Toneelschuur, Haarlem

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Toneelschuur-Haarlem-Lange-Begijnestraat.jpg
NaamToneelschuur
PlaatsHaarlem
TypeTheatergebouw
ArchitectJoost Swarte
Bouwjaar2003
 Website

Geschiedenis

Hans Dagelet, Herman Divendal, Jan van Galen, Jan Heijnes, Hans Man in 't Veld en Rieks Swarte verdienen met ere te worden genoemd, want zij vormden in de periode van 1967 tot en met 1971 de actiegroep Toneelschuur. Doel: het opschudden van het toneelklimaat in Haarlem waarmee zij het fundament legden voor de komst van een theater dat de naam kreeg van de groep.

Inmiddels is de Toneelschuur een toonaangevend en eigentijds huis voor de Nederlandse toneel-, dans- en filmwereld. Als een van de pioniers van het 'vlakkevloertheater' in Nederland, is de Toneelschuur uitgegroeid tot een theater waar vormverkennend en nieuw repertoire gemaakt en gepresenteerd wordt.

Jaarlijks worden in de twee theaterzalen talrijke eigen producties en belangrijke voorstellingen van het gesubsidieerde aanbod van toneel en moderne dans uit binnen- en buitenland gepresenteerd. In de filmzalen is een brede programmering te zien van de belangrijkste films uit het 'filmhuizencircuit'.

Toneelschuur (1)

De activiteiten door de Toneelschuur begonnen in de jaren zestig van de vorige eeuw in het jeugdhuis Electric Centre in Haarlem. In 1970 werd het eigen theater aan de Smedestraat 23 geopend. Daarvoor was een bovenzaal van het Bavogebouw van de Katholieke Arbeiders Beweging, tot Theater verbouwd in opdracht van- en door de Actiegroep De Toneelschuur zelf. Materiële steun werd geleverd door Toneelgroep Centrum die ook min of meer de vaste bespeler van het theater werd. De opening, op 2 maart 1970, werd dan ook door dit gezelschap verzorgd met Baas boven baas van Peter Handke.

Deze kleine zaal bood plaats aan 80 bezoekers en had een vlakke vloer. In 1976 kon een voormalige schietzaal, op de begane grond, bij de Toneelschuur worden betrokken. Deze aanzienlijk grotere zaal met 162 zitplaatsen, werd ontworpen door stadsarchitect Wiek Roling. Ook deze zaal had een vlakke vloer met een variabel speelvlak van 140m2. Eveneens o.l.v. Roling werden in 1988 verdere verbeteringen doorgevoerd. In beiden zalen kwamen, gestoffeerde, inschuifbare en verrijdbare tribunes waardoor de grote zaal 178 zitplaatsen kreeg. Ook kwam er een filmzaal.

Er werd voornamelijk toneel, dans, film en muziektheater gebracht. In 2003, toen Toneelschuur 2 werd geopend, werd dit theater gesloten.

Toneelschuur (2)

In het begin van de jaren negentig maakte de groei van de publieke belangstelling dat men besloot uit te kijken naar ruimere mogelijkheden. Zonder te wachten op politieke of financiële rugdekking stelde de directeur, in nauwe samenwerking met de technische staf, een schets op van een nieuw theater, compleet met een programma van eisen. In 1993 dienden zij dit plan in bij de gemeente Haarlem, die het in 1994 van tafel veegde, als te hoog gegrepen.

Desondanks benaderde de Toneelschuur de tekenaar en ontwerper Joost Swarte en vroeg hem een schetsplan te maken, wat zou zijn in te passen in een locatie in de oude binnenstad van Haarlem. Op basis van dit schetsplan besloot de gemeente het project te realiseren. Mecanoo Architecten uit Delft werd in 1998 gevraagd samen met Joost Swarte dit plan uit te werken en uitvoeringsgereed te maken.

De locatie van de nieuwe Toneelschuur bevindt zich op historische grond in de Haarlemse binnenstad, namelijk op een deel van het Enschedé-terrein, vlak naast het Concertgebouw, thans Philharmonie Haarlem. De kantoren zijn ondergebracht in een aantal oude, bestaande panden, die in het gehele complex zichtbaar zijn geïntegreerd.

In het gebouw zijn vele voorbeelden aan te wijzen van een succesvol samengaan van architectuur en theatertechniek. Op 26 februari 2003 vond de eerste voorstelling in de nieuwe Toneelschuur plaats. Daarna is het gebouw gedurende twee maanden op zijn gebruik getest. Daardoor was de officiële opening pas op 10 mei 2003 met een speciaal programma.

Interieur: Elke zaal heeft zijn eigen sfeer. De grote zaal is donker, beton met houten deuren. In de kleine zaal zijn de wanden van hout en de deuren groen geschilderd. Er zijn ook twee filmzalen (de Filmschuur) en een theatercafé.

Een noviteit is de regiecabine, een glazen kooi die in zijn geheel omhoog getakeld kan worden.

Eigen producties

Toneelschuur produceert ook zelf voorstellingen. Voor een overzicht, zie Eigen (co-)producties Toneelschuur

Premieres

Voor een overzicht van de voorstellingen die in de Toneelschuur in premiere zijn gegaan, zie: Premieres Toneelschuur, Haarlem

Zie ook het overzicht van de producties die door Stichting Toneelschuur Producties in première zijn gebracht, al of niet in samenwerking of als coproducent met andere podiumkunsten-instellingen.

Website

Meer informatie en kaartverkoop, zie Website

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007
  • Aktiegroep Toneelschuur, een terugblik vooruit door Jan van Galen. Uitgeverij Jan van Galen, 2015

Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners