Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Portret van Ben Groeneveld 369119.jpg


Ben Groeneveld, 1930. Foto: Godfried de Groot. Collectie TIN.

NaamBen Groeneveld
Volledige naamGijsbertus Pieter Marius Groeneveld
Geboortedatum5 mei 1898
Geboorteplaats Breda
Overlijdensdatum13 februari 1962
Overlijdensplaats Amsterdam
BeroepActeur, Regisseur, Directeur
DisciplineToneel
VIAF-profiel281794345

Ben Groeneveld (1898 - 1962) was een Nederlands acteur, regisseur, toneeldirecteur, en organisator van schoolvoorstellingen en openluchtspelen.

Biografie

Ben Groeneveld was in de jaren 1918-1920 leerling aan de Amsterdamse Toneelschool en debuteerde als acteur bij Louis de Vries. In 1929 richtte hij met Herman Bouber het Groot Volkstooneel op; drie jaar later werd hij leider van De Jonge Spelers. Dit gezelschap bestond tot de kultuurkamer in werking trad (19 februari 1942) en Groeneveld actief werd in het kunstenaarsverzet. Als regisseur was hij verbonden aan het stuk Vrij Volk, dat na de oorlog in de Stadsschouwburg Amsterdam werd opgevoerd door theatermakers die hadden geweigerd te spelen in de Tweede Wereldoorlog.[1]

In 1946 zette hij met Ferd Sterneberg het Nederlands Volkstoneel op poten, waarvan hij tot 1953 deel uit maakte. In de jaren die volgden hield hij zich bezig met het lekenspel, waarvoor hij ook vormingscursussen leidde en werkte hij als acteur nog enige tijd mee aan hoorspelen, enkele televisie-uitzendingen en een stuk bij het toneelgezelschap Ensemble.

Ben Groeneveld, die gehuwd geweest is met Willy Haak (1922-1929) en Nelly Ernst (1936-1943), heeft bijzonder veel voor het amateurtoneel gedaan en werd voor al zijn activiteiten daar benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Hij schreef een eenakter (De nieuwe planeet), enkele boeken over toneel en spreektechniek (Spel als levensspiegel, Spreken en zeggen, De waarde van het lekenspel, etc.) en, in samenwerking met Ferd Sterneberg en Herman Knorringa, Gesprekken over toneel.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
't Recht tot staken - Het Hollandsch Tooneel - 1920-11-13
De wandelende Jood - Het Hollandsch Tooneel - 1921-01-22
Menagerie - Het Hollandsch Tooneel - 1921-03-30
't Café-tje - Het Hollandsch Tooneel - 1921-04-29
De andere - Het Hollandsch Tooneel - 1921-06-01
Wie is de vader? - Het Hollandsch Tooneel - 1921-06-25
't Mosterdzaadje - N.V. Mij. voor Tooneelvoorst. De Haghespelers (1921-1924) - 1921-09-03
Een nacht in een herberg (A night at an inn) - N.V. Mij. voor Tooneelvoorst. De Haghespelers (1921-1924) - 1921-10-29
De gele mantel - N.V. Mij. voor Tooneelvoorst. De Haghespelers (1921-1924) - 1921-11-26
De zwaan - N.V. Mij. voor Tooneelvoorst. De Haghespelers (1921-1924) - 1922-02-20
Dicky - Comœdia - 1922-11-01
De wijngaard des heeren - Comœdia - 1923-07-05
Haar thuis - Comœdia - 1923-09-20
Lady Windermere's waaier - Het Hollandsch Tooneel - 1923-10-28
Anders - Comœdia - 1924-03-08
De zeven sleutels van Baldpate - Comoedia - 1924-03-17
De zeven sleutels van Baldpate - Comœdia - 1924-03-27
De waaier - Vereenigd Tooneel - 1924-09-06
De zeven sleutels van Baldpate - Vereenigd Tooneel - 1924-09-09
De gele mantel - Vereenigd Tooneel - 1924-10-04
Het carnaval der kinderen - Vereenigd Tooneel - 1924-10-18
De wereld waarin men zich verveelt - Vereenigd Tooneel - 1924-11-15
Om de 300 jaar - Vereenigd Tooneel - 1924-12-13
Dulcy helpt! - Vereenigd Tooneel - 1925-01-18
Liliom - Vereenigd Tooneel - 1925-04-11
De kleine apostel - Vereenigd Tooneel - 1925-04-12
Macbeth - Vereenigd Tooneel - 1925-07-01
Een huwelijk onder Lodewijk XV - Vereenigd Tooneel - 1925-09-02
Eva Bonheur - Vereenigd Tooneel - 1925-10-12
De levende Medusa of de krant, die men ziet - De Speeldoos - 1926-12-08
De Groene Kikker (De Speeldoos Revue 1927) - De Speeldoos - 1927-05-01
De groene kikker - De Speeldoos - 1927-05-01
De kat en de kanarie - Gezelschap Grand Théâtre - 1927-10-01
De firma Adam en Eva - De Speeldoos - 1928-02-01
De zeven sleutels van Baldpate - De Speeldoos - 1928-09-01
De zeven sleutels van Baldpate - De Speeldoos - 1928-09-04
Hij... zij... en de pekingees - De Speeldoos - 1928-09-14
Geld ligt op straat - De Speeldoos - 1928-12-01
De bordpapieren minnaar - De Speeldoos - 1929-02-01
Een vreemde eend in de bijt - Ensemble Bouber (?) - 1929-09-07
De jordaan - Ensemble Bouber - 1929-10-30
Jan Klaasz of de gewaande dienstmaagd - Ensemble Bouber - 1930-04-11
Jan Klaaz of De gewaande Dienstmaagd - Ensemble Bouber (?) - 1930-04-11
Nathan heeft mazzel - Ensemble Bouber - 1930-08-02
Annie !! - Gezelschappen Herman Bouber - 1930-11-08
Tine Kipra's echtscheiding - Ensemble Bouber (?) - 1930-12-13
Warenar - Gezelschappen Herman Bouber - 1931-01-19
Frank van Wezels roemruchte jaren - Gezelschappen Herman Bouber - 1931-01-31
De avonturen van den braven soldaat Schweyk - Groot Volkstooneel (1931/32) - 1932-03-10
De wereld op zijn kop - De Jonge Spelers - 1933-12-14
Thijl Uilenspiegel - De Jonge Spelers - 1935-01-13
Het offerlam - De Jonge Spelers - 1936-10-18
Drie mannen in de sneeuw - De Jonge Spelers - 1939-08-17
Lord Lister Legende - De Jonge Spelers - 1940-08-25
Lord Lister legende - De Jonge Spelers - 1940-08-25
Lord Lister legende - De Jonge Spelers - 1940-08-26
Dijkbreuk - De Jonge Spelers - 1940-10-28
Van den Vos Reinaerde - Toneelgroep Studio - 1941-04-12
Kapitein Brassbound - Centraal Tooneel - 1941-12-20
Bataafsche dageraad - Toneelgroep 5 mei 1945 - 1945-06-06
Een midzomernachtdroom - Stichting Amsterdamsch-Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1945-11-09
Twaalfduizend - Stichting Amsterdamsch-Rotterdamsch Tooneelgezelschap - 1946-02-23
Vechtend volk - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1946-09-17
Erfenisjagers - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1946-10-19
Ciske de Rat - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1946-11-22
De klucht van de gehangene - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1947-09-06
Havenkwartier - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1947-11-15
Vorstin des volks - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1948-08-21
Rasmus de wonderdokter - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1948-10-23
Het regent goud - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1949-05-14
Esmoreit - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1950-01-07
Ik ben hier eerder geweest - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1950-02-02
Twee edellieden van Verona - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1950-06-03
Maria Stuart - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1951-01-22
De wereld heeft geen wachtkamer - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1951-09-01
Het millioen - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1951-11-08
Het woord - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1951-12-27
De heldin - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1952-02-12
Het is tijd, dr. Schweitzer - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1952-10-24
Het huis van de Saltimbanks - Stichting Het Nederlands Volkstoneel - 1953-01-17
… overige resultaten

Bronnen

  1. "Theater in de oorlog" Vrij Nederland, 21 augustus 1993 (p.49)