Hans van den Busken

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Someone.gif
NaamHans van den Busken
Geboren9 juni 1935
Amsterdam
Overleden9 november 2017
Amsterdam
BeroepCineast, Fotograaf
DisciplineDans, Muziektheater, Kleinkunst


Theaterfotografie

Epitaaf. Het Nationale Ballet, 1968. Foto: Hans van den Busken Epitaaf. Het Nationale Ballet, 1968. Foto: Hans van den Busken

Foto's: Hans van den Busken. Collectie TIN.

Biografie

Hans van den Busken (1935-2017) was een Nederlandse fotograaf en cineast. Hij begon eind jaren vijftig van de vorige eeuw theaterfotograaf, waarbij hij zich voornamelijk op de dansfotografie heeft gericht. Daarnaast heeft hij nog enkele malen gefotografeerd voor toneel en carabetvoorstellingen. Hij heeft onder andere gefotografeerd voor het Scapino Ballet, Het Nationale Ballet en voorloper Het Nederlands Ballet, het Nederlands Dans Theater en Cabaret Lurelei. Om de dans goed te kunnen fotograferen is Van den Busken danslessen gaan volgen bij het Scapino Ballet, om zo kennis over deze kunstvorm op te doen.

Van den Busken fotografeerde in zijn begintijd ook de voorstellingen van het Holland Festival. In deze periode werd dit evenement - en veel Nederlandse theatergezelschappen - uitsluitend door Maria Austria vastgelegd. Zij had een waar monopolie en duldde eigenlijk geen andere fotografen in haar werkterrein. Maar met toestemming van de directeur van het Holland Festival kon Van den Busken, vanuit de coulissen, achter de brandweer en tegenover Austria gaan fotograferen. Waar Austria fotografeerde in opdracht van het festival en de gezelschappen, probeerde Van den Busken zijn foto’s per stuk te verkopen. Dit deed hij onder andere bij kranten en gezelschappen. Opdrachten kreeg hij nog niet, omdat Austria door strikte afspraken met de gezelschappen een monopolie hierop had.

Lange tijd hebben Austria en Van den Busken dezelfde voorstellingen bij het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater vastgelegd. Hier zijn vaak zeer verschillende foto’s uit voort gekomen, waaruit blijkt dat Van den Busken creatiever en losser met de strakke regels van de dans omgaat. Zie als voorbeeld de foto’s van de voorstelling Epitaaf uit 1968 van het Nationale Ballet. Maria Austria’s foto’s zijn voornamelijk gericht op de uitvoering van de dans. Ze neemt al veel vrijheid van de klassieke dansfotografie door afsnijdingen en een redelijk hoog contrast. Maar Van den Busken gaat hier een stap verder in, hij laat in de ene afbeelding amper het aspect dans zien en toont alleen een kluwen mensen op elkaar. Het andere beeld is vervreemdend door twee dansers die, door bewegingsonscherpte, bijna geesten lijken die over het podium zweven. Hierbij ligt de nadruk weer niet op de dans, maar op het contrast tussen de ‘geesten’ en de duidelijk zichtbare dansers. Van den Busken heeft momenten uitgekozen die een ander element van de dans laten zien en niet alleen focussen op de uitvoering hiervan.

Van den Busken was vaak gedwongen om vanuit de coulissen te fotograferen. Dit leverde veel beperkingen op. Het zorgde niet alleen voor een beperkte blik op het toneel, maar ook elementen als toneellichten in de coulissen aan de overzijde van het toneel konden het beeld verstoren. Door deze beperkingen in belichtingen en positie, zijn niet al zijn foto’s van eenzelfde kwaliteit. In enkele gevallen leverde dit interessante foto’s op die eerder in het experimentele theater thuis horen, dan bij de klassieke dans. Naast deze lossere beelden van de dans, maakte Van den Busken ook veel klassieke beelden, bijvoorbeeld wanneer het klassieke pas-de-deux’s of ensemble stukken betreft.

Van den Busken heeft altijd in zwart/wit gefotografeerd. Zijn contrast gebruik verschilt regelmatig: bij slechtere lichtomstandigheden is het contrast hoger, waardoor het beeld minder grijstonen en details bevat. Van den Busken maakt voornamelijk mediumshots en, wanneer het een groot ensemble betreft, overzichtfoto’s. Hij kruipt nooit op de danser, maar laat altijd het hele lichaam zien. Beweging is soms verstild in de beelden, terwijl Van den Busken andere keren gebruik maakt van bewegingsonscherpte. In beide gevallen wordt de dynamiek van de dans benadrukt.

De foto’s van Van den Busken tonen een afwisselende blik op de dans, met aan de ene kant de klassieke dansposes en hoogtepunten en aan de andere kant een meer vrijere blik op de dans. Deze creativiteit en vrijheid lijken vaak voort te komen uit beperkingen van de fotograaf. Wanneer Van den Busken vanuit de zaal of vanaf het balkon fotografeerde, gaat het vaker om de meer geijkte plaatjes van de dans, terwijl de foto’s vanuit de coulissen veelal een spannendere, afwisselende blik op de dans geven.

Zie ook overlijdensbericht in de Theaterkrant.

Opdrachtgevers

Hans van den Busken heeft onder andere gefotografeerd voor:

Theater/Dans

Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarvoor hij geregistreerd werd in de Productiedatabase Idem de voorstellingen waarvoor hij geregistreerd werd voor de fotografie

Bronnen


Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners