Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken



Canon 1936

Canonlogo.jpgYvonne Georgi begint een dansgezelschap

Oprichting van Balletten Yvonne Georgi in het jaar dat er ook voor het eerst een staatsexamen voor de dans wordt afgenomen. Professionalisering van de dans in Nederland.

In 1936 kreeg de van oorsprong Duitse danseres-choreografe Yvonne Georgi de kans om een eigen dansgezelschap te beginnen. Dit gezelschap, en de daaraan verbonden dansopleiding, betekende de come-back van de professionele theaterdans in Nederland.

Een balletgroep voor de Wagnervereeniging

De kiem voor Georgi’s gezelschap was twee jaar eerder gelegd, toen de Wagnervereeniging een balletgroep zocht die in staat was om het beruchte bacchanaal aan het begin van Wagners Tannhäuser te dansen. Men besloot een eigen dansgroep op te richten. Na enig wikken en wegen werd Yvonne Georgi gevraagd de leiding van die groep op zich te nemen. Als choreografe en balletmeesteres bij de opera van Hannover had zij de beste papieren. Dat zij getrouwd was met een vooraanstaand criticus van De Telegraaf was daarbij mooi meegenomen.

Yvonne Georgi. Foto: S. Enkelmann, 1934. Collectie TIN Die Geschöpfe des Prometheus van Dansgroep Yvonne Georgi. Foto: N.V. Polygoon, ca. 1937. Collectie TIN

De comeback van de professionele theaterdans

Twee jaar later zou de balletgroep verzelfstandigd worden en, met steun van de Wagnervereeniging voortaan als Dansgroep Yvonne Georgi optredens verzorgen. Met dit gezelschap en de daaraan verbonden dansopleiding leverde Georgi een belangrijke bijdrage aan de comeback van de professionele theaterdans in Nederland. Zij creëerde voor haar gezelschap een uitgebreid repertoire, kweekte publiek en bovenal werkte ze aan de verbetering van de danstechniek van haar dansers.

Pioniers van de moderne dans

De successen die ze boekte, had Georgi niet louter en alleen aan haar eigen kwaliteiten te danken. Zij kon voortbouwen op het werk dat danspioniers als Jacoba van der Pas, Corrie Hartong, Gertrud Leistikow, Florrie Rodrigo en Lili Green hier vanaf 1910 al hadden verricht. Die hadden stuk voor stuk op hun eigen manier de belangstelling voor de dans weer weten aan te wakkeren, waarbij ze zich vooral hadden laten inspireren door de Amerikaanse grondlegster van de moderne dans, Isadora Duncan, en door vertegenwoordigers van de Duitse expressionistische dans als Kurt Jooss en Mary Wigman. Vrijheid, natuurlijke bewegingen, gevoelsexpressie en vrouwenemancipatie waren daarbij leidende begrippen.

Corrie Hartong. Foto: Charlotte Rudolph, 1932. Collectie TIN Gertrud Leistikow, Foto Hugo Erfurth, 1911.Collectie TIN Lili Green. Foto: Claude Harris. Collectie TIN Isadora Duncan. Fotograaf onbekend.Collectie TIN

Een mix van modern en klassiek

In de jaren twintig van de vorige eeuw was ook de belangstelling voor het klassieke ballet weer toegenomen. Baanbrekend werk op dit gebied werd verricht door de Russische danseres Anna Pavlova en de Ballets Russes van Serge Diaghilev. Hun optredens trokken ook in Nederland een groot en enthousiast publiek. Hier werkzame dansers en choreografen als Iril Gadescov, Igor Schwezoff en Darja Collin richtten kleine dansgezelschappen op en startten opleidingen in de klassieke traditie. Yvonne Georgi wist het beste van deze twee stromingen samen te brengen: haar moderne balletten verenigden de vrijheid en expressiviteit van de moderne dans met de lichaamsbeheersing en virtuositeit van het klassieke ballet.

Anna Pavlova. Foto: Lafayette. Collectie TIN

Staatsexamen voor de dans

Niet alleen het ontstaan van de verschillende dansgroepen, al dan niet met een eigen dansopleiding, was van groot belang voor de professionalisering van de dans in Nederland, maar ook de instelling van het staatsexamen voor de dans, in 1936. De basis hiervoor werd in 1931 gelegd door Corrie Hartong en Gertrud Leistikow. Samen richtten zij een dansopleiding op binnen het Rotterdams Conservatorium. In 1936 werden hun activiteiten beloond met de officiële instelling van een door de Nederlandse staat erkend diploma 'dans'. De eerste kandidaten troffen achter de examentafel een aantal leading ladies van de dans in Nederland aan: naast Hartong en Leistikow maakten ook Florrie Rodrigo en Yvonne Georgi deel uit van de examencommissie.

De Nederlandse Dansliga

Drie jaar later ontstond De Nederlandse Dansliga, een door Hendrika Gaillard-Jorissen opgerichte beroepsvereniging. Hiermee was de professionalisering van de dans in Nederland een feit. De Dansliga probeerde de verschillende spelers in het Nederlandse dansveld te organiseren en de belangen van de dans te behartigen.

Dit is één van de canonteksten. Voor meer informatie zie: Canon van het Theater in Nederland

In 1936 geboren

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Trisha BrownBrown, Trisha193618 maart 2017
ThoraldoThoraldo193624 september 2011
Circus KavaljosKavaljos, Circus19361959
Samy MolchoMolcho, Samy1936
Jan KnopperKnopper, Jan193615 februari 2004
Zdenka KratochvilovaKratochvilova, Zdenka1936
Ries MoonenMoonen, Ries1936
Corstiaan de VriesVries, Corstiaan de193630 mei 2008
Naftali YavinYavin, Naftali19365 juni 1972
Leo UngerUnger, Leo1936
Ruud van der MeerMeer, Ruud van der1936
Gérard LemaitreLemaitre, Gérard193614 december 2016
Frank Philipp SchlössmannSchlössmann, Frank Philipp1936
Cesare MazzonisMazzonis, Cesare1936
Wiebe HogendoornHogendoorn, Wiebe1936
Raul GarelloGarello, Raul3 januari 193629 september 2016
Erik NorbyNorby, Erik6 januari 19366 januari 2007
Fons EickholtEickholt, Fons15 januari 1936
Robert EekEek, Robert30 januari 1936
Tuncel KurtizTuncel Kurtiz1 februari 193627 september 2013
... meer resultaten

In 1936 overleden

 SorteernaamGeboortedatumOverlijdensdatum
Frans HullemanHulleman, Frans18791936
Philip StuartStuart, Philip18871936
Willem Henri LucasLucas, Willem Henri18581936
Ramón María del Valle-InclánValle-Inclán, Ramón María del28 oktober 18665 januari 1936
John SchilthuizenSchilthuizen, John19 augustus 189919 januari 1936
Piet HesseHesse, Piet2 december 18724 maart 1936
Reinoud van der Hilst jr.Hilst jr., Reinoud van der6 augustus 18956 maart 1936
J. Martin S. HeuckerothHeuckeroth, J. Martin S.17 april 185319 maart 1936
Alexander GlazounovGlazounov, Alexander10 augustus 186521 maart 1936
Jules DirickxDirickx, Jules18 mei 188329 maart 1936
Ottorino RespighiRespighi, Ottorino9 juli 187918 april 1936
Maxim GorkiGorki, Maxim28 maart 186818 juni 1936
Flor la RocheRoche, Flor la22 oktober 188821 juni 1936
La ArgentinaLa Argentina4 september 189017 juli 1936
Johan JohaJoha, Johan5 februari 18714 augustus 1936
Federico García LorcaGarcía Lorca, Federico5 juni 189819 augustus 1936
J. SlauerhoffSlauerhoff, J.15 september 18985 oktober 1936
Ernestine Schumann-Heink15 juni 186117 november 1936
Jacques Sluyters jr.Sluyters jr., Jacques10 november 188525 november 1936
Frank LunsLuns, Frank25 juni 188629 november 1936
... meer resultaten

In 1936 in première

 PremieredatumLocatie
Oude liefde - Centraal Tooneel - 1936-01-011 januari 1936
Een glas water - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1936-01-011 januari 1936Groote Schouwburg, Rotterdam
Mars & co - Nieuw Schouwtooneel - 1936-01-099 januari 1936
De dienstknecht in het huis - De Hagespelers in het Rika Hopper Theater (1934-1936) - 1936-01-1515 januari 1936Nieuwe Schouwburg, Heerenveen
Trouwen is goedkoper - Hollandsch Tooneel - 1936-01-1818 januari 1936
Trouwen is goedkoper - Het Hollandsch Tooneel - 1936-01-1818 januari 1936
Tropenadel - Het Hollandsch Tooneel - 1936-01-2323 januari 1936Stadsschouwburg, Amsterdam (1894)
Meisjeslyceum - Centraal Tooneel - 1936-01-3030 januari 1936
Alle rechten voorbehouden - Toneelgroep Het Masker (1933-1947) - 1936-02-055 februari 1936Centraal Theater, Amsterdam
Maak mijn vrouw gelukkig - Het Blijspelgezelschap - 1936-02-1919 februari 1936
Julia is onsterfelijk - Div. Studententoneel- Studententooneel U.S.A. - 1936-02-2020 februari 1936
N.V. Zon voor Renate - Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1936-02-2222 februari 1936De Koninklijke Schouwburg, 's-Gravenhage
Biografie - N.V. Amsterdamsche Tooneelvereeniging (1932-1938) - 1936-02-2222 februari 1936Stadsschouwburg, Amsterdam (1894)
De despot (L'autoritaire) - Het Hollandsch Tooneel - 1936-02-2727 februari 1936De Hollandsche Schouwburg (Plantage Middenlaan), Amsterdam
Cabaret-avond - Amsterdamsche Studenten Toneelvereeniging - 1936-02-2828 februari 1936City Theater, Amsterdam
De ooievaar geeft een rondje!!! - Gelegenheidscombinaties - 1936-03-011 maart 1936Leidseplein Theater, Amsterdam
Antigone - Amateur Toneelgroepen - 1936-03-055 maart 1936
Komediespelen - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1936-03-077 maart 1936
De geheime deur - N.V. Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel - 1936-03-1414 maart 1936
Eens wordt het nacht - Nieuw Schouwtooneel - 1936-03-1919 maart 1936Stadsschouwburg, Haarlem
... meer resultaten

Edit deze pagina