Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bert Brugman enz.1934.jpg


Poppen Richard Tauber, Jacob Hamel, Greta Garbo, Max Tak, Han Hollander, en poppenspeler Bert Brugman, 1934..

NaamBert Brugman
Volledige naamGijsbertus Johannes Maria
Geboortedatum26 augustus 1896
Geboorteplaats Amsterdam
Overlijdensdatum19 juli 1992
BeroepPoppenspeler
DisciplinePoppenspel
Externe databases:
IMDb
VIAF
RKD

Bert Brugman werd geboren op 26 augustus 1896 te Amsterdam. Hij volgde toneellessen bij Jan Musch en was gefascineerd door een klein papieren theatertje.

Op 20 januari 1923 richtte hij zijn marionettentheater De Olyftack op op de zolderverdieping van zijn ouderlijke woning aan de Keizersgracht te Amsterdam.

Geïnspireerd door de Duitse poppenspeler Paul Brann, die in Rotterdam optrad, gaf hij als eerste in Nederland nieuw leven aan het Marionettenspel dat sinds het Concilie van Trente in de zestiende eeuw uit de kerk verbannen was, en daardoor vervangen werd door het meer platvloerse handpoppenspel dat meer diende als straattheater en volksvermaak. Vandaar de naam De Olyftack, naar het bijbelverhaal van Noach.

Brugman voerde zangspelen op zoals o.a. Mozarts "Bastiën en Bastiënne" met enkele zangers, begeleid door een strijkkwartetje. Hierdoor leerde hij zijn vrouw de zangeres Frieda Frowein kennen en zij kregen zes zonen die later allemaal hun bijdrage geleverd hebben aan het groeiende marionettentheater.

Brugman verleende zijn medewerking aan de 5de Snip en Snap-revue "Tot uw dienst" waarvoor 30 gelijkende draadmarionetten werden gemaakt van bekende personen uit de eerste vijf jaar o.a. Piet Muyselaar en Willy Walden. Het werd geproduceerd door René Sleeswijk.

Programma.jpeg Bert Brugman met de marionetten Snip en Snap

Na de oorlog ontwikkelde Brugman een nieuw bewegingssysteem omdat hij tijdens de oorlogsjaren, waarin het vervoer van het grote marionettentheater onmogelijk was, ontdekte dat het handpoppenspel veel directer was. Het werd de "handmarionet" een fraai aangeklede pop waar de arm van de speler in kan en die een steel vasthoudt waarmee hij de losse bewegelijke kop kan hanteren. Aan de armen zitten stokjes, net als bij de wajangpoppen. Dit systeem bleek een oneindig groot scala van bewegingsmogelijkheden te hebben en Brugman kreeg hier octrooi op.

Later voegde zoon Joost hier nog de beweegbare mond aan toe, wat zeer wenselijk was omdat sinds de komst van de bandrecorder vele grote opera's werden opgevoerd zoals De parelvissers, Faust, Carmen, Rigoletto, La Traviata, Madamme Butterfly, Don Giovanni, Porgy and Bess e.a. Hiervoor gaf hij bekende ontwerpers zoals Wim Vesseur, Bob Verstraete, Rie Cramer, Fokke Duetz e.a. ontwerpopdrachten.

Brugman schreef voor de KRO de TV-serie Dappere Dodo die 10 jaar liep en ook nog, Tom Poes, Buffalo Bill, Bruintje Beer, Spectacle Poupeé e.a.

P1020798.JPG Tijmen 5 jaar..jpeg

Na 42 jaar werd Brugman geridderd in de orde van Oranje Nassau en gaf het stokje over aan drie van zijn zonen. Op uitnodiging werden een paar honderd voorstellingen per jaar gespeeld en het theater verwierf grote bekendheid in binnen-en buitenland zoals Indonesië, Suriname, De Antillen, Venezuela, Italië, Zwitserland en Israel.

In 1969 nam Joost het theater over met zijn vrouw Yvonne Witteveen, en in 2000 kleindochter Mariska Brugman met haar man René van Tol. Ook de vierde generatie is al actief.

Bert Brugman overleed op 19 juli 1992 en kreeg bij zijn begrafenis in Blaricum zijn laatste applaus.


Bert Brugman heeft bijgedragen aan 5 productie(s).

Bert Brugman heeft gewerkt in de volgende functies:


Het gehele overzicht van voorstellingen waaraan Bert Brugman heeft meegewerkt, voor zover geregistreerd in de Theaterencyclopedie:

NB: Bij de carrièreoverzichten zijn de voorstellingen gekoppeld aan de premièredatum. Het kan echter voorkomen dat personen niet aan de première meewerkten, maar pas later bij de voorstelling betrokken raakten.

Curriculum Vitae Theatrum
Productie Functie Producent Seizoen Premièredatum In regie van
Der Barbier von Bagdad Regie Het Nederlands Marionettentheater 1958/1959 1 september 1958 Bert Brugman
La Traviata Regie Het Nederlands Marionettentheater 1960/1961 1 september 1960 Bert Brugman
Feestavond t.g.v. het eerste lustrum der Amsterdamsche Sportclub De Kruisster Uitvoerende Cabaret Chiel de Boer 1937/1938 14 mei 1938
Il barbiere di Siviglia - Gioacchino Rossini Uitvoerende Het Nederlands Marionettentheater 2006/2007 1 september 2006 Mariska Brugman, René van Tol
Der Barbier von Bagdad Poppen Het Nederlands Marionettentheater 1958/1959 1 september 1958 Bert Brugman
Stiekem naar Groenland Poppen Het Nederlands Marionettentheater 2004/2005 3 september 2005 René van Tol
Il barbiere di Siviglia - Gioacchino Rossini Poppen Het Nederlands Marionettentheater 2006/2007 1 september 2006 Mariska Brugman, René van Tol

Externe Links

Bronnen