Nicolaas Wijnberg

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

51xxx2378.003 Nicolaas Wijnberg img6074.tmp.jpg
NAAM: Nicolaas Wijnberg
ONDERSCHRIFT: Foto: Lemaire en Wennink/MAI. Collectie TIN
GEBOREN: Amsterdam 22 november 1918
OVERLEDEN: Laren 11 juni 2006
LAND: Nederland

Nicolaas Wijnberg (Amsterdam, 22 november 1918 - Laren, 11 juni 2006) was een Nederlands kunstenaar, decorontwerper en kostuumontwerper.


Biografie Nicolaas Wijnberg

Portret van Nicolaas Wijnberg bij een maquette 110689.jpg Portret van Nicolaas Wijnberg 92412.jpg

Links: Nicolaas Wijnberg bij één van zijn maquettes. Foto: Hans Wolf. Rechts: Nicolaas Wijnberg, Foto Lemaire en Wennink/MAI. Collectie TIN.

Nicolaas Wijnberg werd geboren op 22 november 1918 in de Amsterdamse Pijp, in een sociaal-democratisch milieu. Zijn vader Nicolaas sr. was een meestersteendrukker bij diverse drukkerijen, en druktie in die hoedanigheid tekeningen van kunstenaars als Piet van der Hem en Jan Sluijters. Hij was het die zijn zoon meenam naar het museum en hem kennis liet maken met de beeldende kunsten van zijn tijd.

Wijnberg volgde van 1933 tot 1935 de opleiding tot lithograaf aan de Grafische School te Amsterdam. Daarna werkte hij bij een reclamebureau, en volgde daarnaast van 1935 tot 1942 de avondopleiding Tekenen aan de Rijksacademie te Amsterdam.

Vanaf 1936 schildert Wijnberg. Als beeldend kunstenaar is hij autodidact en blijft hij het figuratieve in zijn vrije werk altijd trouw. Hoewel Wijnberg zelf veel belang hechtte aan zijn werk als beeldend kunstenaar, is hij vooral als decor- en kostuumontwerper bij het grote publiek bekend geworden. Zijn karateristieke, kleurrijke theateraffiches vormen daarbij een hoogtepunt.

Na onderduik in het laatste jaar van de Tweede wereldoorlog, richtte hij in 1945 samen met Hans Snoek en Hans van Norden het Scapino Ballet op, de eerste balletgroep voor de jeugd in Nederland. Wijnberg ontwerpt het affiche van de nieuwe groep, en ontwerpt het decor- en kostuumontwerp voor het ballet De gouden zwaan.

In 1946 volgen de eerste decorontwerpen voor Veel leven om niets voor de Stichting Amsterdamsch-Rotterdamsch Toneelgezelschap, gevolgd door ontwerpen voor De ontvoering uit het Serail van De Nederlandse Opera (1947).

In 1954 werkte hij voor het eerst samen met Ton Lutz bij het ontwerpen van de decors en kostuums voor Elektra bij de Nederlandse Comedie. Dit was het begin van een jarenlange samenwerking met Ton Lutz.

Wijnberg ontwierp in totaal, van 1945 tot 1986, decors, kostuums en/of affiches voor zo’n 155 voorstellingen van: Scapino Ballet, Stichting De Nederlandse Opera, Stichting Amsterdamsch-Rotterdamsch Tooneelgezelschap, Toneelgroep Comedia, Ballet der Lage Landen, Ballet van de Nederlandse Opera, De Haagsche Comedie, Nederlandse Comedie, Rotterdams Toneel, Stichting Nieuw Rotterdams Toneel, Holland Festival, De Nederlandse Operastichting, Zuidelijk Toneel Globe, Toneelgroep Theater, en Publiekstheater.

Nicolaas Wijnberg overleed op 87-jarige leeftijd in het Larense Rosa Spier Huis.

Affiches

Affiche voor Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN. Affiche van De Misantroop, Rotterdams Toneel 1958. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN. Affiche van De Twee Weezen, Zuidelijk Toneel Globe 1971. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN.

Affiches (steendrukken) naar ontwerp van Nicolaas Wijnberg voor Moortje (1957), De Misantroop (1958) en De Twee Weezen (1971). Collectie TIN.

Kostuum- en decorontwerpen

In de Theatercollectie Bijzondere Collecties UvA (Stichting TiN) bevinden zich vele kostuum- en decorontwerpen, affiches en maquettes van Wijnberg. Daarnaast zijn er veel kostuums naar ontwerp van Wijnberg. Voor dezelfde voorstelling ontwierp Wijnberg vaak zowel het decor als de kostuums, het programma en het affiche.


Decorontwerp voor Moortje 66301.jpg Moortje 361141.jpg

Decorontwerp (links) en maquette van Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp Nicolaas Wijnberg.


Kostuumontwerp voor Lies Franken als Katrijntje in Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN. Kostuumontwerp voor Myra Ward als Moy-Aal in Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN. Kostuumontwerp voor Hans Kaart als Kackerlack de Panlicker in Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN. Kostuumontwerp voor Guus Hermus als Kapiteijn Roemert in Moortje, Holland Festival 1957. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg. Collectie TIN.

Leporello met kostuumontwerpen voor Moortje 245303.jpg

Kostuumontwerpen voor Moortje, Holland Festival 1957: Boven v.l.n.r. Lies Franken als Katrijntje, Myra Ward als Moy-Aal, Hans Kaart als Kackerlack de Panlicker, Guus Hermus als Kapiteijn Roemert. Onder: reeks kostuumontwerpen voor dezelfde voorstelling. Ontwerp: Nicolaas Wijnberg.

Theater/Dans

Nicolaas Wijnberg in de Collectie TIN

In de Collectie TIN bevinden zich meer dan 2000 affiches, decorontwerpen, kostuumontwerpen, maquettes en kostuums naar ontwerp van Nicolaas Wijnberg.

Voor een overzicht van alle werken van Nicolaas Wijnberg in de Collectie TIN, raadpleeg de catalogus: zie Catalogus Bijzondere Collecties UvA Uitvoerende kunsten

Canon

Externe links

Bronnen

  • Joke van Pelt, Een kleurrijke parade. De scenografie van Nicolaas Wijnberg, Theater Instituut Nederland 2008.
  • Productiedatabase


Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners