het Zuidelijk Toneel - 1994-06-02
Nachteiland - Het Nationale Ballet - 1994-06-15
De omkeerbaarheid van roest - Het Nationale Ballet - 1994-06-15
Dames - Het Nationale Ballet - 1994-09-05
Candide - Nationale Reisopera - 1994-09-24
Geen stad groot genoeg - Stichting Coup d'amour - 1994-10-02
My Fair Lady - Joop van den Ende Theaterproducties BV - 1994-10-04
Even The Angels Fall... - Het Nationale Ballet - 1994-10-07
Rosa, A Horse Drama - De Nederlandse Opera - 1994-11-02
A Horse Drama - De Nederlandse Opera - 1994-11-02 Rosa
Splendid's - Het Zuidelijk Toneel - 1994-11-18
De tramlijn die Verlangen heet - Het Zuidelijk Toneel - 1995-01-20
Phaedra - Het Zuidelijk Toneel - 1995-03-24
The Dying Potter - Stichting Theatergroep Toetssteen - 1995-04-06
Evita - Joop van den Ende Theaterproducties BV - 1995-10-10
L'amour des trois Oranges - Stichting Opera Zuid - 1995-11-04
Bach Moves - Het Nationale Ballet - 1995-11-14
Peter Pan - Opus One - 1995-11-30
Werther - De Nederlandse Opera - 1996-01-14
Maat voor maat - Het Zuidelijk Toneel - 1996-01-31
Caligula - Het Zuidelijk Toneel - 1996-03-29
LA! On Tour - Karin Bloemen - 1996-04-14
Don Giovanni - Stichting Opera Zuid - 1996-04-27
Chronocratie - Galili Dance - 1996-09-16
Jozef Trilogie - Theater van het Oosten - 1996-10-05
Tosca - Stichting Opera Zuid - 1996-10-31
De doorspeler - Het Zuidelijk Toneel - 1996-11-12
Rigoletto - De Nederlandse Opera - 1996-12-02
Notenkraker en muizenkoning - Het Nationale Ballet - 1996-12-13
Trojaanse vrouwen - Het Zuidelijk Toneel - 1997-01-17
Flirt - Het Zuidelijk Toneel - 1997-02-03
Hänsel und Gretel - Stichting Opera Zuid - 1997-02-22
De onbeminden - Het Zuidelijk Toneel - 1997-03-21
Lucifer - Het Zuidelijk Toneel - 1997-03-28
De ijsman kome - Theater van het Oosten - 1997-04-19
Cavalleria rusticana - Stichting Opera Zuid - 1997-05-03
I pagliacci - Stichting Opera Zuid - 1997-05-03
Koppen - Het Zuidelijk Toneel - 1997-06-07
Three Pieces for Het - Het Nationale Ballet - 1997-06-14
Fly Away, een echte kunstrevue - De Toko - 1997-09-03
Fantasie 1841 - Het Nationale Ballet - 1997-09-06
8(Ocho) - Stichting 8(Ocho) - 1997-11-07
De kus van de spinvrouw - Het Zuidelijk Toneel - 1998-01-17
Julietta - Stichting Opera Zuid - 1998-02-07
Sprookjes van Grip - Grünfeld Theaterproducties - 1998-02-19
Madama Butterfly - Stichting Opera Zuid - 1998-04-23
De bewerking van het stof - Het Nationale Ballet - 1998-06-15
Romeo en Julia (studie van een verdrinkend lichaam) - Het Zuidelijk Toneel - 1998-06-16
Die Entführung aus dem Serail - Stichting Opera Zuid - 1998-09-12
… overige resultaten

Bronnen