Gerardjan Rijnders

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
51xxx1109.009 Gerardjan Reijnders foto Anna Beeke.jpg

Foto: Anna Beeke Collectie TIN
NaamGerardjan Rijnders
Geboren2 juni 1949
Delft
BeroepActeur, Regisseur, Theatermaker
DisciplineToneel

Gerardjan Rijnders (Delft, 2 juni 1949) is een Nederlands toneelregisseur, -speler en schrijver.

Biografie

Na de middelbare school ging Rijnders in Amsterdam naar de regieopleiding aan de Theaterschool en tegelijkertijd studeerde hij Rechten aan de Universiteit van Amsterdam. Beide opleidingen rondde hij af. Op de regieopleiding werd hij begeleid door Leonard Frank, bij wiens Toneelgroep Baal hij in 1974 debuteerde als professioneel regisseur. Hiervoor, na zijn eindexamen in 1973, werkte hij als regieassistent van Fritz Marquardt, die uitgenodigd was om Penthesilea van Heinrich von Kleist voor de Toneelraad Rotterdam te regisseren. Werken met Marquardt betekende voor Rijnders het vak voor negentig procent leren.

In 1975 werd Rijnders samen met vier andere regisseurs gevraagd om te regisseren bij een nieuwe toneelgroep F Act, een groep waar jonge regisseurs een kans krijgen om professioneel theater te maken. Dit was een initiatief van de toenmalige Rotterdamse Toneelraad. In het eerste jaar regisseerde Rijnders een eigen bewerking van SofoklesAntigone. In het jaar daarop speelde hij de titelrol in Schreber dat hij samen met Mia Meijer schreef en dat werd geregisseerd door Paul Vermeulen Windsant. Na regies bij De Nieuwe Komedie (Voor niks gaat de Zon op) en bij het Projekttheater van Frans Strijards (Transsiberië Expres van Copi en zijn eigen stuk, Dollie of Avocado’s bij de Lunch) werd hij in 1977, tijdens het werken aan Carl Sternheims Burger Schippel gevraagd om bij Zuidelijk Toneel Globe in Eindhoven samen met regisseurs Paul Vermeulen Windsant en Ulrich Greiff de leiding van dit gezelschap over te nemen. Onder zijn artistiek leiderschap (tot 1985) werd Globe een van de spraakmakendste gezelschappen van Nederland.

De volgende twee jaar regisseerde Rijnders voornamelijk voor het Publiekstheater in Amsterdam en Toneelschuur te Haarlem. Van 1987 tot 2000 was hij artistiek leider van een nieuw gezelschap, Toneelgroep Amsterdam, dat was ontstaan uit een samengaan van het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum. Dit nieuwe gezelschap staat inmiddels bekend om haar producties van zowel klassiek als modern repertoire, meestal van een artistiek hoog niveau en dikwijls spraakmakend, niet in de laatste plaats door de zogenaamde montagevoorstellingen van Gerardjan Rijnders zelf.

Rijnders gebruikt de taal zoals je die op straat hoort: gesprekken die plaatsvinden in wachtkamers en op televisie, woorden van vakbondsleiders en politici. Het is een taal die niets verbergt en onthult maar die vermijdt. De cliches die hij gebruikt zijn zowel onzinnig als diepzinnig. Het is een structuur waarin herhalingen en afwisselingen van woord en daad de belangrijkste rol spelen.

In 1996 regisseerde hij bij het Deutsches Theater in Berlijn zijn eigen stuk Moffenblues en in januari 1998 bij Schauspiel Bonn, Malstrom, de opvolger van Licht. In november 1998 heeft hij bij het Deutsches Theater Penthesilea geregisseerd. Naast regisseur, (tv-regisseur) is Rijnders toneelauteur (scriptschrijver) (met meer dan veertig titels op zijn naam) en toneelspeler. Sinds 2000 is Rijnders freelance theatermaker.

Werkwijze

Werkwijze Acteurs die met Rijnders gewerkt hebben geven aan dat hij ze heel erg lang laat ‘’aanmodderen’’. Pas op het laatste moment laat hij weten wat hij er van vindt of hoe hij het wil hebben. In het proces van Bakeliet schijnt hij pas in de week voor de première echt keuzes te hebben gemaakt in welk materiaal er wel en welk materiaal uit de repetities er niet in kwam. Zijn voorstelling Bakeliet werd gezien als het de eerste voorstelling die paste in de cadans van het regisseurstoneel uit de jaren ’80. Het was het startschot voor golf van vernieuwing in het Nederlands Theater. In het proces van Bakeliet gebruikte Rijnders manieren van om materiaal te maken die daarvoor in ieder geval in het grote gesubsidieerde theater niet echt gebruikt werden. Zo liet hij zijn acteurs bijvoorbeeld improviseren en of zelf scènes maken. Rijnders haalt ook vaak materiaal voor zijn voorstellingen uit de dingen die hij om zich heen ziet. Hij gebruikt bijvoorbeeld gesprekken die hij op straat hoort als tekst voor in een voorstelling


Theater/Dans

Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarin hij is opgetreden en voorzover geregistreerd in de Productiedatabase

Idem de voorstellingen met een choreografie van hem

Idem de voorstellingen die hij heeft geregisseerd

Idem de voorstellingen waarbij hij de dramaturgie deed

Idem de voorstellingen waarbij hij geregistreerd werd als auteur

Idem voor de samenstelling van een voorstelling door hem

Idem voor de bewerkingen van bestaande teksten en stukken

Idem voor de vertaling

Idem voor het schrijven van de liedteksten

Idem voor het decor

Idem voor het licht

Idem voor de begeleiding

Prijzen

Externe Links

Bronnen

Voor een verzamelbundel met werk van Gerardjan Rijnders: Rijnders kiest


Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners