Ballet-repertoire

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

In de balletwereld, dat wil zeggen dat deel van de theaterdanswereld die de klassieke ballettechniek als basis aanneemt, bedoelt men doorgaans met het begrip repertoire, de lijst van balletwerken die een gezelschap heeft uitgevoerd en/of gereed heeft om uit te voeren.

Daarnaast spreekt men ook van het repertoire van een bepaalde choreograaf, meestal een complete lijst van alle door hem/haar gecreeërde balletten. Zo spreekt men bijvoorbeeld van het Balanchine-repertoire. Voorts kan men ook spreken van het repertoire van een bepaalde danser, zijnde de lijst van balletten waarin deze ooit of op in een bepaalde periode heeft gedanst. Dit soort lijsten treft men o.a. in deze Theaterencyclopedie als link aan, op de pagina van een bepaalde danser, althans voor zover de informatie beschikbaar gesteld en voorhanden is.

Het begrip repertoire is derhalve niet eenduidig terug te brengen tot een meer algemene repertoirelijst voor klassiek ballet, behalve voor een aantal werken uit het verleden die zijn overgeleverd uit negentiende eeuwse balletcentra als Kopenhagen, St. Petersburg en Parijs en uit begin twintigste eeuw voor balletten die gecreëerd werden door Les Ballets Russes onder Sergei Diaghilev. Het voortbestaan van deze werken is enerzijds te danken aan het vasthouden aan een traditie en was/is voorts afhankelijk van overlevering in de praktijk van generatie op generatie van balletmeesters en dansers. Die overlevering wordt wel geholpen door diverse soorten dansnotatie en tegenwoordig door steeds beter wordende audiovisuele hulpmiddelen. Daarnaast vormen de voor een choreografie gebruikte muziekcompositie, dramaturgisch beschrijvingen van het ballet en voorts ooggetuige-verslagen, allerlei studies en artikelen enig houvast. balletmeesters/choreografen die een bestaand werk opnieuw gaan instuderen, hebben derhalve enige vrijheid in interpretatie en uitvoering van het oorspronkelijke werk, waardoor er vele verschillende versies zijn ontstaan van het repertoire van de hieronder opgenomen lijst.

Ten aanzien van het repertoire van choreografen komen er steeds meer websites van choreografen zelf, met daarop hun repertoire-lijst en nadere informatie, alsook van instituten die de artistieke nalatenschap van overleden choreografen beheren, zoals o.a. chronologische lijst van werken van Georges Balanchine. Belangrijke websites van vooral vanuit Nederland opererende choreografen zijn:

werken van Hans van Manen

werken van Jirí Kylián

Voorts zijn in de Theaterencyclopedie bij elke choreograaf de werken opgenomen die in Nederland in première zijn gegaan dan wel door een gezelschap in Nederland zijn uitgevoerd. Zie bijvoorbeeld Choreografieën Sonia Gaskell, Choreografieen Nils Christe, Choreografieën Ed Wubbe, Choreografieën Rudi van Dantzig, Choreografieën Toer van Schayk, Choreografieën Jan Linkens, etc. etc.

Het klassieke ballet-repertoire

Voorzover in Nederland geheel of gedeeltelijk uitgevoerd door Nederlandse of buitenlandse gezelschappen

NB. De vermelde choreograaf is de oorspronkelijk schepper van het ballet. Op basis van diens concept zijn doorgaans later door diverse choreografen nieuwe versies gemaakt, die zowel in verhaallijn, muzikaal en in choreografie, danig kunnen verschillen en soms ook een andere titel dragen. In de meeste gevallen geeft de programma-informatie van een betreffende voorstelling aanwijzingen hoe de actuele productie gerelateerd is aan de oorspronkelijke.

TITEL CHOREOGRAAF / COMPONIST WERELDPREMIERE ZIE VERDER OP INTERNET:
Coppelia Arthur Saint-Léon / Léo Delibes 5 december 1912, Zürich Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Giselle Jean Coralli en Jules Perrot / Adolphe Adam 28 juni 1841, Parijs]] Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
De Notenkraker Marius Petipa, Lev Ivanov / Pjotr Iljitsj Tsjaikovski 18 december 1892, St Petersburg Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Don Quichot Marius Petipa / Ludwig Minkus 26 december 1869, Moskou Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Het Zwanenmeer (gereviseerde versie-basis voor de meeste latere producties) Marius Petipa, Lev Ivanov / Pjotr Iljitsj Tsjaikovski 17 februari 1895, St. Petersburg Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
la bayadère Marius Petipa / Ludwig Minkus 4 februari 1877, St. Petersburg Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
La fille mal gardée Jean Dauberval / Louis-Joseph Ferdinand Herold 1 juli 1789, Bordeaux Wikipedia in het Engels
La Sylphide August Bournonville / Herman Severin Lovenskjold 28 november 1836, Kopenhagen Wikipedia in het Engels
Les Sylphides Michael Fokine / Frédéric Chopin 2 juni 1909, Parijs Wikipedia in het Engels
Paquita Joseph Mazilier / Edouard Deldevez 1 april 1846, Parijs Wikipedia in het Engels
Raymonda Marius Petipa / Aleksandr Glazoenov 19 januari 1898, St Petersburg Wikipedia in het Engels
Romeo en Julia Leonid Lavrovsky / Sergei Prokofjev 11 januari 1940, Moskou Wikipedia in het Engels
The Sleeping Beauty Marius Petipa / Pjotr Iljitsj Tsjaikovski 15 januari 1890, St. Petersburg Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands

Het Diaghilev repertoire

Voorzover in Nederland geheel of gedeeltelijk uitgevoerd door Nederlandse of buitenlandse gezelschappen

NB 1. De vermelde choreograaf is de oorspronkelijk schepper van het ballet. Diverse werken worden nog steeds zo origineel mogelijk opgevoerd, van andere zijn door diverse choreografen nieuwe versies gemaakt, die zowel in verhaallijn, muzikaal en in choreografie, kunnen verschillen en soms ook een andere titel dragen. In de meeste gevallen geeft de programma-informatie van een betreffende voorstelling aanwijzingen hoe de actuele productie gerelateerd is aan de oorspronkelijke.

NB 2. De lijst is chronologisch opgebouwd aan de hand van de datum van de première.

TITEL CHOREOGRAAF / COMPONIST WERELDPREMIERE ZIE VERDER OP INTERNET:
Polowetser dansen, uit Prins Igor Michel Fokine / Alexander Borodin 18 mei 1909, Parijs
Les Sylphides Michel Fokine / Frédéric Chopin 2 juni 1909, Parijs]] Wikipedia in het Engels
Shéhérazade Michel Fokine / Nicolai Rimsky-Korsakov 4 juni 1910, Parijs Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
De vuurvogel (L'oiseau de feu) Michel Fokine /Igor Strawinsky 25 juni 1910, Parijs]] Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Le spectre de la rose Michel Fokine / Carl Maria von Weber 6 juni 1911, Parijs Wikipedia in het Engels
Petroejska Michel Fokine / Igor Strawinsky 13 juni 1911, Parijs Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
L'apres-midi d'un faune Vaslav Nijinski / Claude Debussy 29 mei 1912, Parijs]] Wikipedia in het Engels
Daphnis et Chloé Michel Fokine / Maurice Ravel 8 juni 1912 Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Jeux Vaslav Nijinski / Claude Debussy 15 mei 1913, Parijs Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Le sacre du printemps Vaslav Nijinski / Igor Strawinsky 29 mei 1913, Parijs Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
La boutique fantasque Léonide Massine / Gioacchino Rossini 24 december 1919, Parijs]] Wikipedia in het Engels
Le tricorne Léonide Massine / Manuel de Falla 23 januari 1920, Parijs
Pulcinella Léonide Massine / Igor Strawinsky 15 mei 1920, Parijs Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
Les Noces Bronislava Nijinska / Igor Strawinsky 13 juni 1923, Parijs Wikipedia in het Engels
Les Biches Bronislava Nijinska / Francis Poulenc 26 mei 1924, Parijs Wikipedia in het Engels
Le train blue Bronislava Nijinska / Darius Milhaud 20 juni 1920, Parijs Wikipedia in het Engels
Le pas d'acier Léonide Massine / Igor Strawinsky / Serge Prokofief 7 juni 1927, Parijs Wikipedia in het Engels]
Apollon Musagète Georges Balanchine / Igor Strawinsky 12 juni 1928 Wikipedia in het Engels of Wikipedia in het Nederlands
De verloren zoon (Le fils prodigue) Georges Balanchine / Serge Prokofief 21 mei 1929, Parijs Wikipedia in het Engels

Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners