Theater Bellevue, Amsterdam

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Theater Bellevue 337237.jpg

Bellevue in 1970. Foto: Frits Lemaire/MAI.
NaamTheater Bellevue, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheaterzaal
 Website

Theater Bellevue ligt in het hart van het uitgaanscentrum van Amsterdam, vlakbij het Leidseplein. Adres: Leidsekade 90.

Geschiedenis

Gebouwd als: Sociëteit, 1840

1867: Uitbreiding van de bestaande sociëteitszaal, architecten zijn J. van Maurik en H. Rietsnijder

1881: Uitbreiding aan de kant van de Marnixstraat, architect Eduard G.H. Cuypers

1884: Bouw van een wintertuin, architect Eduard G.H. Cuypers, 1868 opening van het theater.

1889: Bouw van een derde zaal, de concertzaal, architect J. Hartkamp jr.

1899: Het gebouw wordt officieel tot theater verbouwd; er worden een vestibule en nooduitgangen gebouwd en er komt een toneel in de concertzaal, architect A.L. van Gendt en zn.

1903: Het doorbreken van de muur tussen twee zalen, architect A.L. van Gendt en zn.

1907: Verbouwing benedenverdieping, architect H. Lesage

1938: Het gehele complex, Feestgebouw Bellevue, wordt verbouwd. Architecten zijn J.G. Heineman en M. Ketting

1960: Bellevue Kleine Zaal wordt verbouwd

1964: Feestgebouw Bellevue wordt gesplitst in een televisiestudio en enkele bioscoopzalen. Architecten zijn Cees Dam en Pieter Zaane

1975: Televisiestudio wordt weer ingericht tot theaterzaal, architect Paul van den Berg

1997: Vergroting van de theaterzaal, renovatie technische installatie en entree, architect Friedjof van den Berg

Het gebouw dateert uit circa 1840 en huisvestte twee sociëteiten: Concordia (alleen voor heren) en Bellevue (ook voor vrouwen en kinderen). De eerste voorzitter van Sociëteit Bellevue was de schrijver Jacob van Lennep. In 1883 kwam het gebouw in handen van de heer H.L. Stroucken, die de naam veranderde in Maison Stroucken en er een vergadercentrum van maakte, waar vele politici (waaronder Domela Nieuwenhuis) hun kiezers toespraken.In 1899 werd onder directeur Willem van Rijn de eerdere naam in ere hersteld en werd Bellevue het centrum van het Amsterdamse verenigingsleven. In het gebouw werden ook toneelvoorstellingen, (zomer)concerten, bokswedstrijden en feesten gegeven – Max Euwe werd er in 1935 wereldkampioen schaken. In 1914 was het gebouw tijdens de mobilisatie trouwens gebruikt als doorgangskazerne voor het leger.

Na een ingrijpende verbouwing in 1938 werd Bellevue een van de modernste amusementspaleizen van West-Europa, met vijf zalen (uitlopend in de Marnixstraat) en restaurant Paloni. De gemeente Amsterdam was al sinds 17 maart 1876 eigenaar van de grond en later van het gebouw; beheerder werd de Maatschappij tot Exploitatie van het Hotel en Café Hollandais. In 1964 werd een deel van Bellevue verhuurd aan de Nederlandse Televisie Stichting die er studio’s in bouwde. De zalen aan de Marnixstraat waren al eerder verbouwd tot de bioscopen Bellevue Cinerama en Calypso.

In 1975 betrok Toneelgroep Centrum het gebouw, dat het verbouwde theater opende met de voorstelling 'De container' van Herman Lutgerink. Aanvankelijk werd het theater omgedoopt in Centrum Bellevue, maar ging later gewoon weer Bellevue heten. In die tijd werd ook een café-restaurant in het complex ingericht: De Smoeshaan – genoemd naar het toneelstuk van Plautus dat Centrum in 1968 ensceneerde, en door de burgemeester van Haarlem (waar de première plaatsvond) werd verboden in verband met de kunstpenissen die de acteurs (naar authentiek Grieks voorbeeld!) opzichtig droegen. Toen Toneelgroep Centrum en het Publiekstheater in 1987 fuseerden tot Toneelgroep Amsterdam werd het beheer overgedragen aan de Stichting Theatercombinatie waarin Bellevue en het Nieuwe de la Mar Theater samengingen. Op 1 januari 2006 sloot het Nieuwe de la Mar Theater zijn deuren en werd Bellevue weer zelfstandig als Stichting Bellevue.

Per 1 januari 2013 zijn De Smoeshaan en Theater Bellevue één bedrijf. Beide bedrijven houden hun eigen identiteit, maar er zal tevens toegewerkt worden naar een gezamenlijke.

Premieres

Een overzicht van de geregistreerde premières die in een van zalen van dit theater hebben plaatsgehad.

Zie ook Premieres in de kleine zaal Bellevue

Zie ook Premieres in de Palonizaal van Bellevue

Zie ook het overzicht van de voorstellingen die door de organisatie als producent in première zijn gebracht, voorzover geregistreerd in de Productiedatabase.

Zie ook het overzicht van de premieres van Cabaret Lurelei in dit theater, tijdelijk genoemd Lurelei Thaeter: voorstellingen Lurelei Theater

Bronnen

  • Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007

Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners